I UZ 65/04

Postanowienie z dnia 7 kwietnia 2005 r. I UZ 65/04 Sąd nie ma obowiązku doręczania odpisów orzeczeń pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, jeżeli ich wcześniejsze doręczenie stronie było sku-teczne. Przewodniczący SSN Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Maria Tyszel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2005 r. sprawy z odwołania Piotra Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-nych-Oddziałowi w B.-B. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 sierpnia 2004 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach posta-nowieniem z dnia 26 sierpnia 2004 r. [...] odrzucił wniosek ustanowionego z urzędu pełnomocnika Piotra Z. o przywrócenie terminu do złożenia kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 marca 2004 r. [...] oraz odrzucił kasację Piotra Z. od powyższego wyroku, którym oddalono apelację ubezpieczonego w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B.-B. o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że termin do wniesie-nia kasacji, o którym stanowi art. 3934 § 1 k.p.c., jest terminem ustawowym i proce-sowym, zatem niedopuszczalne jest jego skracanie lub wydłużanie, możliwe jest je-dynie jego przywrócenie na ogólnych zasadach art. 168 k.p.c. Zaskarżony wyrok zo-stał ubezpieczonemu doręczony w dniu 8 czerwca 2004 r., kasację nadano w urzę-dzie pocztowym dopiero 19 lipca 2004 r., po upływie miesiąca od doręczenia wnio- 2 skodawcy wyroku z uzasadnieniem. Chociaż - zdaniem Sądu - istnieje możliwość przywrócenia uchybionego terminu na wniosek strony, jeśli opóźnienie w dokonaniu czynności procesowej nastąpiło bez jej winy, to jednak w świetle art. 169 § 1 k.p.c. wniosek tej treści winien być złożony w ciągu tygodnia od ustania przyczyny przekro-czenia terminu, wniosek zaś spóźniony podlega odrzuceniu stosownie do art. 171 k.p.c. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, gdyż w dniu 28 czerwca 2004 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła radcę prawnego Bogusława W. pełnomocnikiem z urzędu dla Piotra Z., celem wniesienia przezeń kasacji, zaś w dniu 30 czerwca 2004 r. radca prawny po-informował Piotra Z. o ustanowieniu go jego pełnomocnikiem. W związku z tym, w tej dacie najpóźniej ustała wskazana przez pełnomocnika przyczyna opóźnienia w spo-rządzeniu kasacji. W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego, pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia zwrócił uwagę, że termin do wniesienia kasacji należy liczyć od dnia doręczenia pełnomocnikowi kasacji wraz z uzasadnieniem, powołując się przy tym na treść art. 133 § 3 k.p.c., zgodnie z którym, jeśli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, to wszelkich doręczeń należy dokonywać na jego adres. Składający zażalenie wskazał, że sposób liczenia terminu do wniesie-nia kasacji począwszy od daty doręczenia orzeczenia stronie, a nie jej pełnomocni-kowi, narusza procesowe gwarancje strony oraz konstytucyjne prawo do Sądu. Peł-nomocnik wskazał ponadto, że z uwagi na obciążenie pracą w prowadzonej przez siebie kancelarii nie był w stanie przeprowadzić wszystkich czynności potrzebnych do sporządzenia przedmiotowej kasacji do dnia 12 lipca 2004 r., a z aktami sprawy mógł się zapoznać najwcześniej 5 lipca 2004 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji mógł zostać złożony najwcześniej w dniu 10 lipca 2004 r. Rozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Skład orzekający podziela argumentację prawną przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie widzi więc potrzeby jej powtarzania. Trafnie Sąd Apelacyjny przyjął, że wniosek o przywrócenie uchybio-nego terminu do wniesienia kasacji został zgłoszony z naruszeniem art. 169 § 1 k.p.c., czyli po upływie tygodnia od czasu ustania przyczyny tego uchybienia, uzna-jąc, że termin ten rozpoczął bieg od dnia doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia 3 o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Sąd Najwyższy od początku orzekania kasacyjnego konsekwentnie wyjaśnia, że przyczyna uchybienia terminowi do złoże-nia kasacji ustaje w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o jego usta-nowieniu (por. postanowienia z 17 listopada 1998 r., II UZ 122/98, OSNAPiUS 1999 nr 22, poz. 736, z 11 października 2001 r., II CZ 163/01, OSNC 2002 nr 5, poz.70). Sąd Najwyższy zauważa, że wszelkie argumenty zmierzające do wydłużenia termi-nów ustawowych poprzez powoływanie się na przeszkody wynikające ze specyfiki wykonywanego zawodu są bezprzedmiotowe, bowiem sprawne zorganizowanie pracy kancelarii należy do pełnomocnika, a każdy radca prawny i adwokat musi się liczyć z ustanowieniem go pełnomocnikiem z urzędu. To, że są to sprawy będące - jak to określił żalący się - „realizacją tzw. prawa ubogich" nie oznacza, że obowiązki wynikające z tego prawa mogą być realizowane w dalszej kolejności w po sprawach prowadzonych „z wyboru". Umiejętność procesowo poprawnego zakwalifikowania takiej sytuacji powinna być elementarnym składnikiem profesjonalizmu w wykonywa-niu zawodu adwokata i radcy prawnego. Żadnego uzasadnienia prawnego nie znajduje pogląd, że „termin do wniesie-nia kasacji należy liczyć od dnia doręczenia pełnomocnikowi orzeczenia wraz uza-sadnieniem". Skład orzekający podziela stanowisko wyrażone nie tylko w kwestiono-wanym przez żalącego się postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2001 r., II UZ 85/01 (OSNAPiUS 2001 nr 20, poz. 503), a także w postanowieniach z 10 września 1998 r., II UZ 70/98 i z 30 października 1998 r., II UZ 101/98. Całkowicie chybiony jest argument zażalenia, że „przyjęcie zaproponowanej przez Sąd wykładni art. 133 § 3 k.p.c. (...) na kwestie początkowego terminu do wniesienia kasacji, naru-sza konstytucyjne prawo strony do sądu". Przede wszystkim, prawo wniesienia kasa-cji nie jest prawem „konstytucyjnym"; z przepisu art. 133 § 3 k.p.c. nie wynika, że ustanowienie pełnomocnika w trakcie trwania postępowania czyni bezskutecznymi doręczenia uprzednio dokonane stronie. Ani ten przepis, ani żaden inny nie nakłada na sąd powinności doręczania wyznaczonemu w sprawie pełnomocnikowi odpisów zaskarżalnych orzeczeń, jeśli ich wcześniejsze doręczenie stronie było skuteczne. Ścisłe przestrzeganie ustawowych terminów nie jest „ograniczeniem możliwości strony skorzystania z prawa do sądu", lecz jednym z elementów przeciwdziałania przewlekłości postępowań sądowych, czyli działaniem zmierzającym do realizacji art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a mianowicie prawa każdego do rozpatrze-nia sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki. 4 Skład orzekający w sprawie w całej rozciągłości podziela też stanowisko Sądu Najwyższego wielokrotnie już wyrażane w publikowanym orzecznictwie, wyczerpu-jąco uzasadnione w postanowieniu z dnia 18 marca 1999r., I CKN 1046/97 (OSNC 1999 nr 10, poz. 178), że wypłacane przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej po-mocy prawnej udzielonej przez adwokata lub radcę prawnego ustanowionego z urzędu dla strony zwolnionej od ponoszenia kosztów sądowych są wynagrodzeniem przysługującym za usługi prawne wykonane w sposób profesjonalnie poprawny, zgodny z obowiązkiem starannego działania. Kasacja wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu i spóźnionym wnioskiem o jego przywrócenie, nie jest „udziele-niem pomocy prawnej" w rozumieniu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.) i dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyznania wyna-grodzenia za sporządzenie kasacji i postępowanie zażaleniowe. ========================================