I OSK 1691/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 166/11 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi A. D. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 166/11: 1) umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi A.D. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość; 2) zasądził od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżącego A.D. kwotę 357 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną: A.D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego dotyczącego ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. O., stanowiącej działkę nr [...]o powierzchni 2.820 m² w obrębie [...], zajętą pod drogę publiczną. Pismem z dnia 10 czerwca 2011 r. Prezydent m. st. Warszawy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wydał w dniu [...] czerwca 2011 r. decyzję nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umarzając postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazał, że skarga na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy stała się bezprzedmiotowa. W uzasadnieniu Sąd podał, że stosownie do art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W trybie ww. artykułu Sąd może tylko orzec o obowiązku wydania decyzji w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Z powyższego przepisu wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania (por. wyrok NSA z 16 marca 2000 r., sygn. akt I SAB 201/99). Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie – po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a przed dniem jej rozpoznania przez ten Sąd – Prezydent m. st. Warszawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]ustalił odszkodowanie za grunt oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] obrębie [...] o powierzchni 2820 m² uregulowany obecnie w KW Nr [...]stanowiący własność Skarbu Państwa, zajęty pod drogę publiczną – ul. O. w wysokości 1.934,520,00 zł, orzekając jednocześnie o sposobie wypłaty ustalonego odszkodowania. Okoliczność ta powoduje, że skarga na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy stała się bezprzedmiotowa i postępowanie należało umorzyć. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł A.D., domagając się uchylenia punktu 1 zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 p.p.s.a., przez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania w sytuacji kiedy organ wydał żądaną decyzję przed zamknięciem rozprawy, a skarżący nie cofnął skargi; art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., przez nienależyte uzasadnienie postanowienia, prowadzące do pominięcia w treści uzasadnienia oceny bezczynności organu i jego pozostawania w zwłoce do daty wydania decyzji. Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej, skarżący wskazał na rozbieżności w kwestii możliwości zastosowania przez Sąd rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 149 p.p.s.a. Skarżący odwołując się do stanowiska części doktryny podniósł, że wydanie aktu administracyjnego albo podjęcie przez organ stosownej czynności po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność powoduje, iż brak jest merytorycznych podstaw do wydania wyroku przewidzianego w art. 149 p.p.s.a., co nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego i nie uprawnia do wydania przez sąd postanowienia o umorzeniu postępowania, bowiem nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., lecz jedynie skarga nie może zostać uwzględniona przez sąd ze względu na przewidziane dla sądu w art. 149 p.p.s.a. możliwe rozstrzygnięcia. Prezentując kolejny pogląd reprezentowany w orzecznictwie skarżący wskazał, że istnieje konieczność rozpoznania skargi pod względem merytorycznym również wtedy, gdy w toku postępowania organ przestanie tkwić w bezczynności na skutek wydania decyzji przed zamknięciem rozprawy przez sąd. Skarżący podniósł, że Sąd pominął zupełnie fakt złożenia przez skarżącego pisma z dnia 17 czerwca 2011 r., w którym skarżący podtrzymuje skargę na bezczynność organu, pomimo wydania przez organ decyzji w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, skarżący wskazał, że organ podejmując czynność lub wydając decyzję, przyznaje się do naruszenia wyznaczonych terminów i do pozostawania w zwłoce, a postanowienie o umorzeniu na skutek tego, że stało bezprzedmiotowe, nie świadczy o jego bezzasadności. Jego zdaniem skoro postępowanie było zasadne w chwili wniesienia skargi, to Sąd powinien sprawę rozstrzygnąć merytorycznie w ten sposób, że wskazać bądź potwierdzić fakt pozostawania organu w zwłoce do czasu wydania żądanej decyzji. Skarżący poddał Sądowi pod rozwagę możliwość ponownego wystąpienia do składu całej Izby NSA na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. o podjęcie stosownej uchwały w przedmiocie ponownego rozstrzygnięcia zagadnienie prawnego: "Czy przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to-z przyczyn innych niż wymienione w § 1 pkt 1 i 2 tego artykułu stało się bezprzedmiotowe, znajduje zastosowanie w przypadku, gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności?" Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu. W myśl art. 161 § 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z treści cytowanego przepisu wynika, że sąd administracyjny podejmuje rozstrzygnięcie o zakończeniu postępowania, we wskazane sposób, jeżeli w trakcie sprawy sądowoadministracyjnej zaistniało zdarzenie w następstwie, którego kontrola merytoryczna zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej stała się zbędna. Innymi słowy postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy odpadł cel prowadzenia takiego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 2453/10). Przy czym istotne jest, aby okoliczność będąca przyczyną umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego nastąpiła już po wszczęciu postępowania przed sądem tj. po wniesieniu skargi i miała charakter trwały. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis Warszawa 2010, str. 381 i n.). W rozpoznawanej sprawie A.D. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość. Skarga ta wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. Następnie w dniu [...] czerwca 2011 r. Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję nr [...], którą ustalił odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną, orzekając jednocześnie o sposobie wypłaty ustalonego odszkodowania. Załatwienie sprawy przez Prezydenta m.st. Warszawy nastąpiło zatem po złożeniu skargi na bezczynność, czyli po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skoro organ wydał decyzję administracyjną, której brak był powodem wniesienia skargi, to tym samym postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym toczące się za skargi na bezczynność organu stało się bezprzedmiotowe i słusznie zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzone na podstawie art. art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. Zastosowanie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. we wskazanej wyżej sytuacji uzasadnia przepis art. 149 p.p.s.a., który nakazuje sądowi przy uwzględnieniu skargi na bezczynność zobowiązać organ w określonym terminie do wydania danego aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zatem, a contrario wydanie przez organ konkretnego aktu lub podjęcie czynności wyłącza możliwość uwzględniania skargi, nawet gdy powyższe organ dokonał już po terminie zakreślonym ustawą. W takiej sytuacji postępowanie zainicjowane skargą na bezczynność staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, w której, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, wyrażony został w sposób jednoznaczny pogląd, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do składu całej Izby NSA o podjęcie uchwały w tym przedmiocie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 161 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 149 p.p.s.a. jest nieuzasadniony. Nietrafny jest również podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji przedstawił, zgodnie z wymogami określonymi w art. 141 § 4 p.p.s.a., stan faktyczny sprawy, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz motywy, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Dodać należy, że wskazana przez skarżącego jako pominięta przez Sąd okoliczność w postaci złożenia przez skarżącego pisma z dnia 17 czerwca 2011 r., w którym skarżący podtrzymał skargę na bezczynność organu, pomimo wydania przez organ decyzji w toku postępowania sądowoadministracyjnego, w świetle powyższych wywodów nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia .