II GZ 490/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "V. S. G." Spółki z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1049/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktów niespełniających wymagań bezpieczeństwa postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1049/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił "V. S. G." Spółce z o.o. w Z. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktów niespełniających wymagań bezpieczeństwa. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Przewodniczący Wydziału zarządzeniami z dnia 16 maja 2011 r. wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego oraz do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, aktualnego na dzień podpisania skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenia doręczono Spółce w dniu 25 maja 2011 r. W wyznaczonym terminie Spółka uiściła wpis sądowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 20 czerwca 2011 r. odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego w wyznaczonym terminie, tj. nieprzesłanie pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. Spółka wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi złożyła jednocześnie żądany dokument. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że oba wezwania (1. zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu; 2. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych złożonej skargi) doręczone zostały w jednej przesyłce. W związku z powyższym Prezes Zarządu Spółki, przekazując do działu finansowego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, przeoczył drugie wezwanie zobowiązujące Spółkę do nadesłania wymaganego dokumentu. Spółka jako uzasadnienie braku winy w uchybieniu terminu wskazała na szereg okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, mających w jej ocenie charakter obiektywny i nieświadczący nawet o lekkim niedbalstwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podniósł, że wskazane przez Spółkę okoliczności nie uprawdopodabniają, iż do uchybienia terminu doszło z przyczyn od strony niezależnych, bowiem ściśle z pojęciem winy wiąże się kwestia wadliwie zorganizowanej pracy w przedsiębiorstwie. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółka będąca osobą prawną ponosi negatywne konsekwencje wszelkich zaniedbań w powyższej materii, spowodowanych przez osoby sprawujące funkcje jej organów, które powinny również podjąć działania organizacyjne zapewniające wykonanie wezwania także w czasie ich nieobecności. W ocenie Sądu, niepodjęcie przez Zarząd Spółki działań zapewniających sprawną organizację pracy stanowi przejaw braku niezbędnej staranności w dbaniu o interesy Spółki. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, aktualnego na dzień popisania skargi. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca Spółka wskazała, że w rozpoznawanej sprawie problem nie dotyczy kwestii organizacji pracy zarządu. W jej ocenie, Sąd pierwszej instancji nie rozważył okoliczności podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu, mających wykazać dlaczego doszło do jego uchybienia. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji nie są to okoliczności zawinione przez skarżącą Spółkę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których zaistnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których wystąpienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Stosownie do przepisu art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Spośród określonych przepisami przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Artykuł 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie WSA w W. z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB 78/05). Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (patrz: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaniedbania zarządu Spółki stanowią przejaw braku niezbędnej staranności w dbaniu o interesy Spółki. Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż Spółka przedstawiła we wniosku o przywrócenie terminu szereg okoliczności skutkujących przeoczeniem przez Prezesa Zarządu Spółki drugiego wezwania. Między innymi wskazała na emocje Prezesa Zarządu Spółki związane z prowadzonym postępowaniem, jego przemęczenie związane z wyjazdem służbowym, nieoczekiwanie korespondencji od Sądu dotyczącej uzupełnienia skargi o jakiekolwiek dokumenty, z wyjątkiem wezwania do uiszczenia wpisu. W ocenie Spółki, przytoczone okoliczności uprawdopodabniały brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona argumentacja nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Jak wyżej wskazano o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przytoczona przez Spółkę okoliczność w postaci "przeoczenia" oznacza niezauważenie czegoś wskutek braku należytej uwagi bądź niedopatrzenia, co wiązało się ze zmęczeniem czy emocjami odbierającego korespondencję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystąpienie powyższego zdarzenia nie uprawdopodobniło braku winy skarżącej Spółki w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Skoro Prezes Zarządu Spółki zauważył wezwanie do uiszczenia wpisu i uiścił stosowną opłatę od skargi, to mógł również dopatrzeć się drugiego wezwania, które zobowiązywało do złożenia stosownego dokumentu. Oba wezwania doręczone zostały do Spółki w jednym czasie i znajdowały się w jednej kopercie. Okoliczności, zdaniem skarżącego obiektywne, które nie wskazują na jego winę, w ocenie Sądu są ze sobą sprzeczne. Z jednej strony Prezes Zarządu, działając pod wpływem emocji i innych wskazanych we wniosku czynników, był w stanie zapewnić wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, z drugiej zaś strony te same emocje i czynniki traktuje jako przesłankę wyłączającą winę w niedochowaniu wyznaczonego terminu i usprawiedliwiającą niewykonanie drugiego wezwania. Ponadto, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, zarząd Spółki jako organ powołany do jej reprezentowania na zewnątrz powinien w sposób należyty organizować obsługę biurowo-administracyjną przedsiębiorstwa w celu zapewnienia jego sprawnego funkcjonowania, a w tym również prawidłowego i terminowego wykonywania wezwań sądu w toczących się postępowaniach sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt II CKN 1487/00, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 305/08). W niniejszej sprawie Prezes Zarządu Spółki otrzymał w dniu [...] maja 2011 r. do rąk własnych przedmiotowe wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, jakoby zaistniały takie przeszkody, które uniemożliwiły wykonanie tych wezwań. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.