II SA/Ol 948/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. R. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę. Orzeczeniem nr x z dnia 28 maja 2010 r. Komendant Powiatowy Policji w P. uznał S.R. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. nr 43, poz. 277, ze zm.) wymierzył mu karę nagany. W uzasadnieniu podał, że policjant uzyskał w 2007 r. zgodę od Komendanta "[...]"i w S. na korzystanie z urlopu szkoleniowego w związku z podjęciem studiów II stopnia na Wydziale "[...]". Studia trwały trzy semestry, a policjant kontynuował je do dnia 30 września 2009 r. Z dniem 30 września 2009 r. został skreślony z listy studentów, gdyż nie złożył do tego dnia pracy magisterskiej. Funkcjonariusz nie poinformował o powyższym przełożonych i w dniach: 3 i 23 listopada 2009 r., 12 stycznia 2010 r. oraz 8 i 17 lutego 2010 r. złożył wnioski o udzielenie mu urlopu szkoleniowego na pisanie pracy magisterskiej w wymiarze łącznie 12 dni. W toku postępowania dyscyplinarnego policjant wyjaśnił, że był przekonany o przysługującym mu prawie do takiego urlopu, gdyż nadal przygotowywał pracę magisterską. Stwierdził ponadto, że nie zamierzał wprowadzać w błąd swojego przełożonego co do posiadania statusu studenta i kontynuowania studiów. Przełożony stwierdził zaś, że wiedział, iż obwiniony przygotowuje pracę magisterską i uznał to za równoznaczne z posiadaniem przez niego statusu studenta. Organ pierwszej podkreślił, że warunkiem wymaganym do skorzystania z przedmiotowego urlopu było posiadanie statusu studenta, który funkcjonariusz utracił z dniem 30 września 2010 r. Składając zatem wnioski o udzielenie mu płatnego urlopu szkoleniowego na pisanie pracy magisterskiej bezprawnie wykorzystał 12 dni takiego urlopu. Zdaniem organu, nie do przyjęcia było wyjaśnienie policjanta, że nie wiedział, iż tracąc status studenta nie może dalej korzystać z urlopów szkoleniowych, gdyż zanim z nich skorzystał powinien był upewnić się czy faktycznie w tej sytuacji przysługiwał mu urlop szkoleniowy. Komendant Powiatowy Policji przyjął, że przez zaniechanie poinformowania o utracie statusu studenta i składanie wniosków o przyznanie urlopów szkoleniowych, funkcjonariusz wprowadził w błąd przełożonego. Wobec powyższego uznał, że obwiniony policjant dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, a tym samym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji. Organ pierwszej instancji, oceniając materiał dowodowy przy uwzględnieniu okoliczności przemawiających zarówno na korzyść policjanta, jak i przeciwko niemu, potencjalnych konsekwencji dla służby, doświadczenia i umiejętności policjanta w codziennej służbie oraz opinii przełożonych stwierdził, że uznanie go winnym było zasadne i uzasadniało wymierzenie kary nagany. Zaznaczył, że przesłuchany w charakterze obwinionego nie przyznał się do zarzucanego mu czynu. W złożonym odwołaniu S.R. podniósł, że nie można zarzucić mu umyślnego wprowadzenia przełożonego w błąd, gdyż nie miał on świadomości, że nie przysługuje mu urlop na przygotowanie pracy magisterskiej. Stwierdził, że nie musiał znać przepisów Kodeksu pracy i rozporządzeń wykonawczych, lecz przepisy te winien znać jego przełożony, który nie powinien był udzielać mu wnioskowanych urlopów. Podkreślił, że nie informował nikogo, że posiada status studenta, gdyż podawał tylko, że przygotowuje pracę magisterską. Dodał, że był przekonany, że na pisanie pracy magisterskiej przysługuje mu urlop okolicznościowy. Odwołujący się wywiódł, że udzielenie tych urlopów nie mogło spowodować szkody służbie, policjantowi lub innej osobie. Zatem okoliczności sprawy nie wyczerpują znamion naruszenia dyscypliny określonej w ustawie o Policji. Zaznaczył ponadto, że wnioskował o zamianę udzielnych urlopów na urlopy wypoczynkowe. Komendant Wojewódzki Policji w O. orzeczeniem nr v z dnia 23 sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w jest sprawie bezsporne, że z dniem 30 września 2009 r. policjant przestał być studentem Uniwersytetu "[...]". Zgodnie z § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych w zw. z § 20 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów policjantowi przysługiwało 21 dni roboczych urlopu szkoleniowego na ostatnim roku studiów, na przygotowanie pracy magisterskiej. Był on uprawniony do korzystania z tego urlopu do dnia 30 września 2009 r., tj. w okresie gdy miał status studenta. Natomiast z dniem skreślenia z listy studentów utracił prawo do urlopu szkoleniowego na przygotowanie pracy magisterskiej i nie miał już prawa występować z wnioskiem o jego przyznanie. Pomimo tego policjant pięciokrotnie złożył wnioski o udzielenie mu urlopu szkoleniowego na przygotowanie pracy magisterskiej. Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, stanowiło przewinienie dyscyplinarne, polegające na wprowadzeniu przełożonego w błąd co do statusu studenta i uzasadniało wymierzenie kary nagany. Komendant Wojewódzki Policji uznał bowiem, że funkcjonariusz świadomie składał wnioski o udzielenie mu urlopów szkoleniowych, gdyż wiedział, że ten rodzaj urlopu zależy od posiadania statusu studenta. Zauważył, że działanie obwinionego mogło spowodować szkodę służbie poprzez obciążenie policjantów z Wydziału Z. realizacją jego zadań służbowych. Ocenił, że rodzaj i rozmiar naruszonych przepisów i obowiązków nie był znaczny, lecz przy właściwej postawie policjanta można było uniknąć tych nieprawidłowości. Uwzględnił też dobrą opinię obwinionego, brak karalności dyscyplinarnej, uzyskiwanie wyróżnień, postawę obwinionego i dotychczasowy przebieg jego służby. Stwierdził, że wymierzenie kary nagany jest współmierne do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i spowoduje przestrzeganie dyscypliny służbowej przez obwinionego, a także będzie przykładem konsekwencji niewłaściwego postępowania funkcjonariusza Policji. W złożonej skardze S.R. przyznał, że pomimo że nie był już studentem złożył pięć wniosków o udzielenie urlopu okolicznościowego na przygotowanie pracy magisterskiej, którą obronił w czerwcu 2010 r. Zaprzeczył natomiast, aby działaniem tym wprowadził w błąd przełożonego, zaznaczając, że nie oświadczał, iż jest studentem. Stwierdził, że to przełożony powinien był właściwie ocenić jego wnioski i odmówić mu udzielenia urlopu. Ocenił, że błędnie przypisano mu winę. Podniósł, że nie miał obowiązku informowania przełożonego o skreśleniu z listy studentów i nie był przez nikogo o to pytany. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu. Podniósł ponadto, że dopiero na żądanie organu pierwszej instancji skarżący przedłożył w dniu 12 marca 2010 r. zaświadczenie z Uniwersytetu "[...]" o utracie statusu studenta. Nie zgodził się ponadto ze stanowiskiem skarżącego dotyczącym braku obowiązku poinformowania przełożonego o utracie statusu studenta. Stwierdził, że przełożony posiadając tę informację, nie wyrażałby zgody na udzielenie urlopu szkolnego. W piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2010 r. skarżący podniósł ponadto, że nie został pouczony o braku prawa do urlopu szkoleniowego i w zaufaniu do organu administracji wnioskował o jego udzielnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. W dniu 10 września 2007 r. Komendant "[...]"wyraził, na wniosek skarżącego, zgodę na korzystanie przez niego z urlopu szkoleniowego w związku z podjęciem studiów II stopnia na Wydziale "[...]". Z zaświadczenia Uniwersytetu z dnia 2 marca 2010 r. wynika, że skarżący studiował w okresie od dnia 1 października 2007 r. do dnia 30 września 2009 r. i z tym dniem został skreślony z listy studentów. W sprawie bezsporne jest, że skarżący nie informował przełożonych o powyższym fakcie. Nie jest też kwestionowane, że po tej dacie, tj. w dniach: 3 i 23 listopada 2009 r., 12 stycznia 2010 r. oraz 8 i 17 lutego 2010 r., złożył pięć wniosków o udzielenie mu urlopu szkoleniowego na przygotowanie pracy magisterskiej, w wymiarze łącznie 12 dni. Zgodnie natomiast z § 20 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów (Dz. U. nr 81, poz. 740) policjantowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe i wykształcenie ogólne poza jednostkami organizacyjnymi Policji bez skierowania, przełożony właściwy w sprawach osobowych może udzielić płatnego urlopu okolicznościowego, o którym mowa w § 18 pkt 2, w wymiarze urlopu szkoleniowego określonego w przepisach prawa pracy w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych, jeżeli przemawia za tym interes służby, a w szczególności gdy poziom i kierunek kształcenia jest zbieżny z wymaganiami na zajmowanym lub planowanym do objęcia stanowisku służbowym. Stosownie do § 7 ust. 5 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. nr 103, poz. 472 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie składania przez skarżącego wniosków o przedmiotowe urlopy, wymiar urlopu szkoleniowego w każdym roku studiów w szkole wyższej, przeznaczonego na udział w obowiązkowych zajęciach oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminów, wynosi dla pracownika skierowanego na studia zaoczne - 28 dni roboczych. W ostatnim roku tych studiów pracownikowi skierowanemu przysługuje dodatkowo 21 dni roboczych urlopu szkoleniowego na przygotowanie pracy magisterskiej (dyplomowej) oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu magisterskiego (dyplomowego). Nie może budzić wątpliwości, że użyty w cytowanym przepisie zwrot "w ostatnim roku studiów" oznacza, iż urlop szkoleniowy na m.in. przygotowanie pracy magisterskiej, przysługuje wyłącznie policjantowi, który kształci się w szkole wyższej. Skreślenie z listy studentów pozbawia zatem prawa do urlopu szkoleniowego, niezależnie od zgody Uniwersytetu na przygotowywanie pracy magisterskiej i jej złożenie w następnych dwóch latach po dacie skreślenia z listy studentów. Bezsprzecznie więc skarżącemu od dnia skreślenia go z listy studentów, tj. od 30 września 2009 r., taki urlop nie przysługiwał. Skarżący składając pięciokrotnie po tej dacie wnioski o urlop szkoleniowy, uzasadniane faktem przygotowywania pracy magisterskiej, nie poinformował przełożonego o skreśleniu z listy studentów. Przełożony trwał zatem w błędnym przekonaniu co do posiadania przez skarżącego statusu studenta i - w konsekwencji - przysługujących mu z tego tytułu urlopów. Uzasadniony jest zatem wniosek, że powyższe zaniechanie stanowiło naruszenie dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji, polegające na zawinionym prowadzeniu w błąd przełożonego. Wprowadzenie w błąd może bowiem polegać nie tylko na złożeniu niezgodnego ze stanem faktycznym oświadczenia, ale także na zaniechaniu poinformowania o danej okoliczności. Wyjaśnić skarżącemu należy, że zgodnie z art. 132a pkt 2 tej ustawy przewinienie dyscyplinarne jest zawinione także wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Przewinienie dyscyplinarne może więc zostać popełnione nie tylko świadomie i celowo, lecz także z winy nieumyślnej. Dodać należy, że stopień winy nie przesądza o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Do uznania, że wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta, stanowiło naruszenie dyscypliny służbowej niezbędnie jest wykazanie, że spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie, policjantowi lub innej osobie, co wynika z treści art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji. Organ odwoławczy w zaskarżonym orzeczeniu podał, że działanie skarżącego mogło spowodować szkodę służbie poprzez obciążenie policjantów z Wydziału Zaopatrzenia realizacją jego zadań służbowych. Zgodnie z art. 132 ust. 1 tej ustawy policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Wymierzając karę dyscyplinarną organ powinien mieć na uwadze, że kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby (art. 134h ust. 1 ustawy o Policji). W ustępach 2 i 3 wskazane zostały okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, mające wpływ na zaostrzenie wymiaru kary lub jego złagodzenie. Wymierzając skarżącemu najłagodniejszą z określonego w art. 134 ustawy o Policji, katalogu kar, tj. karę nagany, oznaczającą wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania (art. 134a), uwzględniono rodzaj i rozmiar naruszonych przepisów i obowiązków, oceniając go jako nieznaczny, dobrą opinię skarżącego, dotychczasowy brak karalności dyscyplinarnej i przyznawanie nagród, jego postawę i dotychczasowy przebieg służby. Wobec powyższego stwierdzić należy, że w stanie faktycznym sprawy organ administracji zasadnie stwierdził naruszenie dyscypliny służbowej przez skarżącego i wymierzył mu karę nagany. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że jeżeli był on w błędnym przekonaniu co do prawa do urlopu szkoleniowego, to obowiązkiem organu pierwszej instancji było wyprowadzić go z tego błędu, stwierdzić należy, że jest on niezasadny, gdyż skarżący nie poinformował o skreśleniu z listy studentów ani przełożonego, ani pracownika przyjmującego wnioski o udzielenie urlopu, wykluczając tym samym możliwość udzielenia mu prawidłowej informacji o jego uprawnieniach. Dodać należy, że po skreśleniu z listy studentów skarżący nie upewnił się czy w takiej sytuacji nadal przysługują mu szczególne uprawnienia urlopowe. Błędne przekonanie skarżącego, iż przysługiwał mu urlop szkoleniowy pomimo skreślenia z listy studentów, nie ma znaczenia w sprawie. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów i rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych są aktami prawa powszechnie obowiązującym, opublikowanymi w dzienniku ustaw. Bezskuteczne jest zasłanianie się nieznajomością prawa ogłoszonego we właściwym organie promulgacyjnym. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.