II OZ 1089/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 624/11 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.F. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia bezczynności postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OZ 806/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 624/11 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego J.F. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd I instancji winien rozpoznać złożony wniosek merytorycznie, albowiem formularz na którym został on złożony nie zawiera braków formalnych, zaś zakres prawa pomocy o który wnioskował skarżący można odczytać zarówno z treści wniosku, jak i złożonych uprzednio oświadczeń. Po ponownym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił przedmiotowy wniosek wskazując, że ze złożonego wniosku nie wynika, jaka jest sytuacja majątkowa skarżącego. Mimo że skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku nie wyjaśnił z czego się utrzymuje, czy on sam bądź jego najbliżsi posiadają nieruchomości, grunty, gospodarstwo rolne. Podniesiono także, że brak jest dokumentów z których wynikałaby wysokość dochodów skarżącego. Nie wiadomo również w jakiej wysokości skarżący ponosi wydatki. Brak powyższego uniemożliwiło ocenę złożonego wniosku. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowe postanowienie uważa za niesłuszne i godzące w jego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że jedynym kryterium zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, niezależnie od tego czy w całości, czy w części, jest jej sytuacja majątkowa, która obiektywnie nie pozwala stronie odpowiednio na ich jakiekolwiek, bądź pełne poniesienie, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Zaś zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy winna być rozpatrywana z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowych. Jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek (por. np. postanowienia NSA: z dnia 31.12.2004r., sygn. akt GZ 146/04, z dn. 18.02.2005 r., sygn. akt OZ 1510/04 czy z dnia 30.07.2009 r., sygn. akt I FZ 171/09). W niniejszej sprawie należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Brak jest bowiem nie tylko wykazania, ale nawet jakiegokolwiek wskazania, na jakim poziomie kształtuje się miesięczny dochód skarżącego i jego rodziny i w jakiej wysokości ponoszą oni comiesięczne wydatki. Powyższe uniemożliwia ocenę rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, co oczywiście skutkować musi negatywną oceną wniosku. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w treści postanowienia z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OZ 806/12, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Wojewódzkiemu Sądowi, że w niniejszej sprawie złożenie kolejnego wniosku w przedmiocie prawa pomocy wszczęło postępowanie w przedmiocie zmiany, w trybie art. 165 P.p.s.a., wydanego uprzednio postanowienia. Wprawdzie Sąd I instancji nie zastosował się do tej wytycznej, jednakże z uwagi na jej rodzaj, nie jest to na tyle ważkie uchybienie, które mogłoby skutkować uchyleniem zakwestionowanego postanowienia. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.