II OZ 112/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. Ś. – M. i L. M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1177/11 w przedmiocie nakazania ściągnięcia od S. Ś. – M. i L. M. kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi S. Ś. – M. i L. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1177/11 nakazał ściągnięcie od S. Ś. – M. i L. M. kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi S. Ś. – M. i L. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że S. Ś. – M. i L. M. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie złożyli w dniu 7 listopada 2011 r. i do dnia wydania niniejszego zarządzenia nie uiścili opłaty kancelaryjnej. W związku z cofnięciem pismem z dnia 25 listopada 2011 r. (data prezentaty Sądu) wniosku o sporządzenie uzasadnienia, wyrok wraz z uzasadnieniem nie był przesyłany. Jednakże z uwagi na cofnięcie wniosku już po sporządzeniu uzasadnienia (w dniu 21 listopada 2011 r.) zarządzenie ściągnięcia nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, stało się konieczne. Na powyższe zarządzenie skarżący wnieśli zażalenie, zarzucając naruszenie: 1. art. 234 § 2 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że opłata kancelaryjna jest nieodwołalnie wymagalna z momentem sporządzenia wnioskowanego odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, a fakt jego ewentualnego doręczenia do wnioskodawcy nie ma tutaj żadnego znaczenia, również w sytuacji cofnięcia wniosku; 2. art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skuteczność wniesienia pisma strony do Sądu zależy od daty prezentaty jego przyjęcia w Sądzie, a nie od daty jego nadania w placówce publicznego operatora pocztowego. Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisu art. 220 nie stosuje się. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 9 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) - w zakresie uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 ustawy oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma kwestia skuteczności oświadczenia strony o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia i wpływ tegoż oświadczenia na obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W literaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że oświadczenie o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia odnosi skutek prawny w stosunku do sądu, od dnia zawiadomienia go o tym (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis Warszawa 2009, s. 615, a także postanowienie NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt II FZ 470/07, nie publ. oraz z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 143/08, nie publ.). Należy zwrócić uwagę, że powołany przez stronę w zażaleniu przepis art. 83 § 3 p.p.s.a., zgodnie w którym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu, nie odnosi się do oświadczeń o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W niniejszej sprawie skarżący wycofali wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem po zwrocie przez sędziego sprawozdawcę akt z uzasadnieniem. Wskazać bowiem należy, że zwrot akt wraz z uzasadnieniem nastąpił w dniu 21 listopada 2011 r., zaś pismo cofające w/w wniosek wpłynęło do Sądu w dniu 25 listopada 2011 r. Jednakże Sąd do dnia dzisiejszego nie doręczył wnioskodawcy odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Z treści przepisu art. 234 § 2 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej związany jest ściśle ze sporządzeniem uzasadnienia i jego doręczeniem. W sytuacji, gdy skarżący wycofali wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, przed jego doręczeniem, odpadła podstawa prawna i faktyczna do żądania na tej podstawie od skarżących uiszczenia opłaty kancelaryjnej (por. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FZ 198/09). Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.