I SA/Wa 55/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. A. W. wystąpiła do Wojewody [...] o przyznanie jej rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...] przez F. S. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia na rzecz wnioskodawczyni prawa do rekompensaty wskazując, że wniosek złożony został z uchybieniem terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm., powoływana dalej jako "ustawa"). Na skutek odwołania A. W., Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W niniejszej sprawie ustalono, że wniosek A. W. wpłynął do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] w dniu 8 stycznia 2009 r., a następnie przekazany został, zgodnie z właściwością, do Wojewody [...]. Do organu wojewódzkiego wniosek wpłynął z kolei w dniu 16 lutego 2009 r. Organ wskazał, że w celu zachowania terminu, strona powinna zgodnie z treścią art. 57 § 5 pkt 3 kpa, złożyć wniosek do polskiego urzędu konsularnego przed dniem 31 grudnia 2008 r., natomiast w niniejszej sprawie wpłynął tam dopiero w dniu 8 stycznia 2009 r. Strona wysłała również wniosek za pośrednictwem placówki pocztowej operatora [...] – [...], który do polskiego operatora publicznego wpłynął w dniu 5 stycznia 2009 r., a następnie do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 7 stycznia 2009 r. Zgodnie jednak z treścią art. 57 § 5 pkt 2 kpa w celu zachowania terminu przesyłkę należało nadać w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Organ wskazał ponadto, że wnioskodawczyni wskazała w odwołaniu, że stosowny wniosek złożyła również do Wojewody w dniu 29 grudnia 2008 r. drogą elektroniczną. W odpowiedzi na wezwanie Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda [...] pismem z dnia 25 października 2010 r. poinformował, że w grudniu 2008 r. istniała możliwość składania wniosków w formie dokumentu elektronicznego, jednak po sprawdzeniu w istniejącym rejestrze elektronicznej skrzynki podawczej działającej od dnia 3 lipca 2008 r., stwierdzono brak wniosku A. W. o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W związku z powyższym, skoro dwa wnioski skarżącej złożone zostały z uchybieniem terminu wskazanego w ustawie, należało odmówić jej potwierdzenia prawa do rekompensaty, co zasadnie uczynił organ I instancji. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. W. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ po wszczęciu postępowania powinien wpierw dokonać oceny spełnienia wymogów formalnych, w tym zachowania terminu do złożenia wniosku. W niniejszej sprawie organ wojewódzki przez 13 miesięcy prowadził postępowanie, m. in. przesłuchując skarżącą i gromadząc niezbędny materiał dowodowy, a następnie z przyczyn formalnych odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zdaniem skarżącej nie zgłoszenie przez organ na wstępie zastrzeżeń co do terminowości złożenia wniosku i podjęcie w postępowaniu działań zmierzających do potwierdzenia prawa do rekompensaty stworzyło jej podstawy do przekonania, iż wniosek nie zawiera uchybień formalnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "P.p.s.a.")). Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. Rozstrzygając sprawę organy administracyjne prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i nie uchybiły zasadom postępowania administracyjnego. Zastosowany przez organy przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Jak wynika zatem z ww. przepisu, postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zostać wszczęte i toczy się wyłącznie na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, złożony w określonym w tym przepisie terminie. Ustawodawca ograniczył w czasie możliwość złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, ustalając termin do jego złożenia na dzień 31 grudnia 2008 r. Zachowanie powyższego terminu jest tym samym warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. W niniejszej sprawie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty wystąpiła A. W. Poza sporem pozostaje fakt, że pierwszy z wniosków skarżącej, datowany na dzień 29 grudnia 2008 r. (we wniosku błędnie wskazano 2005 r.) wpłynął do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] w dniu 8 stycznia 2009 r., a następnie niezwłocznie przekazany został, zgodnie z właściwością, do Wojewody [...], gdzie wpłynął, jak wynika z prezentaty urzędu, w dniu 16 lutego 2009 r. Drugi z kolei wniosek skarżącej nadany został za pośrednictwem placówki pocztowej operatora [...] – [...]. Do polskiego operatora publicznego wniosek ten wpłynął w dniu 5 stycznia 2009 r., a do adresata – [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 7 stycznia 2009 r. Sposób obliczania terminów uregulowany został w art. 57 kpa. Zgodnie z § 5 tego przepisu termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za poświadczeniem przedłożenia, do organu administracji publicznej (brzmienie obowiązujące w dniu wydawania zaskarżonej decyzji), 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym, 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej, 5) złożone w przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku, 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. W art. 57 § 5 kpa wskazano zatem alternatywne formy złożenia pisma w postępowaniu administracyjnym i związany z tym sposób obliczania terminów, wskazując na możliwość wniesienia pisma poza granicami Polski poprzez złożenie go w polskim urzędzie konsularnym, z której to opcji skorzystała skarżąca w niniejszym postępowaniu. O zachowaniu jednak terminu decyduje dzień, w którym pismo wpłynie do takiego urzędu. Skoro zatem wniosek skarżącej do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] wpłynął w dniu 8 stycznia 2009 r., uznać należało, co trafnie uczyniły organy, że złożony on został z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Drugi wniosek skarżącej nadany został z kolei bezpośrednio do Wojewody [...] za pośrednictwem placówki pocztowej operatora [...]. Treść jednak art. 57 § 5 pkt 2 kpa w sposób jednoznaczny wskazuje, iż tylko skorzystanie z usług polskiej placówki pocztowej operatora publicznego gwarantuje możliwość przyjęcia, iż termin został zachowany. Skutku takiego nie wywoła zatem dokonanie danej czynności za pośrednictwem urzędu pocztowego znajdującego się poza granicami kraju. Data więc nadania określonego pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym nie ma żadnego znaczenia dla oceny, czy dotrzymano terminu. Nie oznacza to oczywiście niedopuszczalności skorzystania z usług zagranicznego operatora pocztowego, jednak wszelkie opóźnienia związane z działalnością tego operatora będą obciążać stronę, gdyż to ona ponosić będzie ryzyko niemożności skutecznego wskazania faktycznej daty złożenia pisma. Strona musi więc liczyć się z tym, że nie dotrzyma wymaganego terminu. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż w przypadku, gdy pismo nadane zostało w zagranicznym urzędzie pocztowym, termin do jego wniesienia należy uznać za zachowany, jeśli przed jego upływem pismo to przekazane zostało polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2008 r. sygn. akt II OSK 1101/07, Lex nr 500037, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1978 r. sygn. akt IV CR 130/78, Lex nr 5093; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 613/09). Skoro zatem wniosek skarżącej, jak wynika ze stempla pocztowego, wpłynął do polskiego operatora publicznego w dniu 5 stycznia 2009 r., to termin ten zadecydował o dacie złożenia wniosku do Wojewody [...], a tym samym o uchybieniu terminu wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że przy kontroli przedmiotowych decyzji dla Sądu nie ma znaczenia, na jakim etapie postępowania organ dostrzegł uchybienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe nie miało bowiem wpływu na wynik sprawy, skoro art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. obligował Wojewodę [...] do wydania w takim przypadku decyzji odmownej. Bez znaczenia jest zatem, na jakim etapie postępowania uchybienie takie zostało przez organ dostrzeżone. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.