II OZ 1039/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 292/11 o odrzuceniu skargi kasacyjnej J. Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 292/11 o odrzuceniu skargi J. Ł. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2011 r. odrzucił skargę kasacyjną J. Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2011 r. o odrzuceniu jego skargi na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowienie z dnia 13 maja 2011 r. odrzucające skargę J. Ł. z uwagi na brak uiszczenia wpisu od skargi, zostało doręczone skarżącemu 19 maja 2011 r. (co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). Oznacza to, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od tego postanowienia (z uwzględnieniem art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") upłynął 20 czerwca 2011 r. W dniu 18 sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu wniósł skargę kasacyjną, która postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 sierpnia 2011 r. została odrzucona. Pomimo tego, że do ustanowienia pełnomocnika, z przyczyn od niego niezależnych i niezawinionych, doszło już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd I instancji podniósł, że nie zostały spełnione wszystkie konieczne wymagania pozwalające uznać jej wniesienie za skuteczne. Usunięciu negatywnych skutków związanych z upływem terminu (przy zachowaniu wszystkich niezbędnych wymogów formalnych) służy bowiem instytucja wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Sporządzona zaś przez działającego w imieniu skarżącego adwokata skarga kasacyjna wniosku takiego nie zawiera. W związku z powyższym Sąd I instancji na podstawie art. 178 P.p.s.a., biorąc pod uwagę uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, odrzucił skargę. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia J. Ł. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie: - art. 67 § 5 w zw. z art. 244 § 2 P.p.s.a., ponieważ pełnomocnikowi skarżącego nie został doręczony odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2011 r., pomimo tego, że postanowienie z dnia 17 czerwca 2011 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołało skutki ex nunc – od daty wniesienia wniosku skarżącego, tj. od dnia 31 maja 2011 r., a więc przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jaki biegł dla strony; - art. 86 § 1 w zw. z art. 177 § 1 P.p.s.a., poprzez błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie pomimo braku przesłanek do jego zastosowania, ponieważ Sąd bezzasadnie uznał, że pełnomocnik skarżącego składając skargę kasacyjną powinien zawrzeć w niej wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do jej wniesienia, podczas gdy w rzeczywistości nie można było żądać przywrócenia tego terminu, ponieważ nie rozpoczął on nigdy biegu w stosunku do pełnomocnika skarżącego, a to z tego względu, że nie został mu doręczony odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2011 r., a doręczenie odpisu tego postanowienia skarżącemu było bezskuteczne; - art. 178 w zw. z art. 177 § 1 P.p.s.a. , ponieważ termin do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie nigdy nie rozpoczął biegu w sytuacji gdy pełnomocnik skarżącego nie otrzymał odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2011 r., a doręczenie odpisu tego postanowienia stronie było bezskuteczne zgodnie z norma wynikająca z treści art. 67 § 5 P.p.s.a., co w konsekwencji spowodowało, że strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw, co zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. stanowi o nieważności postępowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż pełnomocnik skarżącego dowiedział się o fakcie wyznaczenia go przez Okręgową Radę Adwokacką w Rzeszowie do reprezentowania skarżącego w niniejszym postępowaniu 25 lipca 2011 r. Stwierdzono nadto, iż przyznane prawo pomocy obejmuje swoim zakresem całe postępowanie toczące się przed Sądem pod sygn. akt II SA/Rz 292/11, a więc począwszy od wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skoro zatem zostało skarżącemu przyznane przez Sąd zwolnienie od kosztów sadowych, to nie zachodzi negatywna przesłanka, o której mowa w art. 220 § 3 P.p.s.a., na której oparł się Sąd postanawiając o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązek doręczania pism sądowych pełnomocnikowi procesowemu ustanowionemu z urzędu powstaje dopiero z chwilą zawiadomienia sądu administracyjnego przez odpowiedni organ samorządu zawodowego o wyznaczeniu konkretnej osoby. Sąd administracyjny nie jest przy tym zobligowany do ponownego doręczania takiemu pełnomocnikowi odpisów zaskarżalnych orzeczeń, jeśli ich wcześniejsze doręczenie stronie postępowania sądowoadministracyjnego było skuteczne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2005 r., sygn. akt I UZ 65/04, OSNP 2006, Nr 3-4, poz. 65; por. R. Hauser, M .Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, Wyd. Beck, s. 361). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie został zawiadomiony o ustanowieniu adwokata w dniu 25 lipca 2011 r., zatem od tego momentu powstaje obowiązek doręczania pism sądowych ww. pełnomocnikowi. W świetle powyższego należy uznać za chybiony zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 67 § 5 w zw. z art. 244 § 2 P.p.s.a. w uwagi na fakt, iż odpis postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie z dnia 13 maja 2011 r. został stronie skutecznie doręczony w dniu 19 maja 2011 r. Stosownie natomiast do art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Podkreślić trzeba, że przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony w dniu 19 maja 2011 r. odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2011 r., to od tej chwili, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, iż przysługujący skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej wiąże także wyznaczonego dla niego pełnomocnika. W związku z powyższym termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 20 czerwca 2011 r. Skargę kasacyjną wniesiono natomiast w dniu 18 sierpnia 2011 r., a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. Skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 178 P.p.s.a.). Należy podkreślić, iż art. 175 § 1 P.p.s.a. przewiduje przymus adwokacko-radcowski, jednakże nie oznacza to, że ubieganie się o przyznanie pełnomocnika z urzędu ma wpływ na interpretację art. 177 § 1 P.p.s.a. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem wstrzymania biegu terminów ustawowych. Zatem także postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może stanowić podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sytuacja taka nie sytuuje strony chcącej skorzystać z prawa pomocy w gorszej, niekorzystnej pozycji, ani nie pozbawia strony konstytucyjnego prawa do sądu oraz do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji, co podnoszono w zażaleniu. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej i nadanie sprawie dalszego biegu byłoby w rozpoznawanej sprawie możliwe jedynie w przypadku złożenia przez pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Jak wynika z akt niniejszej sprawy do skargi kasacyjnej nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, pomimo że skarżący był reprezentowany przez adwokata, a więc osobę profesjonalnie świadczącą pomoc prawną, tym samym zostały spełnione gwarancje procesowe zapewniające prawo strony do obrony swoich interesów. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji zasadnie postanowił o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił zażalenie.