II OZ 113/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1758/10 o odmowie przyznania J. F. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt DON/ORZ/7101/1228/10 w przedmiocie przekazania wniosku zgodnie z właściwością postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1758/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 6 października 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął nadesłany przez J. F. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca nie zaznaczył w punkcie 4, w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 12 października 2011 r. wezwano wnioskodawcę do wypełnienia wszystkich punktów formularza PPF oraz zakreślenia w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wyjaśniono skarżącemu, że nadesłany do Sądu formularz nie został wypełniony w pkt 4, 7, 8 , 9, 10, 11-14 co uniemożliwia rozpoznanie wniosku. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał do Sądu w dniu 25 października 2011 r. formularz wniosku PPF, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w formularzu PPF podał jedynie, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i dwóch synów. Pozostałych punktów w formularzu wnioskodawca nie wypełnił z wyjątkiem pkt 15 tj. podpisaniem wniosku. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 2 listopada 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca zwrócił się z prośbą o przedłużenie wyznaczonego 7 – dniowego terminu na wykonanie w/w zarządzenia. Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2011 r. przychylono się do prośby wnioskodawcy i przedłużono termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień. Wnioskodawca odebrał w/w zarządzenie w dniu 22 listopada 2011 r., a zatem termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień upłynął z dniem 29 listopada 2011 r. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie nadesłał żadnych dodatkowych wyjaśnień do nadesłania których został wezwany. Postanowieniem z dnia 09 grudnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia wnioskodawca złożył sprzeciw, w którym wniósł o jego zmianę. Rozpoznając w/w sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 stycznia 2012 r. odmówił J. F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z uwagi na wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego skarżącego wezwano wnioskodawcę uzupełnienia wniosku o dodatkowe informacje, jednak skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, nie wyjaśniając przyczyn takiego zachowania. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż nieudzielenie pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie uniemożliwił dokonanie nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Informacje przedstawione w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikające z akt administracyjnych nie pozwoliły na uznanie, że skarżący jest osobą ubogą, dla której poniesienie całości czy też części kosztów postępowania wiązałoby się z pozbawieniem jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na uchylenie się przez skarżącego od złożenia wymaganych dokumentów, które umożliwiłyby Sądowi dokładną ocenę stanu majątkowego wnioskodawcy na podstawie art. 260 p.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 19 stycznia 2012 r. złożył skarżący J. F. W uzasadnieniu podniósł, iż jego zdaniem przedmiotowe postanowienie jest bezzasadne i niesłuszne. Wobec powyższego wniósł, o jego zmianę i przyznanie mu wnioskowanego prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Ponadto podkreślić należy stosownie do art. 255 p.p.s.a., że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 744/09, Lex 552404). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji skorzystał z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. uznając, że dane zawarte na wypełnionym formularzu PPF nie są wystarczające do wydania stosownego rozstrzygnięcia i wezwał skarżącego do złożenia stosownych dokumentów. Wobec tego, iż skarżący nie zastosował się ani do wezwania z dnia 12 października 2011 r. ani też do wezwania z dnia 02 listopada 2011 r. przez to, że i nie wypełnił wszystkich punktów wniosku oraz nie wskazał źródeł, z których czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania jak również jakichkolwiek informacji o posiadanym stanie majątkowym to zasadnym było odmówienie przyznania prawa pomocy. Nie potwierdzone w żaden sposób, wskazanie skarżącego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz oświadczenie, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i dwóch synów nie mogło zostać bowiem uznane za prawidłowe ich wypełnienie, a tym samym uniemożliwiało ocenę sytuacji majątkowej. To rolą zainteresowanego było wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym bardziej, iż Sąd pierwszej instancji na wniosek skarżącego zarządzeniem z dnia 17 listopada 2011 r. przedłużył wnioskodawcy termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień. Wnioskodawca odebrał w/w zarządzenie w dniu 22 listopada 2011 r., a zatem termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień upłynął z dniem 29 listopada 2011 r. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.