II OZ 806/12

II OZ 806 / 12 POSTANOWIENIE Dnia 25 września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 624/11 w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku J. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia bezczynności postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Sygn. akt II OZ 806 / 12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego J. F. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. F. na postanowienie Wojewody Małopolskiego w przedmiocie odmowy stwierdzenia bezczynności. Pismem z dnia 3 lutego 2012 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata na potrzeby sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia. Pismem z dnia 3 kwietnia 2012 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez oświadczenie: jaki jest zakres żądania wniosku, wyjaśnienie z czego utrzymuje się rodzina skarżącego, przedstawienie zeznań podatkowych wnioskodawcy oraz jego małżonki za rok 2011, wyjaśnienie czy skarżący bądź jego najbliżsi posiadają nieruchomości, grunty, gospodarstwo rolne, wyjaśnienie czyją własność stanowi nieruchomość w której skarżący zamieszkuje, potwierdzenie wydatków związanych z utrzymaniem, wykazanie nieruchomości, cennych ruchomości, samochodów które posiada skarżący oraz osoby z nim gospodarujące, a także przesłanie wykazów i wyciągów z posiadanych kont bankowych z ostatnich trzech miesięcy. Braki te należało uzupełnić w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków wniosku. Zarządzeniem referendarza z dnia 25 kwietnia 2012 r. termin ten został przedłużony o kolejne 7 dni. Powyższe zarządzenie doręczone zostało skarżącemu w dniu 5 czerwca 2012 r., zatem termin upłynął w dniu 12 czerwca 2012 r. Do tego dnia skarżący nie uzupełnił braków. Pozostawiając wniosek bez rozpoznania, Wojewódzki Sad Administracyjny wskazał na przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270- zwanej dalej p.p.s.a.) oraz warunki formalne złożenia wniosku (art. 252 ust. 1, art. 257 i art. 260 ww. ustawy), podkreślając, że pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy może nastąpić, zgodnie z art. 257 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy nie został on złożony na urzędowym formularzu lub gdy strona nie usunęła formalnych braków takiego wniosku. Odmienna natomiast jest sytuacja, gdy sąd uznał informacje wynikające z takiego wniosku za niewystarczające i na podstawie art. 255 zażądał dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, rodzinnego lub dochodów strony. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie skarżący został wezwany nie tylko do dostarczenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, rodzinnego lub dochodów na podstawie art. 255 p.p.s.a., ale również do uzupełnienia braków formalnych nadesłanego formularza "PPF". Skarżącego wezwano do sprecyzowania zakresu żądania wniosku, jak również wobec pozostawienia niewypełnionych rubryk ww. formularza do wyjaśnienia m. in. z czego utrzymuje się rodzina skarżącego, wskazania dochodów, czy skarżący bądź jego najbliżsi posiadają nieruchomości, czy też cenne ruchomości. Skarżący, mimo skierowanego do niego wezwania, nie uzupełnił braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji, Sąd pierwszej instancji orzekł jak na wstępie na mocy art. 257 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. F., wnosząc o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący podkreślił, iż naruszono jego prawo do obrony i uniemożliwiono mu dochodzenie praw na drodze sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w nim podniesione. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, iż stosownie do regulacji zawartej w art. 257 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. o pozostawieniu pisma bez rozpoznania przewodniczący orzeka w formie zarządzenia. Tym samym wadliwym było w przedmiotowej sprawie wydanie przez Sąd postanowienia. Niezależnie od powyższego uchybienia stwierdzić należy, iż stosownie do art. 255 p.p.s.a., w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, podobnie jak brak wykonania wezwania wystosowanego w trybie tego przepis (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, LEX nr 552404; z dnia 24 lutego 2012 r., LEX nr 1116323 oraz z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12, LEX nr 1136768). W tym zakresie sankcja w postaci pozostawienia złożonego na urzędowym formularzu wniosku bez rozpoznania z art. 257 p.p.s.a. ("którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie") ma miejsce, gdy pomimo wezwania strony do uzupełnienia tego formularza w dalszym ciągu posiada on takie braki formalne, które uniemożliwiają mu nadanie prawidłowego biegu. Braku formalnego przy tym nie stanowią oświadczenia strony zawarte we wniosku, które uniemożliwiają ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nadesłał wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Formularz ten nie zawiera jednak braków formalnych, które winny zostać uzupełnione w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Wszystkie, bowiem jego rubryki zostały przez wnioskodawcę wypełnione, zaś zakres prawa pomocy, o który wnioskował, można odczytać zarówno z treści tego wniosku, jak i uprzednio złożonych oświadczeń. W tej sytuacji koniecznym było merytoryczne jego rozpoznanie. Zauważyć także trzeba, iż w okolicznościach niniejszej sprawy skarżącemu odmówiono na wcześniejszym etapie prowadzonego postępowania przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lipca 2011 r., a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2011 r. Złożenie kolejnego wniosku wszczęło, zatem postępowanie w przedmiocie zmiany powyższego postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. Stwierdzone uchybienia czyniły koniecznym uchylenie zaskarżonego postanowienia, zaś przy ponownym rozpoznaniu wniosku Sąd pierwszej instancji uwzględni wskazane uwagi. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.