I GSK 1458/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Urszula Raczkiewicz (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Go 356/11 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. B. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Rz. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Go 356/11, oddalił skargę S.B. (prowadzącego działalność gospodarczą jako [...]) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z [...] lutego 2011 r., w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz kwoty podatku od towarów i usług z tytułu importu używanego samochodu osobowego. Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Naczelnik Urzędu Celnego w Zielonej Górze decyzją z [...] października 2010 r., nr [...], orzekł o retrospektywnym zaksięgowaniu długu celnego w kwocie 564 zł., określił wartość celną importowanego samochodu na kwotę 5.636 zł, oraz określił prawidłowe kwoty podatków: akcyzowego(192 zł) i podatku od towarów i usług(1406 zł). Z uzasadnienia decyzji wynika, że S.B. [...] listopada 2009 r. zgłoszeniem celnym, nr [...], zgłosił do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu na polskim obszarze celnym importowany ze Szwajcarii, używany samochód osobowy marki Opel Tigra (poj. silnika 1.598 cm3, rok produkcji 1999 r.), po kolizji. Do zgłoszenia celnego załączył m.in. świadectwo pochodzenia samochodu EUR 1 nr [...] z [...] r. , dowód zakupu i opinię techniczną. Zadeklarował, że kupił samochód za kwotę 1.200 CHF (3.354 zł). Stawkę celną określił na 0%. Po zwolnieniu samochodu, załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia EUR 1 przekazano do weryfikacji szwajcarskim władzom celnym, w trybie art. 33 Protokołu nr 3 do umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej(Dz. U U.L, 2006 r.; Nr 45, poz. 1). Uprawnione władze celne kraju eksportu pismem z [...] r. poinformowały, że dowód pochodzenia uznać należy za nieważny a samochód za pojazd niewiadomego pochodzenia. Naczelnik Urzędu Celnego w Zielonej Górze zweryfikował z urzędu zgłoszenie celne i decyzją z [...] października 2010 r., nr [...], określił wartość celną importowanego samochodu na kwotę 5.636 zł i kwoty podatków: akcyzowego oraz podatku od towarów i usług, a także zaksięgował retrospektywnie kwotę długu celnego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wobec informacji szwajcarskiej administracji celnej z [...] kwietnia 2010 r., że dowód pochodzenia samochodu uznać należy za nieważny nie było podstaw do stosowania preferencyjnej stawki celnej 0% i należało zastosować stawkę celną erga omnes wynoszącą 10%. Wartość celna sprowadzonego samochodu została ustalona według metody zastępczej - tzw. metody ostatniej szansy, a jako podstawę tego ustalenia przyjęto wartość określoną przez powołanego przez organ biegłego rzeczoznawcę techniczno-motoryzacyjnego w opinii z dnia [...] września 2010 r. W opinii tej biegły – na podstawie przesłanych dokumentów pojazdu oraz załączonej do zgłoszenia celnego opinii technicznej nr [...] z dnia [...] r. określającej stan techniczny pojazdu na moment jego sprowadzenia – ustalił wartość brutto pojazdu na rynku polskim na dzień odprawy celnej , tj. [...] r. na kwotę 7800 zł. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. r. Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał za trafne stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego, że zaszły uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany pojazd. Zgodnie z art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE nr L 253 z dnia 11 października 1993 r., str. 1, ze zm.; dalej powoływane jako "RWKC") istniejące uzasadnione wątpliwości pozwoliły na ustalenie wartości celnej inna metodą, niż metoda wartości transakcyjnej. Wykluczając możliwość ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu metodą wartości transakcyjnej identycznych towarów, metodą wartości opartej na cenie jednostkowej oraz metodą wartości kalkulowanej, organ przyjął zasady wynikające z art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE nr L 302 z dnia 19 października 1992 r., str. 1, ze zm.; dalej powoływane jako "WKC"), czyli metodę tzw. ostatniej szansy. W ocenie organu, w przypadku używanych pojazdów samochodowych ta metoda pozwala na właściwe uwzględnienie indywidualnych cech pojazdu używanego, szczególnie wtedy, gdy zostają one określone przez rzeczoznawcę w specjalistycznej opinii technicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalając skargę S.B. na powyższą decyzję stwierdził, że organy celne prawidłowo przeprowadziły postępowanie i w konsekwencji prawidłowo określiły wartość celną importowanego samochodu oraz kwoty należności publiczno-prawnych z tego tytułu. W ocenie Sądu z uwagi na to, że eksporter nie potwierdził pochodzenia samochodu, a cena transakcyjna pojazdu znacząco odbiegała od cen stosowanych w racjonalnym obrocie gospodarczym organy celne trafnie uznały, iż wystąpiła przesłanka uzasadnionych wątpliwości z art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. WE z 11 października 1993 r. L 253, s. 1 ze zm.; Polskie wydanie specjalne z 2004 r., rozdz. 2, t. 6, s. 3) dalej: "RWKC". Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że organy celne nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej, jeżeli mają wątpliwości, że wartość zadeklarowana przez importera faktycznie stanowi sumę zapłaconą lub należną określoną w art. 29 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. WE z 19 października 1992 r. L 302, s. 1 ze zm.; Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 2, t. 4, s. 307) dalej: "WKC". Niewiarygodność ceny transakcyjnej zapłaconej za importowany samochód polegająca na jej rażącym zaniżeniu w porównaniu do rzeczywistych cen rynkowych pozwoliła organom ustalić prawidłową wartość celną pojazdu w oparciu o metodę ostatniej szansy z art. 31 WKC. W ślad za organami celnymi Sąd wyjaśnił dlaczego zastosowano w sprawie metodę ostatniej szansy z art. 31 WKC i stwierdził, że rozwiązanie to – w przypadku używanego samochodu – było prawidłowe oraz wyłączało posłużenie się innymi metodami. Zgodnie z tą metodą powołany biegły przyjął do wyliczenia wartości celnej importowanego samochodu wartość rynkową pojazdu podobnego, tego samego rodzaju i podrodzaju, o zbliżonych parametrach trakcyjno-technicznych, dostępnego na polskim rynku i wyprodukowanego poza Szwajcarią i krajami Unii Europejskiej – Toyota Paseo 1.5, wyprodukowana w 1999 r. w Japonii (biegły wykorzystał Katalog Info-Expert). Zbadanie ceny samochodu podobnego do importowanego było niezbędne dla ustalenia poprawności określenia ceny transakcyjnej i na tej podstawie określenia wartości celnej pojazdu. Zdaniem Sądu opinia biegłego jest prawidłowa a organy celne prawidłowo ustaliły wartość celną importowanego przez stronę samochodu na 5.636 zł. Nie ma podstaw dla kwestionowania porównania samochodów dokonanego przez biegłego i twierdzenia, że organ celny wybrał wyższą z dwóch wartości, ponieważ organ ten powołał tylko jednego biegłego – nie mógł więc wybrać między dwiema różnymi wartościami, gdyż dysponował wyłącznie jedną. S.B. skargą kasacyjną zaskarżył ten wyrok w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. Wnoszący skargę kasacyjną opierając się na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego: – art. 181a ust. 1 RWKC poprzez nieudowodnienie przesłanek dających podstawę do kwestionowania wartości celnej towaru, – art. 30 ust. 2 WKC w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 1 § 2 w zw. z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) dalej: "p.u.s.a." w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie, w wyniku czego mylnie przyjęto bez żadnego postępowania wyjaśniającego, iż nie ma żadnych innych dowodów dokonywania importu na obszar Unii Europejskiej takich samych albo innych samochodów, co wpłynęło niewątpliwie na wysokość danin publicznych, – art. 31 ust. 2 WKC w zw. z art. 1 § 2 w zw. z art. 3 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie, w wyniku czego przyjęto wyższą z dwóch wartości, – art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 1 § 2 w zw. z art. 3 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie, wynikiem czego winno być uchylenie decyzji, gdyż samochód z opinii biegłego nie jest samochodem porównywalnym z samochodem importowanym. Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że importowany samochód i samochód podobny wymieniony w opinii biegłego nie są porównywalne, ponieważ są to samochody zupełnie inne i w związku z tym opinia biegłego zawiera zawyżone dane, które stały się podstawą wydania decyzji. Organ celny ustalił, że szwajcarska firma sprzedająca samochody nie istnieje w chwili obecnej, ale nie ustalił, czy istniała w chwili dokonania sprzedaży. Wnoszący skargę kasacyjną argumentuje, że przed powołaniem biegłego organ celny nie poszukiwał żadnych dowodów, aby zastosować inną niż metoda ostatniej szansy, metodę określenia wartości celnej importowanego samochodu. Według kasatora organ celny z dwóch alternatywnych wartości importowanego samochodu wybrał wartość większą. W trakcie dokonywania importu powołano tylko jednego biegłego a w chwili obecnej powołano drugiego, który na nowo obliczył wartość celną samochodu. Tych uchybień nie skorygował Sąd, więc podjął wyrok naruszający prawo. Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która, co należy zauważyć w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego następuje poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to niewłaściwe, mylne rozumienie treści przepisu. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego to wadliwe zastosowanie (a także niezastosowanie) prawidłowo rozumianego przepisu prawa. Natomiast wadliwości dowodowe skutkujące nieudowodnieniem istnienia przesłanek zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego stanowią naruszenie przepisów postępowania. W świetle tego, co powiedziano wyżej zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez nieudowodnienie przesłanek zastosowania art. 181a ust. 1 RWKC, ocenić należy jako sformułowany błędnie, gdyż nie można zarzutu naruszenia prawa materialnego uzasadniać wadliwościami w zakresie postępowania dowodowego i ustaleń faktycznych. Ma to taki skutek, ze omawiany zarzut nie może zostać uznany za usprawiedliwiony. Podniesione przez kasatora pozostałe zarzuty dotyczące wyboru metody ustalenia wartości celnej pojazdu, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za nieusprawiedliwione także. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do sposobu ustalenia wartości celnej używanego samochodu osobowego zakupionego przez skarżącego w Szwajcarii, którego dowód pochodzenia okazał się nieprawdziwy a cena transakcyjna w sposób znaczący odbiegała od cen analogicznych samochodów na rynku szwajcarskim. Trafnie zatem organ uznał, że wartość celna pojazdu wymagała weryfikacji. W tym stanie rzeczy konieczne okazało się podjęcie działań na podstawie art. 181a ust. 1 RWKC i art. 30 ust. 1 WKC oraz ustalenie wartości celnej samochodu Opel Tigra wyprodukowanego we Wspólnocie, zakupionego poza Wspólnotą (w Szwajcarii) i wwiezionego na teren Wspólnoty – do Polski, na podstawie innej niż wartość transakcyjna. Kasator zakwestionował metodę ustalenia wartości celnej pojazdu i zarzucił niezastosowanie art. 30 ust. 2 WKC oraz art. 31 ust. 2 WKC. Oceniając zarzuty dotyczące niezastosowania metod, o których mowa w art. 30 ust. 2 WKC, zauważyć należy, że skoro zadeklarowana wartość celna nie mogła być przyjęta, to organ celny miał obowiązek ustalenia tej wartości stosując kolejno metody wynikające z art. 30 ust. 2 WKC i art. 31 WKC. Podnieść należy, że rodzaj produktu (używany samochód), a także okoliczności faktyczne dotyczące kraju produkcji i kraju wywozu determinują metodę i sposób ustalania wartości celnej. Sąd pierwszej instancji trafnie zaakceptował stanowisko organów celnych wskazujące na brak możliwości zastosowania metod ustalania wartości celnej sprowadzonego używanego samochodu określonych w art. 30 ust. 2 WKC. Zarówno metoda wartości transakcyjnej identycznych towarów, jak i metoda wartości transakcyjnej podobnych towarów (art. 30 ust. 2 lit. a i b WKC) odnosi się do cech towarów, takich jak identyczność lub podobieństwo. Tych przesłanek nie spełniają sprowadzane z zagranicy używane samochody, bowiem każdy z nich charakteryzuje się innym stopniem zużycia. Również nie znajduje zastosowania do towarów używanych metoda ceny jednostkowej towarów importowanych (art. 30 ust. 2 lit. c WKC). Opiera się ona na cenie jednostkowej, po jakiej towary przywożone lub towary identyczne bądź podobne są sprzedawane we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcami. Metoda ta odnosi się zatem do towarów masowych, sprzedawanych w największych ilościach. Do określenia wartości celnej sprowadzanych samochodów używanych nie znajduje również zastosowania metoda wartości kalkulowanej (art. 30 ust. 2 lit. d WKC), która wymaga określenia kosztów lub wartości materiałów i produkcji, kwoty zysku i kosztów ogólnych oraz kosztów lub wartości elementów wymienionych w art. 32 ust. 1 lit. e) WKC, które są zmienne. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i zasadnie zaakceptował stanowisko organów celnych uznające, że wartość celną sprowadzonego ze Szwajcarii samochodu osobowego marki Opel Tigra, wobec niemożności zastosowania metod z art. 30 ust. 2 WKC, należało ustalić przy zastosowaniu metody, o której mowa w art. 31 WKC - zwanej metodą "ostatniej szansy". W tym celu organ celny zasadnie powołał z urzędu biegłego rzeczoznawcę, który określił wartość rynkową sprowadzonego samochodu uwzględniając stan techniczny pojazdu w dacie zgłoszenia celnego ustalony na podstawie przedłożonej przez skarżącego do zgłoszenia celnego opinii technicznej nr 068/11/09 z dnia 11. 11. 09. r. Biegły rzeczoznawca w sporządzonej wycenie podał zarówno źródła, jak i przesłanki, na podstawie których sporządził wycenę. Ustalając wartość celną pojazdu w oparciu o uregulowania art. 31 WKC biegły wziął pod uwagę, że wartość celna samochodu wyprodukowanego we Wspólnocie, zgodnie z art. 31 ust. 2 lit. a) WKC nie może być określana na podstawie ceny tego samochodu we Wspólnocie, a także okoliczność, iż zgodnie z art. 31 ust. 2 lit. c) WKC, podstawą ustalenia wartości celnej badanego samochodu nie mogą być ceny samochodów na rynku wewnętrznym kraju wywozu (Szwajcarii). Przy takich ograniczeniach biegły trafnie dokonał porównania wartości podobnego modelu pojazdu o zbliżonych parametrach technicznych i dostępnego na rynku polskim, opierając się o informacje zawarte odpowiednich katalogach. Zarzuty kasacyjne dotyczące braku podobieństwa porównywanych modeli samochodów są na tyle niekonkretne, że nie mogą być uznane za zasadne. Powoływanie się na ogólniki nie jest bowiem wystarczające do zakwestionowania opinii biegłego rzeczoznawcy. W tym stanie rzeczy zarzuty kasacyjne dotyczące wyboru metody z art. 31 WKC zamiast art. 30 ust. 2 WKC nie są usprawiedliwione. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 31 ust. 2 WKC w związku z art. 1 § 2 w związku z art. 3 § 2 p.u.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. przez niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie wyższej z dwóch wartości samochodu. W sprawie dokonana została jedna tylko wycena pojazdu przez biegłego N. i ta wycena stała się podstawą obliczenia wartości celnej i należności podatkowych. W aktach nie ma natomiast żadnej innej opinii określającej inną, niższą wartość pojazdu. Znajdująca się w aktach opinia techniczna T.A. sporządzona na datę zgłoszenia celnego, nie określa wartości pojazdu a jedynie jego stan techniczny. Na opinii tej oparł się biegły N. i brał ją pod uwagę określając stan techniczny pojazdu na datę zgłoszenia celnego. Omawiany zarzut kasacyjny jest więc nieusprawiedliwiony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.