II GSK 2148/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 262/11 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od A. B. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 262/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w L. z dnia [...] października 2010 r. Ze stanu faktycznego ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że wnioskiem złożonym w dniu [..] grudnia 2004 r. A. B. wystąpił o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005. We wniosku zadeklarował do zalesienia na terenach o korzystnej konfiguracji powierzchnię 8,61 ha – iglaste i powierzchnię 3,43 ha – liściaste (łącznie 12,04 ha). Nadto skarżący wystąpił o premię pielęgnacyjną na 5 lat bez zastosowania repelentów na terenach o korzystnej konfiguracji na powierzchni 12,04 ha oraz o premię zalesieniową na 20 lat na powierzchni 12,04 ha. Postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. stwierdził, że skarżący spełnia niezbędne warunki do przyznania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych. W dniu [...] maja 2005 r. skarżący złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesieniowym z dnia [...] grudnia 2004 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, a także premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową. W związku z tym, iż decyzją uwzględniono w całości żądanie strony, organ odstąpił od jej uzasadnienia. W dniu [...] września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. skierował do skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień do wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2010. Organ wskazał, iż wpłynęła decyzja z dnia [...] stycznia 2009 r. wprowadzająca zmianę w operacie ewidencyjnym obrębu P. w jednostce rejestrowej [...] (zapisanej na E. B.). Skarżący wyjaśnił, iż nie jest właścicielem działek objętych wnioskiem, gdyż grunty te zostały przekazane jego małoletniemu wówczas synowi jako darowizna. Natomiast składając wniosek oznaczył siebie jako wnioskodawcę, bowiem tak mu doradzono w Biurze Powiatowym. Postanowieniem z [...] października 2010 r. (w postanowieniu omyłkowa data: 2009-10-[...]) Dyrektor Oddziału wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczna decyzją Kierownika Biura z [...] sierpnia 2005 r., w celu zweryfikowania czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia jej nieważności, a decyzją z dnia [...] października 2010 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych. W uzasadnieniu powołał się na treści § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), dalej: rozporządzenie, zgodnie z którym, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności stanowiących własność tego producenta rolnego albo jego małżonka lub współwłasność tego producenta rolnego. Dyrektor Oddziału wskazał, iż decyzja Kierownika Biura z [...] sierpnia 2008 r. rażąco narusza powołany przepis rozporządzenia, w związku z czym jest ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co powoduje, że musi być uznana za nieważną. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Prezes ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2010 r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z dnia [...] października 2010 r. wskazując, że zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych stanowiących własność tego producenta rolnego albo jego małżonka lub współwłasność producenta rolnego, natomiast skarżący nie jest właścicielem ani współwłaścicielem gruntów rolnych zadeklarowanych do zalesienia we wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. Ponadto zwrócił uwagę, iż A. B. składając wniosek podpisał oświadczenie w części "XII. Oświadczenia i zobowiązania", czym potwierdził, że znane mu są zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę A. B. i uchylił zaskarżone decyzje wskazując, że przesłanką uzasadniającą wszczęcie postępowania weryfikującego decyzję Kierownika Biura z [...] sierpnia 2005 r. było ujawnienie, że właścicielem gruntów rolnych, do których przyznano płatności na zalesianie nie jest adresat decyzji, tj. A. B., lecz jest nim jego syn E. B. Okoliczność ta istniała już w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego wnioskiem z dnia [...] grudnia 2004 r. Oznacza to, że stwierdzoną wadą obarczone było całe postępowanie administracyjne, a nie tylko decyzja kończąca to postępowanie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydania decyzji, tj. [...] sierpnia 2005 r., nie znana organowi, który ją wydał. Jak wynika z akt administracyjnych, informację w przedmiocie własności gruntów rolnych organ powziął z dokumentów, które wpłynęły do niego w dniu [...] września 2010 r. Zatem przyjąć należało, iż w stanie faktycznym ustalonym na dzień [...] sierpnia 2005 r., w którym orzekał Kierownik Biura, weryfikowana decyzja odpowiadała prawu. Dopiero zmiana stanu faktycznego, a więc przesłanka o charakterze proceduralnym, dała podstawę do weryfikacji ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2005 r. Powyższe okoliczności świadczą, zdaniem Sądu, że w sprawie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Natomiast organ niezasadnie uznał istnienie podstawy uzasadniającej weryfikację decyzji w drodze postępowania nieważnościowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w związku z § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. WSA bezpodstawnie przyjął jako założenie, że organ w chwili rozstrzygania nie był w posiadaniu informacji, że właścicielem gruntów rolnych, do których przyznano płatności na zalesianie nie jest adresat decyzji – Pan A. B., lecz jego syn – E. B. W konsekwencji Sąd bezpodstawnie przyjął, że zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., lecz została spełniona przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego przewidziana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił, że z akt sprawy wynika, że skarżący składając wniosek o płatność na rok 2004 dołączył do niego wypis z ewidencji gruntów i budynków, z którego jednoznacznie wynika, że właścicielem gruntów rolnych wymienionych we wniosku o płatność jest Pan E. B., a nie jego ojciec A. Dokument ten wpłynął do Biura Powiatowego we W. w dniu [...] grudnia 2004 r. o czym świadczy pieczątka na tym dokumencie. Organ wydając decyzję był więc w posiadaniu informacji w przedmiocie własności gruntów rolnych wymienionych we wniosku o płatność. W rozpoznawanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. przyznał skarżącemu płatność na zalesianie gruntów rolnych, podczas gdy faktycznym właścicielem gruntów zadeklarowanych do zalesienia we wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. był syn Pana A. B. – E. B., co potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Tym samym organ nie zgodził się z tezami prezentowanymi przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w sprawie zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, a nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co na stępuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Sądu I instancji oparty został na błędnym ustaleniu, że fakt, iż właścicielem gruntu jest E. B. a nie A. B. istniała w dacie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych, tj. w dniu [...] grudnia 2004 r. zaś informację tę organ powziął w dniu [...] września 2010 r. Ustalenie powyższe pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, z których wynika, że skarżący składając wniosek o płatność na rok 2004 r. dołączył do niego wypis z ewidencji gruntów i budynków. Z dokumentu tego jednoznacznie wynika, że właścicielem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o płatność jest E. B., a nie jego ojciec, skarżący A. B. Dokument ten wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR we W. w dniu [...] grudnia 2004 r., o czym świadczy pieczątka na tym dokumencie i znajduje się na karcie nr 28 akt administracyjnych. W tych okolicznościach twierdzenie Sądu I instancji, iż w sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. czyli na tej przesłance, że wyszedł na jaw istotny dla sprawy nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, który wydał decyzję, jest twierdzeniem błędnym. Należy podkreślić, że nowe okoliczności lub nowe dowody, o których mowa w powołanym przepisie muszą wyjść na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie. Zwrot "wyjdą na jaw" użyty w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oznacza, iż istotny jest moment ujawnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nim przez pracownika organu. Warunek ten w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi gdyż, jak to zaznaczono powyżej, dowód w postacie wypisu z ewidencji gruntów i budynków został przedłożony organowi w dniu [...] grudnia 2004 r., zaś decyzja przyznająca A. B. płatność z tytułu zalesienia gruntów rolnych została wydana [...] sierpnia 2005 r. Zatem w dacie wydania decyzji dowód w postaci wypisu z ewidencji gruntów i budynków był znany organowi. Tym samym nie zachodzi warunek spełniający przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymagający, aby nowy dowód nie był znany organowi wydającemu decyzję. Spełniona w sprawie jest tylko okoliczność, że powyższy dowód istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej. Jednak nie jest to wystarczające do uznania, iż w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. przyznającej A. B. płatność na zalesienie gruntów rolnych wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 wobec stwierdzenia, że A. B. nie jest właścicielem gruntów, do których przyznano płatność na zalesienie. Płatność ta, stosownie do § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.) jest udzielane producentowi rolnemu do działek rolnych, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności stanowiących: a) własność tego producenta rolnego albo jego małżonka lub b) współwłasność tego producenta rolnego. Ponownie rozpatrując sprawę Sąd I instancji winien rozważyć prawidłowość decyzji organów stwierdzających nieważność decyzji przyznającej A. B. przedmiotową płatność. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.