I FSK 1776/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-01-08
Skład orzekający: Sylwester Marciniak, Barbara Wasilewska, Danuta Oleś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, uwzględniając przesłanki pozytywne i negatywne określone w Ordynacji podatkowej, a także czy termin na wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej jest przestrzegany?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki (pełnienie funkcji w czasie powstania zobowiązania i bezskuteczność egzekucji). Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek negatywnych zwalniających go z odpowiedzialności, tj. nie udowodnił złożenia wniosku o upadłość we właściwym czasie ani nie wskazał mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości. Sąd potwierdził również, że pięcioletni termin przedawnienia na wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie obejmuje doręczenia tej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności W.S., członka zarządu spółki "B.", za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Organy podatkowe orzekły o jego odpowiedzialności, uznając, że pełnił funkcję w czasie powstania zaległości, egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a W.S. nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo uchylił decyzję organu odwoławczego, ale po ponownym rozpoznaniu sprawy, związany oceną prawną NSA, utrzymał decyzję w mocy. Skarga kasacyjna W.S. została oddalona przez NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Barbara Wasilewska, Sędzia WSA del. Danuta Oleś (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 1373/11 w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 21 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W.S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez W.S. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca
2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1373/11 oddalający jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 21 maja 2009 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji wskazał, że Przedsiębiorstwo Budowlane "B." spółka z o.o. nie dokonała zapłaty kwot podatku od towarów i usług zadeklarowanych za I, II i III kwartał 2003 r., listopad 2003 r., styczeń, luty, lipiec, listopad i grudzień 2004 r., styczeń, luty, marzec i listopad 2005 r., styczeń i marzec 2007 r. Wobec tego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził wobec spółki postępowanie egzekucyjne. W ramach tego postępowania organ dokonał zajęcia ruchomości spółki oraz jej wierzytelności.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. orzekł o odpowiedzialności podatkowej W.S., pełniącego obowiązki prezesa spółki "B.’’ za wskazane powyżej zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę oraz umorzył postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie uznał zarzutów wniesionego przez stronę odwołania i decyzją z dnia 21 maja 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że w okresie powstania zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług spółki z o.o. "B." skarżący figurował w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członek Zarządu spółki. Jego obowiązki nie wygasły z mocy ustawy w dniu 27 czerwca 2003 r., ponieważ odbyte w tym dniu zgromadzenie wspólników nie zatwierdzało sprawozdania finansowego za pełny rok obrotowy, lecz za okres od sierpnia do grudnia 2002 r. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarżący pełnił tę funkcję w kolejnych latach, podpisując się na szeregu dokumentach jako prezes Zarządu, a więc jako osoba pełniąca te obowiązki. Dowodami w tym zakresie były między innymi deklaracje VAT-7K, bilanse, zlecenia wyceny, protokół zajęcia ruchomości z 16 listopada 2005 r. sporządzony w trakcie postępowania egzekucyjnego. Umowa spółki nie określała czasu trwania kadencji Zarządu, ani na jaki okres został powołany skarżący jako jego prezes. Organ odwoławczy uznał, że organ egzekucyjny wyczerpał możliwe sposoby egzekucji, a nadto nie ujawniono innych składników majątkowych spółki, z których można byłoby prowadzić dalszą egzekucję.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie art. 116, art. 122, art. 187 § 1 i art. 200 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej "O.p.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1386/09 uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 21 maja 2009 r.
Sąd uznał zasadność skargi, jednak nie wszystkie jej zarzuty uwzględnił.
Zdaniem Sądu, organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, iż w czasie, gdy powstały dochodzone zaległości podatkowe, nie pełnił on już funkcji członka Zarządu oraz za trafne uznał ustalenie organów, że egzekucja prowadzona z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Za niewiarygodne Sąd uznał twierdzenia skarżącego odnośnie istnienia majątku spółki z których egzekucja byłaby możliwa.
W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że skutecznie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, wobec czego organy podatkowe w świetle zasad wynikających z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. winny wyjaśnić, czy zgłoszenie upadłości przez skarżącego nastąpiło we właściwym czasie. Organy winny wykazać stan aktywów i pasywów spółki na dzień zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz dokonać ustaleń dotyczących prowadzonego postępowania upadłościowego w szczególności, czy rezultatem tego postępowania jest zaspokojenie w całości lub części wierzycieli. Brak tych ustaleń, nie pozwalał na przyjęcie, iż wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie.
W wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej organu podatkowego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 350/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując sprawę wskazał na związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 3 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 350/10 i podzielił pogląd zawarty w tym orzeczeniu co do wykładni art. 118 § 1 O.p. Ponadto Sąd podzielił ocenę zawartą w wydanym uprzednio wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2009 r., iż organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie przesłanek pozytywnych warunkujących możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej.
Odnosząc się do kwestii istnienia przesłanek negatywnych, których zaistnienie zwalnia z odpowiedzialności zgodnie z art. 116 § 1 O.p. Sąd I instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej przez NSA stwierdził, iż nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące istnienia przesłanek ekskulpacyjnych wyłączających odpowiedzialność.
W tym zakresie Sąd podkreślił, że wnioski dowodowe skarżącego na istnienie przesłanek ekskulpacyjnych nie zawierały żadnego uzasadnienia, z którego wynikałoby, że ich realizacja mogłaby przynieść ustalenia inne, niż zawarte w decyzji. Brak w nich odniesienia się i jakiejkolwiek polemiki w stosunku do danych przytoczonych przez organ na okoliczność kondycji finansowej spółki.
W ocenie Sądu I instancji stanowisko przyjęte przez organy podatkowe co do niewykazania przez skarżącego przesłanek egzoneracyjnych jest trafne i oparte na należycie zebranym oraz ocenionym materiale dowodowym. Zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że analiza danych finansowych spółki "B.", potwierdza słuszność stanowiska organu I instancji, o tym, że członek Zarządu nie dowiódł złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Co do drugiej przesłanki egzoneracyjnej Sąd stwierdził, że w sytuacji gdy skarżący nie wskazał żadnego konkretnego mienia spółki, umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych, stanowisko organów podatkowych jest prawidłowe.
Powyższy wyrok w całości został zaskarżony przez pełnomocnika reprezentującego W.S. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 113 w zw. z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zamknięciu rozprawy i wydaniu zaskarżonego wyroku wobec uznania sprawy za dostatecznie wyjaśnioną pomimo: a) nienależytego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych sprawy skutkujących błędnym ustaleniem, że skarżący pozostawał w latach 2004-2008 członkiem zarządu spółki "B.", jak również że spółka ta nie posiadała mienia nadającego do egzekucji, podczas gdy takie mienie istniało i zostało wskazane przez skarżącego; b) niewyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału, nienależyte ustalenie stanu faktycznego i nienależyte wyjaśnienie całości materiału w sprawie i przyjęcie, że skarżący nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, pomimo m.in. zaniechania badania sprawozdań finansowych spółki, akt postępowania [...] Sądu Rejonowego dla [...], o co skarżący konsekwentnie wnosił w toku całego postępowania;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p. przez nałożenie na skarżącego obowiązku udowadniania istnienia ekskulpacyjnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu PB "B." przewidzianych w art. 116 O.p., których skarżący nie może sam udowodnić, bez realizacji jego wniosków dowodowych prawidłowo zgłoszonych w toku postępowania - skarżący podjął inicjatywę dowodową dla wykazania wskazywanego przez NSA w wyroku z dnia 3.03.2011 r. jako relewantnego dla oceny niniejszej sprawy stanu finansowego PB "B." na dzień ogłoszenia upadłości - poprzez wskazanie środków dowodowych - akt postępowania [...] Sądu Rejonowego dla [...], które zawierają m.in. bilans PB "B." na dzień ogłoszenia upadłości; zaniechanie przez organy realizacji tych wniosków skutkowało błędnym ustaleniem, że skarżący nie dowiódł, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w czasie właściwym.
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 68 § 1 i art. 108 § 1 O.p. polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki "B.", gdy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ustalająca zobowiązanie podatkowe skarżącego za zaległości spółki została doręczona skarżącemu w dniu 5.01.2009 r., a więc po upływie 3 lat od daty powstania zobowiązania podatkowego;
2. art. 116 § 1, 2 i 4 O.p. polegające na: błędnym ustaleniu, że skarżący był członkiem zarządu spółki "B.", podczas gdy jego mandat wygasł w dniu 29.06.2004 r., które to błędne ustalenie nastąpiło na skutek naruszenia przez Sąd art. 202 Kodeksu spółek handlowych oraz pominięcia zgłoszonych przez skarżącego dowodów; błędnym ustaleniu, że została spełniona przesłanka orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki "B." w postaci bezskuteczności egzekucji wobec spółki, podczas gdy: a) postanowienie o umorzeniu egzekucji zostało wydanie z naruszeniem prawa, a ponadto b) jeszcze w roku 2008 spółka posiadała majątek w postaci środków pieniężnych i inne nadające się do egzekucji wierzytelności; błędnym ustaleniu, że nie została spełniona przesłanka wyłączająca orzeczenie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe PB "B.", z uwagi na złożenie przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "B." we właściwym czasie względnie, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącego; błędnym ustaleniu, że nie została spełniona przesłanka wyłączająca orzeczenie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe PB "B.", pomimo wskazania majątku PB "B.", z którego możliwe było zaspokojenie w znacznej części należności Skarbu Państwa, stanowiących zaległość PB "B.", w szczególności z uwagi, że w
2008 r. spółka "B." posiadała majątek w postaci środków pieniężnych "w kasie" i inne nadające się do egzekucji wierzytelności;
3. art. 116 § 2 i 4 O.p. polegającym na uznaniu, że organy podatkowe prawidłowo wykazały przesłanki pozytywne warunkujące możliwość orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego, który przestał pełnić funkcję członka zarządu spółki z dniem 29.06.2004 r.;
4. art. 118 § 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pięcioletni termin, o którym mowa w tym przepisie, na wydanie decyzji, nie obejmuje doręczenia decyzji osobie trzeciej.
Organ podatkowy nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 113 w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 113 § 1 P.p.s.a. przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Z kolei drugi z powołanych przepisów stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Strona skarżąca naruszenia wskazach przepisów upatruje w tym, że Sąd I instancji pominął istotne twierdzenia skarżącego dotyczące wyłączenia jego odpowiedzialności podatkowej i z całą pewnością nie wyjaśnił sprawy tak, aby nie było żadnych wątpliwości odnośnie jej stanu faktycznego i prawnego. Uzasadniając ten zarzut nie wskazano jednak jakie dowody znajdujące się w aktach sprawy świadczyły o prawdziwości twierdzeń skarżącego, a zostały pominięte przez organy podatkowe, a następnie przez sąd administracyjny.
Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie prezentowany był pogląd, że celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (np. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt II GSK 359/05, publ. LEX nr 216130).
W świetle powyższego poglądu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 106 § P.p.s.a. nie może być skutecznie kwestionowane zaniechanie badania sprawozdań finansowych spółki "B." czy akt postępowania upadłościowego Sądu Rejonowego dla [...] w sprawie [...]
Nie jest również trafny zarzut odnoszący się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p.
Podnoszony przez autora skargi kasacyjnej brak realizacji wniosków dowodowych skarżącego prawidłowo przez niego zgłoszonych w toku postępowania mógłby być bowiem kwestionowany poprzez zarzut naruszenia art. 188 O.p. Zgodnie z tym przepisem żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Brak wskazania na naruszenie art. 188 O.p. czyni rozpatrywany zarzut bezskutecznym.
Jedynie na marginesie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 350/10 stwierdził, że wnioskując o analizę finansową dotyczącą spółki, na bazie dokumentacji, po którą organ miałby zwrócić się do sądu upadłościowego – tj. akta w sprawie [...] – skarżący nawet w przybliżeniu nie wyjaśnił jakie dane znajdujące się w tej dokumentacji miałyby podważyć ustalenia organu zawarte w decyzji odwoławczej.
Za całkowicie bezpodstawny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 68 § 1 i art. 108 § 1 O.p. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną do naruszenia tych przepisów doszło, gdyż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ustalająca zobowiązanie podatkowe za I, II i III kwartał 2003 r. listopad 2003 r., styczeń, luty, lipiec, listopad i grudzień 2004 r., styczeń, luty, marzec i listopad 2005 r., styczeń i marzec 2007 r. została doręczona skarżącemu w dniu 5.01.2009 r., a więc po upływie 3 lat od daty powstania zobowiązania podatkowego.
W myśl pierwszego z wymienionych przepisów zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Z kolei art. 108 § 1 O.p. stanowi, że o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy podatkowe miały uzasadnione podstawy, aby wydać decyzję o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej – członka zarządu spółki z o.o. – w zgodzie z art. 108 § 1 O.p. Natomiast przepis art. 68 § 1 O.p. w niniejszej sprawie w ogólne nie znalazł zastosowania, gdyż przy wydawaniu decyzji organ podatkowy ograniczony był 5 letnim terminem przedawnienia, o którym mowa w art. 118 § 1 O.p.
Zarzut naruszenia art. 116 § 2 i 4 O.p. polegał zdaniem strony skarżącej na uznaniu, że organy podatkowe prawidłowo wykazały przesłanki pozytywne warunkujące możliwość orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe osoby prawnej. W tym zakresie w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ocenę zawartą we wcześniejszym wyroku z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1386/09.
W myśl art. 116 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2 ) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części .
Odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji (art. 116 § 4 O.p.).
Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać istnienie przesłanek pozytywnych, tj. okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Natomiast ciężar wykazania okoliczności zwalniających z tej odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.
W wyroku z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1386/09 WSA przesądził wykazanie przez organy podatkowe zaistnienie przesłanek pozytywnych umożliwiających wydanie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki ‘B.’, tj. że w czasie gdy powstały dochodzone zaległości podatkowe, pełnił on funkcję członka Zarządu spółki oraz że egzekucja prowadzona wobec spółki okazała się bezskuteczna.
W sytuacji, gdy powyższy wyrok został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 350/10, ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł powołać na ocenę zawartą w uchylonym wyroku lecz winien samodzielnie dokonać oceny tego, czy organy podatkowe wykazały istnienie przesłanek pozytywnych z art. 116 § 1 i § 2 O.p. Jednak z uwagi na brak w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a., pomimo dostrzeżonej wadliwości Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Natomiast w zakresie oceny tego czy skarżący skutecznie wykazał zaistnienie przesłanek egzoneracyjnych, Sąd I instancji słusznie w swoim rozstrzygnięciu powołał się na ocenę wyrażoną przez NSA w wyroku z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 350/10. W świetle tej oceny prawidłowo Sąd I instancji przyznał rację organowi odwoławczemu, iż analiza danych finansowych spółki "B." oraz fakt nieuregulowanie co najmniej od 2005 r. zobowiązań na rzecz Dzielnicy [...], Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Prezydenta Miasta W. potwierdzają słuszność stanowiska organu I instancji, iż skarżący jako członek zarządu nie dowiódł, iż wniosek o ogłoszenie upadłości spółki "B." został złożony we właściwym czasie. Prawidłowe jest także stanowisko co do spełnienia drugiej z przesłanek egzoneracyjnych, bowiem skarżący nie wskazał żadnego konkretnego mienia spółki, umożliwiającego zaspokojenie jej zaległości podatkowych.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 116 § 1, 2 i 4 O.p. polegającego zdaniem strony skarżącej na błędnym ustaleniu co do wystąpienia w sprawie zarówno przesłanek pozytywnych umożliwiających wydanie orzeczenia o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "B.", jak również wykazania przez skarżącego przesłanek zwalniających go z tej odpowiedzialności.
Na powyższą ocenę nie może wpłynąć treść przedłożonego przez stronę skarżącą wyroku Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Gospodarczy z dnia 23 marca 2011 r., o sygn. [...]. Dokument ten nie istniał w dacie wydawania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W., a zatem nie był znany organom podatkowym i co za tym idzie nie mógł mieć wpływu na podjęte przez te organy rozstrzygnięcie. Skarżący złożył kserokopię tego wyroku dopiero na etapie postępowania przed Sądem I instancji. Rację ma zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny twierdząc, że wyrok ten może stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania podatkowego.
Nie może być także skuteczny zarzut naruszenia art. 118 § 1 O.p., w ramach którego autor skargi kasacyjnej wskazuje na błędną wykładnię tego przepisu polegającą na uznaniu, że pięcioletni termin, o którym mowa w tym przepisie, nie obejmuje doręczenia decyzji osobie trzeciej.
Oceniając ten zarzut, za Sądem I instancji należy wskazać na wynikające z art. 190 P.p.s.a. związanie oceną prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 350/10. W powołanym wyroku NSA wyraził pogląd, że pięcioletni termin, o którym stanowi art. 118 § 1 O.p. nie obejmuje doręczenia decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Na poparcie swojego stanowiska Sąd wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I FPS 5/07, która co prawda zapadła na tle stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2003 r., jednak nadal zachowała aktualność z uwagi na to, że przepis art. 118 §1 O.p. nie uległ zmianie od 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą skargę kasacyjną powyższy pogląd podziela i w pełni akceptuje.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło