I SA/Gl 243/11

WyrokWSA w Gliwicach2011-06-14

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Krzysztof Winiarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budowle kolejowe, które właściciel (będący jednocześnie przewoźnikiem kolejowym) wydzierżawił innemu podmiotowi pełniącemu funkcję zarządcy infrastruktury, a następnie sam korzystał z tej infrastruktury do przewozu własnych towarów do własnych punktów sprzedaży, mogą korzystać ze zwolnienia od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego?
Ratio decidendi
Budowle kolejowe, które właściciel (będący jednocześnie przewoźnikiem kolejowym) wydzierżawił innemu podmiotowi pełniącemu funkcję zarządcy infrastruktury, a następnie sam korzystał z tej infrastruktury do przewozu własnych towarów do własnych punktów sprzedaży, nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kluczowe jest, że takie wykorzystanie infrastruktury na potrzeby własnej działalności gospodarczej (np. transport własnych produktów do punktów sprzedaży) wyklucza jej wykorzystanie "wyłącznie" na potrzeby publicznego transportu kolejowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Z. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2004. Podatnik (A S.A.) zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów dotyczących zwolnienia od podatku od nieruchomości budowli kolejowych, twierdząc, że były one wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Organy podatkowe uznały, że infrastruktura kolejowa była wykorzystywana również do innych celów gospodarczych właściciela, w tym do transportu własnych produktów do punktów sprzedaży oraz została wydzierżawiona innemu podmiotowi.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj - Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę. Decyzją wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych ( Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania A S.A. w K. od decyzji Wójta Gminy Z. Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2004 w kwocie [...] zł Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 6 maja 2009 r. A S.A. złożyła skorygowaną deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2004, wykazując nadpłatę w łącznej wysokości [...] zł, w tym kwotę [...] zł w części dotyczącej budynków, [...] zł w części dotyczącej budowli oraz [...] zł w części dotyczącej gruntów. Organ podatkowy pierwszej instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] r. określił A S.A. wysokość zobowiązania podatkowego na kwotę [...] zł. Od decyzji wniesione zostało odwołanie, w którym podatnik zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż infrastruktura kolejowa podatnika nie była wykorzystywana wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego; - naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez błędne ustalenie jego zakresu, a więc błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu. Rozpatrując wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zważyło, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w 2004 r., od podatku od nieruchomości zwolnione były budowle kolejowe stanowiące całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy – wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty. Zgodnie z powołanym przepisem ustawa uzależniała nabycie prawa do zwolnienia od podatku od następujących przesłanek: 1) zwolnienie dotyczyło wyłącznie budowli stanowiących całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami służącymi do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiających dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, 2) zwolnienie dotyczyło wyżej określonych budowli, jednakże pod warunkiem ich wykorzystywania na potrzeby "publicznego transportu kolejowego", 3) wykorzystywanie budowli na potrzeby "publicznego transportu kolejowego" miało charakter wyłączny, 4) grunty pod budowlami kolejowymi korzystały ze zwolnienia jedynie wówczas, gdy posadowione na nich budowle również korzystały z takiego zwolnienia. Aby skorzystać ze zwolnienia podatkowego istotnym było łączne spełnienie wszystkich przesłanek. Niespełnienie chociażby jednej z nich powodowało, że budowle oraz usytuowane pod nimi grunty nie mogły korzystać z wyłączenia z opodatkowania. Podatnik składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty powołał się na treść art. 7 ust. 7 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych twierdząc, iż infrastruktura kolejowa, której dotyczy korekta deklaracji odpowiadała w roku 2004 cechom oznaczonym w treści art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy. Organ podatkowy drugiej instancji zauważył, że podatnik twierdzi, iż jego interpretacja zwolnienia określonego w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest odmienna od prezentowanej przez organ pierwszej instancji. Dodatkowo zarzucił organowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż infrastruktura kolejowa nie była wyłącznie wykorzystywana na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Organ odwoławczy uznał, że twierdzenia podatnika nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w bardzo szerokim zakresie, a jego wyniki pozwalają na przyjęcie, iż A S.A. w badanym okresie nie wykorzystywała swojej infrastruktury kolejowej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Wójt Gminy Z., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, iż w roku 2004 podatnik, jako właściciel infrastruktury kolejowej pełnił funkcję wyłącznie przewoźnika kolejowego. A S.A. nie była natomiast zarządcą infrastruktury kolejowej. Funkcję tę pełnił inny podmiot gospodarczy, tj. B sp. z o.o. Poza sporem było to, że podatnik był w roku 2004 przedsiębiorcą deklarującym i wykonującym działalność gospodarczą w postaci m.in. eksploatacji złóż kruszyw, transportu kolejowego i sprzedaży detalicznej poza siecią sklepową oraz hurtowej materiałów budowlanych. W 2004 r. A posiadała dwa własne punkty sprzedaży położone wprawdzie poza Gminą Z. ( tj. w P. oraz Z.), ale na trasie linii kolejowych, przebiegających przez Gminę Z.. Linie te na tym odcinku nie łączą się z innymi liniami kolejowymi. Podatnik dostarczał kruszywa budowlane do swojego punktu sprzedaży w Z.. Działalność tą wykonywał na potrzeby prowadzonej jednocześnie działalności w zakresie wydobywania kopalin oraz sprzedaży detalicznej i hurtowej materiałów budowlanych, realizując tym samym własny cel gospodarczy w postaci m.in. sprzedaży piasku. Zakupu towarów (kruszyw) w punkcie sprzedaży mógł dokonać każdy zainteresowany, a nie tylko podmiot, który wcześniej zamówił dostawę kruszyw i zlecił jej przewóz. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż o publicznym charakterze transportu kolejowego decyduje to, czy zarządca udostępnia linie kolejowe na równych prawach wszystkim zainteresowanym przewoźnikom, zaś o wyłącznym wykorzystywaniu budowli kolejowych na potrzeby publicznego transportu kolejowego decyduje stan faktyczny wykluczający ich zastosowanie na inne potrzeby. Wskazał, że organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, iż podatnik dostarczając kruszywa do punktu sprzedaży w Z., musiał przejechać liniami kolejowymi położonymi na terenie Gminy Z., aby przewieźć własne towary, tam zaoferować je do sprzedaży i ostatecznie sprzedać. Tym samym swoje linie kolejowe wykorzystywał na inne potrzeby wewnątrzzakładowe, tj. prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kopalin i ich sprzedaży, a nie działalności gospodarczej polegającej na publicznym transporcie kolejowym. Dodatkowo ustalono, że w roku 2004 podatnik, jako właściciel infrastruktury kolejowej oddał za odpłatnością, w dzierżawę innemu podmiotowi gospodarczemu sporne budowle oraz usytuowane pod nimi grunty, na realizację jego własnych celów gospodarczych. Dopiero ten podmiot, jako zarządca, udostępniał linie kolejowe zainteresowanym przewoźnikom kolejowym, w tym właścicielowi. Kolegium zauważyło, że kwestią sporną pomiędzy organem podatkowym a podatnikiem jest wyłącznie odmienna ocena ustaleń faktycznych, a mianowicie: czy przewóz własnych produktów ( piasku, żwiru ) do własnego punktu sprzedaży oraz wydzierżawianie własnej infrastruktury kolejowej, stanowi wykorzystywanie linii kolejowej do prywatnych celów właściciela linii kolejowej ( podatnika ) innych niż publicznych transport kolejowy – jak przyjęły organy podatkowe, czy też jest to realizacja publicznego transportu kolejowego – jak twierdzi strona skarżąca. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego infrastruktura stanowiła, jako rzeczy o określonych właściwościach, "przedmiot" wykorzystywany w prowadzonej przez kopalnię działalności gospodarczej. Tak określony "przedmiot" ( infrastruktura kolejowa ) służyła A, jako właścicielowi, do realizacji jej własnej działalności gospodarczej – w postaci wydzierżawienia ( wynajęcia ) majątku, nie związanej z potrzebami publicznego transportu kolejowego. A, będąca właścicielem budowli kolejowych, poprzez ich wydzierżawienie wykorzystała je na własne potrzeby, we własnym interesie, stąd też nie wyczerpywała treści art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uprawniającej do zwolnienia podatkowego. Według organu odwoławczego słusznie zatem uznał organ podatkowy pierwszej instancji, iż budowle kolejowe, które w 2004 roku nie były wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, lecz również na potrzeby innego rodzaju, w tym do prowadzenia działalności gospodarczej ich właściciela, nie korzystały ze zwolnienia opisanego w wyżej powołanym przepisie. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca A S.A. w K. i wniosła o jej uchylenie wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 1, 2 pkt 1, 2, 4,5 i art. 10 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym ( Dz. U. Nr 99, poz. 591 ze zm.) poprzez brak jego wykładni i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że organ odwoławczy dokonał nieuprawnionych ustaleń faktycznych w zakresie interpretacji różnych elementów stanu faktycznego w tym "nie łączenia się linii kolejowej na terenie danej gminy z inną linią czy liniami", realizacji funkcji przewoźnika kolejowego, działalności gospodarczej podatnika czy wewnątrzzakładowego wykorzystania przedmiotowych linii kolejowych. Strona zauważyła, że zagadnienie zwolnienia podatkowego zawartego w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie skargi kasacyjnej, a następnie przytoczyła fragmenty uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 14/06 oraz za utrwalony w orzecznictwie administracyjnym uznała pogląd, że w myśl którego " o publicznym charakterze transportu kolejowego przesądza to, czy Zarządca udostępnia linie kolejowe uprawnionym przewoźnikom kolejowym, a nie to, że faktycznie z linii korzystają niektórzy z nich, którzy mają w tym interes gospodarczy". Zdaniem strony skarżącej, organ odwoławczy nie wyjaśnił kluczowych zwrotów przedmiotowego zwolnienia, w tym np. pojęcia: "transport kolejowy", "publiczny transport kolejowy", "na potrzeby", "wyłącznie". Skarżąca podniosła, że posiada uprawnienia do prowadzenia działalności przewoźnika kolejowego i była uprawniona do dostępu do przedmiotowej infrastruktury kolejowego również zarządzanej przez innego profesjonalnego zarządcę. Wskazała, że mimo braku formalnego związania organów podatkowych wyrokami wydanymi w przedmiotowych sprawach, poglądy sądownictwa administracyjnego, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, winny być respektowane w procesie stosowania prawa. "Związanie" to, sprowadza się przede wszystkim do zagadnienia wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, tym niemniej wskazanie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego na brak przedmiotowego zwolnienia w sytuacji, gdy zarządca będący przewoźnikiem "realizuje na danej linii również transport na własne wewnątrzzakładowe potrzeby" strona skarżąca uznała za niewykonalne. Dodatkowo przytoczyła stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 730/09, stwierdzając, że wykładając i stosując wskazany wyżej przepis organy podatkowe uwzględniły "szczególny charakter aktywności społecznej" wynikający z ustawy o transporcie kolejowym. Strona skarżąca zauważyła, że przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej należy do kategorii zwolnień przedmiotowych, a nie podmiotowych. Decydujące więc, o zastosowaniu tego zwolnienia, jest spełnienie przez ten przedmiot opodatkowania cech wskazanych w tym przepisie. Wskazała, że w art. 7 ustawy podatkowej posłużono się zwrotami typu zajęte, służące czy położone, a więc ustawodawca rozróżnia zagadnienie własności w rozumieniu cywilno – prawnym, czy tytułu posiadania, od aktualnego "przeznaczenia" tych przedmiotów opodatkowania. Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowa sprawa dotyczy w istocie kwestii prawnych rozstrzyganych w toczących się między stronami wcześniej postępowaniach sądowoadministracyjnych, o podobnych do niniejszych ustaleniach faktycznych, Sąd, aprobując poglądy wyrażone w wyrokach tut. Sądu, w tym w sprawie o sygn. akt I SA/GL 302/10, uznaje za własne oceny prawne zawarte w uzasadnieniach zapadłych w tamtych sprawach orzeczeń. Oceniając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że stan faktyczny sprawy był w zasadzie bezsporny. Jak ustaliły to organy podatkowe i czemu strona skarżąca nie przeczyła w badanym roku podatkowym A prowadziła działalność gospodarczą m.in. w zakresie eksploatacji złóż kruszyw oraz świadczenia usług przewozowych w transporcie kolejowym. W ramach wykonywanej przez A działalności przewozowej, transportowane były również produkty własne kopalni ( kruszywa, piasek ) do jej punktów sprzedaży, w tym w Z.. Zakupu towarów ( kruszyw) w punkcie sprzedaży mógł dokonywać każdy zainteresowany a nie tylko podmiot, który wcześniej zamówił dostawę kruszyw i zlecił jej przewóz. Transport z miejsca produkcji do punktu sprzedaży dla odbiorców indywidualnych nie mógł odbywać się z pominięciem przedmiotowej linii kolejowej usytuowanej na terenie gminy Z.. Budowle kolejowe służące do ruchu pojazdów kolejowych na przedmiotowej linii kolejowej stanowiły własność A, zaś grunty pod tymi budowlami znajdowały się w jej wieczystym użytkowaniu. Poza sporem było również, iż 2004 r. A, jako właściciel przedmiotowej infrastruktury kolejowej, pełniła funkcję przewoźnika kolejowego, a jej zarządcą był inny podmiot gospodarczy tj. B sp. z o.o. w K., której większościowym udziałowcem była A S.A. w K. tj. podatnik. Na podstawie umowy dzierżawy z dnia 2 stycznia 2004 r. podatnik ( A ) oddał teren i infrastrukturę kolejową w dzierżawę B spółka z o.o., która zobowiązała się do zapłaty czynszu dzierżawnego w wysokości [...] zł miesięcznie. Bezsporne było, że zarządca udostępniał przedmiotowe linie kolejowe wszystkim potencjalnym użytkownikom tj. uprawnionym przewoźnikom kolejowym. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w badanym roku podatkowym, dalej ustawa podatkowa, podatnikami podatku od nieruchomości są (...) osoby prawne (...) będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 ( pkt 1 ), użytkownikami wieczystymi gruntów ( pkt 3 ). Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej zwalnia się od podatku od nieruchomości budowle kolejowe stanowiące całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy – wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty. Poza sporem było, że przedmiotowe budowle kolejowe odpowiadały warunkom z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, zaś spór dotyczył tego czy budowle te były w badanym roku podatkowym "wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego". Ustawa regulująca m.in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania infrastrukturą kolejową i jej utrzymania, zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych czy zasady i instrumenty regulacji transportu kolejowego jest ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym ( t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), dalej ustawa kolejowa. Ustawa ta w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. stanowiła, że jej przepisów nie stosuje się do kolejowego transportu wewnątrzzakładowego ( art. 3 pkt 2 ) oraz określała znaczenie użytych w ustawie pojęć jak infrastruktura kolejowa ( art. 4 pkt 1), linia kolejowa ( art. 4 pkt 2) czy zarządca infrastruktury ( art. 4 pkt 7 ). W myśl art. 5 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy kolejowej zarządzanie infrastrukturą kolejową polega na : udostępnianiu tras pociągów dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych i świadczenia usług z tym związanych ( pkt 4 ) i zarządzaniu nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej ( pkt 5 ). Zgodnie z treścią art. 29 ustawy kolejowej udostępnianie infrastruktury kolejowej polega na przydzielaniu przewoźnikowi kolejowemu trasy pociągu na liniach kolejowych oraz umożliwieniu mu korzystania z niezbędnej infrastruktury kolejowej z zastrzeżeniem ust. 2 ( ust. 1 ), zarządca jest obowiązany do udostępniania infrastruktury kolejowej na podstawie wniosków składanych zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielanych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych, o których mowa w art. 32, zwanym dalej "regulaminem", z zachowaniem zasady równego ich traktowania ( ust. 2 ), przewoźnik kolejowy nabywa prawo do korzystania z przydzielonych i wyznaczonych w rozkładzie jazdy pociągów tras pociągów po zawarciu odpowiedniej umowy z zarządcą ( ust. 3), z tytułu udostępniania infrastruktury kolejowej jej zarządca pobiera opłaty, o których mowa w art. 33 ( ust. 4). Kolejne przepisy tej ustawy, w art. od 30 do 35 stanowią m.in. o kierowaniu i przydzielaniu tras pociągów, sposobach i warunkach korzystania z tras pociągów, regulaminie opracowywanym przez zarządcę, wysokości opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przez przewoźników kolejowych, ich podwyższeniu czy obniżeniu. Natomiast stosowanie do art. 36 pkt 2 ustawy kolejowej przepisów art. 29 – 35 nie stosuje się do infrastruktury kolejowej przeznaczonej do użytku właściciela w celu wykonywania przewozów rzeczy wyłącznie dla jego własnych potrzeb. Należy w tym miejscu zauważyć, że obowiązujące w 2004 r. przepisy ustawy podatkowej nie odsyłały do stosowania przepisów ustawy kolejowej w zakresie opodatkowania bądź zwolnienia z opodatkowania budowli kolejowych oraz nie posługiwały się pojęciem infrastruktury kolejowej. Należy także stwierdzić, że przepisy ustawy kolejowej nie wyłączały możliwości wykonywania funkcji zarządcy infrastruktury ( kolejowej ) przez podmioty nie będący jej właścicielem czy samoistnym posiadaczem. Stosownie do brzmienia art. 693 § 1 k.c. przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. W umowie dzierżawy można zawrzeć zastrzeżenie, że oprócz czynszu dzierżawca będzie obowiązany uiszczać podatki i inne ciężary związane z własnością lub z posiadaniem przedmiotu dzierżawy ( art. 702 k.c.). Zastrzeżenie to ma na celu zwolnienie dłużnika z obowiązku świadczenia. W niniejszej sprawie zastrzeżenie takie nie miało miejsca, gdyż w umowie dzierżawy przedmiotowej "infrastruktury kolejowej" zawarto w § 4 pkt 2 zapis, iż podatki od nieruchomości obciążać będą wydzierżawiającego ( tj. B). Umowa dzierżawy jest umową konsensualną i wzajemną, dochodzącą do skutku poprzez zgodne oświadczenie woli obu stron, z których każda zobowiązuje się wobec drugiej do określonych świadczeń, będących odpowiednikiem świadczeń drugiej strony. Umowa dzierżawy nie przenosi prawa własności, oddanych do używania dzierżawcy, rzeczy. Przenosi wyłącznie posiadanie takiej rzeczy w zakresie możliwości jej użytkowania i pobierania z niej pożytków. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ( t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Przepis ten stanowi odpowiednik art. 2 ust. 1 wcześniejszej ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Działalność gospodarcza może polegać na wykonywaniu transportu kolejowego towarów, wynajmie i dzierżawie, czy zarządzaniu nieruchomościami na zlecenie lub zarządzaniu infrastrukturą kolejową. Poza sporem było, że "infrastruktura kolejowa" jako zbiór praw i rzeczy, które nie ulegają zniszczeniu przez samo ich używanie i pobieranie z nich pożytków, może stanowić przedmiot dzierżawy, zaś jej wydzierżawienie innemu podmiotowi (dzierżawcy) stanowiło rodzaj działalności gospodarczej A ( wydzierżawiającego ), gdyż z tego tytułu A otrzymała zarobek ( czynsz dzierżawny), a działalność ta wykonywana była przez A w sposób zorganizowany i ciągły oraz we własnym imieniu. Wydzierżawiając przedmiotową infrastrukturę A pozostawała właścicielem wchodzących w jej skład budowli kolejowych ( w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej ). Infrastruktura ta stanowiła – jako rzeczy o określonych właściwościach, "przedmiot" wykorzystywany w prowadzonej przez kopalnię działalności gospodarczej. Tak określony "przedmiot" (infrastruktura kolejowa ) służyła A, jako właścicielowi, do realizacji jej własnej działalności gospodarczej – w postaci wydzierżawienia ( wynajęcia ) majątku , nie związanej z potrzebami publicznego transportu kolejowego. A będąca właścicielem budowli kolejowych poprzez ich wydzierżawienie wykorzystała je na własne potrzeby, we własnym interesie. Udostępniła przedmiotową infrastrukturę wyłącznie dzierżawcy ( zarządcy infrastruktury ), a nie zainteresowanym przewoźnikom kolejowym, na równych prawach. Dlatego też można stwierdzić, że w 2004 r. budowle kolejowe, a także zajęte pod nie grunty, nie korzystały ze zwolnienia od podatku od nieruchomości, przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, w sytuacji, gdy podatnik będący ich właścicielem ( wieczystym użytkownikiem gruntów), w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wydzierżawił je innemu podmiotowi pełniącemu funkcję zarządcy obejmującej również te budowle, "infrastrukturę kolejową". Zarządca "infrastruktury kolejowej", o ile nie spełnia warunków z art. 3 ustawy podatkowej, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Tym samym nie dotyczy go zwolnienie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Należy przy tym zauważyć, że omawiane zwolnienie ma charakter przedmiotowy co powoduje, że jakakolwiek inne niż wskazane w powołanym wyżej przepisie wykorzystanie wymienionych tam budowli kolejowych skutkuje jego niezastosowaniem. Wydzierżawienie budowli kolejowych innemu podmiotowi ( zarządcy infrastruktury kolejowej ) wyłącza możliwość uznania, że budowle te wykorzystywane są wyłącznie, a więc jedynie, na potrzeby publicznego transportu kolejowego nawet wówczas, gdy ich dzierżawca jako zarządca infrastruktury w skład której wchodzą te budowle, udostępnia ją zainteresowanym przewoźnikom, w tym wydzierżawiającemu. Budowle kolejowe oraz zajęte pod nie grunty, które w 2004 roku, nie były wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, lecz również na potrzeby innego rodzaju, w tym do prowadzenia innej niż transport kolejowy działalności gospodarczej ich właściciela będącego jednocześnie przewoźnikiem, nie korzystały ze zwolnienia opisanego w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej. O publicznym charakterze transportu kolejowego przesądza to czy zarządca udostępnia linie kolejowe wyznaczonym przewoźnikom kolejowym, zaś o wyłącznym wykorzystywaniu budowli kolejowych na potrzeby tak określonego transportu decyduje stan faktyczny wykluczający ich wykorzystywanie na inne potrzeby niż potrzeby publicznego transportu kolejowego. Nie można mówić o wyłącznie publicznym charakterze transportu kolejowego w przypadku, gdy dana infrastruktura kolejowa przeznaczona jest do użytku nie tylko uprawnionym przewoźnikom kolejowym lecz również jej właściciela, w celu wykonywania przewozów rzeczy wyłącznie dla jego własnych potrzeb. Tego rodzaju transport można nazwać transportem na potrzeby wewnątrzzakładowe, jako transport, w ramach jednego przedsiębiorstwa, np. z miejsca produkcji do miejsca zbytu. Skoro, jak w niniejszej sprawie podatnik odpłatnie, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej innej niż transport kolejowy, wydzierżawił innemu podmiotowi infrastrukturę kolejową, w skład której wchodziły, będące jego własnością, budowle kolejowe, wykorzystując je w ten sposób dla własnych celów gospodarczych, a ponadto wykorzystywał wydzierżawioną infrastrukturę, której był właścicielem, w celu wykonywania przewozów rzeczy wyłącznie dla własnych potrzeb, przewożąc własne produkty, do własnych punktów sprzedaży, po własnych choć wydzierżawionych liniach kolejowych, to tak wykorzystywane budowle kolejowe nie są budowlami wykorzystywanymi wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. W odwołaniu od decyzji i w skardze podatnik nie podważał stanowiska organu podatkowego w zakresie braku podstaw prawnych do objęcia przedmiotowym zwolnieniem budynków. Tym niemniej Sąd zauważa, że omawiane zwolnienie ( w 2004 r.) obejmowało wyłącznie budowle kolejowe oraz wymienione tam instalacje i urządzenia ( grunty ), a nie infrastrukturę kolejową w rozumieniu przepisów prawa kolejowego. Dlatego też organy podatkowe słusznie uznały, że przedmiotowe budowle kolejowe nie spełniają warunków opisanych w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej i nie korzystają z przewidzianego tym przepisem zwolnienia od podatku od nieruchomości. Podniesiony w skardze zarzut błędu w ustaleniach faktycznych był nieuzasadniony, gdyż poza kwestionowaniem wykładni powołanego wyżej przepisu w tym użytych w nim pojęć, skarżący nie wskazał na czym błąd ten miałby polegać. Skoro zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło