I OSK 1927/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-04-26
Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Aleksandra Łaskarzewska, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywca nieruchomości, który nabył ją po 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej przejście własności na rzecz gminy, jest uprawniony do złożenia wniosku o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną, nawet jeśli miał świadomość, że część nieruchomości jest zajęta pod drogę?Ratio decidendi
Nabywca nieruchomości, który nabył ją po 31 grudnia 1998 r. od dotychczasowego właściciela, ale przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej przejście własności na rzecz gminy, jest uprawniony do złożenia wniosku o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną. Nawet jeśli nabywca miał świadomość, że część nieruchomości jest zajęta pod drogę, nie oznacza to automatycznie, że miał świadomość przejścia własności na rzecz podmiotu publicznego. Roszczenie o odszkodowanie przechodzi na nabywcę wraz z własnością nieruchomości, o ile umowa przenosząca własność nie została prawomocnie podważona.Stan faktyczny
Miasto Stołeczne Warszawa wniosło skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną i ustalił odszkodowanie na rzecz J. O. i K. O. Skarżące miasto kwestionowało uprawnienie J. i K. O. do odszkodowania, twierdząc, że mieli oni świadomość zajęcia gruntu pod drogę publiczną w momencie zakupu. WSA podzielił stanowisko Wojewody, uznając nabywców za uprawnionych do odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Miasta Stołecznego Warszawy.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 141/11 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 141/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], uchylającą decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 2010 r. orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, położony w Warszawie w dzielnicy W. przy ul. S. i S., oznaczony w ewidencji gruntów nr [...] i [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] o ogólnej powierzchni 1742 m2. Wojewoda jednocześnie ustalił odszkodowanie za ten grunt w kwocie 215 760 zł na rzecz J. O. i K. O. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej oraz do wypłaty odszkodowania zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy, a także ustalił termin wypłaty odszkodowania na 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Ostatecznymi decyzjami z dnia 21 czerwca 2007 r. Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie przez Gminę Warszawa – W. prawa własności wskazanych wyżej nieruchomości, zajętych pod drogę publiczną. Na podstawie tych decyzji w księgach wieczystych wpisano jako właściciela nieruchomości objętych tymi decyzjami Miasto Stołeczne Warszawa.
W dniu 29 grudnia 2005 r. K. O. i J. O. złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za powyższe grunty zajęte pod drogę publiczną. Zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 26 maja 1999 r. wnioskodawcy kupili zabudowaną nieruchomość o powierzchni 1742 m2 położoną w Warszawie – W., przy ulicach S. i Z.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotowy grunt, zajęty pod drogę publiczną uznając, że wnioskodawcy nie są osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania.
Rozpoznając odwołanie K. i J. O. od powyższej decyzji Wojewoda Mazowiecki wskazał, że w jego opinii art. 73 ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną należy interpretować przede wszystkim zgodnie z wykładnią literalną i przyjąć, że osobą legitymowaną do ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną jest podmiot, który był właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r., który jednocześnie złożył wniosek o przyznanie odszkodowania w terminie określonym w ustawie. Przy tym należy mieć na uwadze aktualny pogląd orzecznictwa, wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09, iż uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. W przedmiotowej sprawie obrotu nieruchomościami dokonano na mocy umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 26 maja 1999 r., z mocy której prawo własności gruntu objętego wnioskiem o odszkodowanie przeszło na wnioskodawców, co zostało ujawnione w księdze wieczystej [...]. Powyższe świadczyło, w ocenie organu, że wnioskodawcom przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy. Ustalając odszkodowanie organ odwoławczy oparł się na wycenie nieruchomości zawartej w operacie szacunkowym sporządzonym na zlecenie organu I instancji w dniu 15 marca 2010 r.
W skardze na decyzję Wojewody Mazowieckiego Miasto Stołeczne Warszawa podniosło, że nie zgadza się z argumentacją Wojewody Mazowieckiego, wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego powołany przez Wojewodę wyrok NSA zapadł w oparciu o inny stan faktyczny niż w przedmiotowej sprawie, bowiem dotyczył on sytuacji, gdy strony umowy darowizny nie miały wiedzy o działce, która miała być zajęta pod drogę publiczną, gdyż decyzja podziałowa obejmująca tę działkę została wydana znacznie później, a dopiero po zawarciu umowy darowizny gmina nabyła z mocy prawa własność tej nieruchomości. Natomiast w przedmiotowej sprawie z zawartej umowy sprzedaży wynika, że strony umowy miały świadomość, iż przedmiotem obrotu pozostają grunty znajdujące się pod ulicami we władaniu gminy. Okoliczność ta, zdaniem skarżącego, wyklucza przyjęcie, że nabywca jest uprawniony do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, iż w całości podziela pogląd zaprezentowany w powołanym wyroku w sprawie I OPS 3/09. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie wymogi co do uznania wnioskodawców za uprawnionych do ubiegania się o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., wyszczególnione w powołanym wyroku NSA. Mianowicie umowa sprzedaży została przez nich zawarta z osobą, która była właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i była wpisana jako właściciel do księgi wieczystej. Umowa ta została zawarta 26 maja 1999 r., a więc po dniu 31 grudnia 1998 r. jak również przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r., co miało miejsce 21 czerwca 2007 r. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że nabywcy mieli świadomość, że część nabywanej przez nich nieruchomości znajduje się pod ulicami, gdyż to wynika z zapisów w akcie notarialnym. Jednakże nie można uznać, że mieli świadomość, iż nieruchomości te z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszły na własność Gminy Warszawa – W.. Gmina nie była wówczas ujawniona w księdze wieczystej jako właściciel, decyzje potwierdzające przejście nieruchomości na rzecz gminy zostały wydane po kilku latach od dokonanej transakcji, bo dopiero w 2007 r. Strony nie miały także w ogóle wiedzy o działkach nr [...], [...] i [...], gdyż decyzja podziałowa została wydana już po dokonanej sprzedaży. Tak więc zdaniem Sądu J. O. i K. O. w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego byli uprawnieni do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania jako wieczystoksięgowi właściciele nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją.
Sąd uznał także, że wysokość odszkodowania została ustalona zgodnie z prawem. Organ za podstawę wyliczenia odszkodowania przyjął operat szacunkowy, sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 , ze zm.). W toku całego postępowania strony nie zgłaszały do tego operatu żadnych zastrzeżeń i uwag
Z uwagi na powyższe Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Miasto Stołeczne Warszawa, prawidłowo reprezentowane. Organ domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia, zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego tj. art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że odszkodowanie za drogę przejętą na rzecz Gminy Warszawa W. (obecnie m. st. Warszawa) przysługuje na rzecz osób innych niż wymienione w dyspozycji przepisu art. 73 ust. 4 ustawy tj. właściciela nieruchomości i w konsekwencji uznanie, że osoby które w dniu 26 maja 1999 r. zawarły umowę nabycia przedmiotowej nieruchomości (nabywcy nieruchomości) wiedząc, że grunt jest zajęty pod drogę publiczną i we władaniu Gminy Warszawa W. są uprawnione do uzyskania odszkodowania w trybie w/w przepisu pomimo iż, osoby te w dniu 31 grudnia 1998 r. nie były właścicielami przedmiotowej nieruchomości,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego uchylająca decyzję Prezydenta m.st. Warszawy i ustalająca odszkodowanie na rzecz uczestników postępowania była niezgodna z prawem materialnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał między innymi, iż jego zdaniem nie można automatycznie stosować tezy wyrażonej w wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09 w każdej sytuacji do osoby, która po 31 grudnia 1998 r. a przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Wyrok z 11 stycznia 2010 r. nie powinien znaleźć w przedmiotowej sprawie zastosowania, ponieważ stan faktyczny w oparciu, o który zapadło rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest odmienny od stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. wskazał m.in., że w niektórych sytuacjach byli właściciele nieruchomości zajętych pod drogi nie mieli świadomości, że dana nieruchomość przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i dokonywali obrotu tymi nieruchomościami legitymując się w tej dacie wpisem w księdze wieczystej prawa własności co do tej nieruchomości. Nowi nabywcy wpisywani byli do ksiąg wieczystych, gdyż prawo własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie było jeszcze wówczas ujawnione. A zatem brak świadomości co do tego, że część nieruchomości przeszła z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego wydaje się być przesądzająca dla Naczelnego Sądu Administracyjnego, że uprawnionym do złożenia wniosku o wpłatę odszkodowania może być również "nabywca" nieruchomości.
Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w przedmiotowej sprawie osoby wskazane w umowie jako nabywcy miały świadomość, że przedmiotem umowy sprzedaży jest działka [...] o powierzchni 0,1370 ha oraz grunt o powierzchni 370 m pod ul. S. i ul. S we władaniu Gminy Warszawa W.. Ponadto w wyroku z 23 września 2004 r., III CK 459/03 Sąd Najwyższy wskazał, że "przy przenoszeniu własności nieruchomości – ze względu na zasadę uczciwego obrotu i brak konstytutywnego charakteru wpisu – można i należy wymagać, aby nabywca nieruchomości zapoznał się, chociażby we własnym dobrze rozumianym interesie, nie tylko z treścią księgi wieczystej, ale także z tym, w czyim posiadaniu nieruchomość się znajduje. Dlatego można wymagać od nabywcy, który chce skorzystać z rękojmi, aby dochował nie tylko zwykłej staranności, ale także, gdy wymagają tego okoliczności, zasięgnął informacji np. w organach administracji rządowej lub samorządowej". Zdaniem organu powołana teza w pełni znajdzie tutaj zastosowanie, nie można bowiem uznać osobę, która nabywa grunt, będący we władaniu gminy i jest na nim urządzona druga publiczna za działającą w dobrej wierze i dodatkowo premiować ją uprawnieniem do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ten grunt. Przyjęcie tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r. w każdej sytuacji gdy dochodzi do zawarcia takiej umowy nabycia gruntu zajętego pod drogę publiczną po 31 grudnia 1998 r. i uznanie w tych sprawach każdorazowo "nabywcę" nieruchomości za osobę uprawnioną do złożenie wniosku byłoby nieprawidłowe. Teza wspomnianego wyroku przez to, że używa stwierdzenia "może być także osoba" nie pozwala, zdaniem skarżącego na stosowanie jej automatycznie w każdej sytuacji gdy dochodzi do "zbycia" takiej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie zauważyć należy, iż przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako ustawa P.p.s.a., stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 ustawy P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.
Rozpoznając zarzuty postawione orzeczeniu Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za niezasadne.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W myśl ust. 2 tego artykułu odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Odszkodowanie za tak przejęte nieruchomości zajęte pod drogi ustalane jest i wypłacane przez właściwego starostę na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.. Po upływie tego okresu roszczenie wygasło, o czym stanowi ust. 4 powołanego przepisu. W świetle przytoczonej regulacji należy stwierdzić, że co do zasady podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego za nieruchomości przejęte w trybie powołanego przepisu jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości. Nie budzi także wątpliwości, że ostateczna decyzja wojewody, o której mowa w art. 73 ust. 3 powyższej ustawy ma charakter deklaratoryjny. Dopiero po wydaniu takiej ostatecznej decyzji i po ujawnieniu na jej podstawie przejścia nieruchomości na własność podmiotu publicznoprawnego, Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego uzyskuje pełnię władztwa nad nieruchomością.
Problem związany z prawem żądania odszkodowania przez osobę, która stała się właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną po dniu 1 stycznia 1999 r., ale jeszcze przed wydaniem decyzji Wojewody, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy stał się przedmiotem wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09, z którego tezami oraz przyjętym stanowiskiem Sąd orzekający w sprawie niniejszej zgadza się w pełni. W wyroku tym stwierdzono między innymi, że w art. 73 ust. 4 ustawy niewątpliwie co do zasady chodzi o właściciela nieruchomości z dnia 31 grudnia 1998 r. Jednakże nie powinno budzić wątpliwości, że występującym o odszkodowanie właścicielem nieruchomości będą także jego spadkobiercy, w razie otwarcia spadku przed dniem 31 grudnia 2005 r. i złożenia przez nich wniosku przed tą datą, gdyż nie ma żadnej normy prawnej w obowiązującym systemie prawa, która wykluczałaby prawo do odszkodowania, czy prawo do żądania jego ustalenia i wypłacenia z masy spadkowej. Jest to niewątpliwie prawo majątkowe także w rozumieniu prawa cywilnego, w tym spadkowego, choć bezpośrednio związane z prawem publicznym i jako takie mające postać żądania administracyjnoprawnego. Zatem przez właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 niewątpliwie rozumieć należy także spadkobierców osoby, która utraciła własność nieruchomości, jeśli otwarcie spadku nastąpiło przed datą wygaśnięcia tego prawa. Nie jest więc zawsze tak, że z uwagi na jednoznaczną treść przepisu art. 73 ust. 4, tylko osoba, będąca właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. jest legitymowaną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania.
W wyroku tym wywiedziono również, że niejednokrotnie byli właściciele nieruchomości zajętych pod drogi nie mając świadomości, że dana nieruchomość przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego( decyzja deklaratoryjna nie została jeszcze wydana), dokonywali obrotu tymi nieruchomościami, legitymując się w tej dacie wpisem w księdze wieczystej prawa własności co do tej nieruchomości. Nowi nabywcy wpisywani byli do ksiąg wieczystych, gdyż prawo własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie było jeszcze z oczywistych względów ujawnione. Zdaniem Naczelnego Sądu wyrażonym w przedstawianej sprawie dopóki nie doszło do stwierdzenia nieważności czynności prawnej objętej aktem notarialnym przez sąd powszechny lub nie został wykreślony z ksiąg wieczystych wpis prawa własności nowo ujawnionych należy traktować ich jako właścicieli w odniesieniu do działek zajętych pod drogi. Osoby te wskutek przejścia na nich roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania w wyniku zawartej umowy przenoszącej własność uznać należy również za uprawnione do wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy.
Zdaniem Naczelnego Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę z taką sytuacją mamy do czynienia także i w okolicznościach niniejszego postępowania.
Jak wynika z akt sprawy sporne nieruchomości, położone w Warszawie w dzielnicy W. przy ul. S. i S., oznaczone w ewidencji gruntów nr [...] i [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] przeszły na własność K. O. i J. O. aktem notarialnym z dnia 26 maja 1999 r. Dotychczasowy właściciel ( J. O.) nie wystąpił z żądaniem o jakim mowa w art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy. W chwili przeniesienia prawa własności ujawniony był w księdze wieczystej jako właściciel, także w odniesieniu do działek zajętych pod drogę, które już w tym czasie z mocy ustawy stały się majątkiem gminnym. Potwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości, zajętych pod drogę przez Gminę Warszawa – W. nastąpiło jednak dopiero deklaratoryjnymi decyzjami Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 czerwca 2007 r. Na podstawie tych decyzji w księgach wieczystych wpisano Miasto Stołeczne Warszawa w miejsce współwłaścicieli K. O. i J. O..
Zgodzić się w tym miejscu trzeba ze stanowiskiem zawartym w skardze kasacyjnej, że z samej treści aktu notarialnego z dnia 26 maja 1999 r. wynikało, iż część nieruchomości nabywanej przez nowych właścicieli zajęta była pod drogę publiczną, zatem nabywcy mieli świadomość tego faktu. Okoliczność ta jednak nie wyklucza zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości przyjęcia za prawidłowe i mające zastosowanie także w niniejszej sprawie stanowiska zawartego w wyroku I OPS 3/09, wydanym w składzie siedmiu sędziów. Wbrew temu co twierdzi autor skargi kasacyjnej także w tamtej sprawie strony niewątpliwie miały świadomość, że część nabywanej nieruchomości zajęta była pod drogę, która jak wynikało z ustaleń, zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku istniała od lat 70 tych XX wieku.
Z samego faktu zajęcia części nieruchomości pod drogę nie sposób dopatrzeć się istnienia świadomości co do przejścia własności tych gruntów na rzecz podmiotu publicznego. Nie zmienia oceny Sądu II instancji fakt, że w badanej obecnie sprawie część gruntu zajęta pod drogę była znacznie większa, niż w sprawie I OPS 3/09, a także iż w pierwszym wypadku transakcja miała charakter darowizny, w drugim zaś umowy sprzedaży.
Tak więc, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego obecnie prawidłowym było stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż J. O. i K. O. w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego byli osobami uprawnionymi do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania na ich rzecz, jako ujawnieni wówczas w księdze wieczystej właściciele przedmiotowej nieruchomości. Na nich bowiem w wyniku zawarcia dnia 26 maja 1999 r. umowy przenoszącej własność, której ważności w prawem przewidziany sposób nie podważono, przeszło roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania.
Z tego względu nie można przyznać słuszności zarzutowi naruszenia przez Sąd I instancji art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przez błędną jego wykładnię.
Tym samym za niezasadny uznać należy także zarzut naruszenia art. 151 ustawy P.p.s.a., w istocie bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny – oddalając skargę Miasta Stołecznego Warszawy – nie naruszył tego przepisu. Skarga, złożona do sądu I instancji okazała się bowiem niesłuszna.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło