I SA/Wr 1794/09
WyrokWSA we Wrocławiu2010-03-17
Skład orzekający: Dagmara Dominik, Lidia Błystak, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie stawki VAT 0% do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (samochodu ciężarowego) jest możliwe pomimo niezgodności danych nabywcy w dokumentach z danymi w systemie VIES, jeśli podatnik działał w dobrej wierze, a organy podatkowe nie podjęły wystarczających kroków do wyjaśnienia rozbieżności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie podjęły wystarczających działań w celu wyjaśnienia rozbieżności w danych nabywcy samochodu ciężarowego, które mogły wynikać z błędów formalnych lub niezawiadomienia o zmianach, a niekoniecznie z oszustwa podatkowego. Brak wykazania przez organy, że podatnik działał świadomie w celu oszustwa, uniemożliwia automatyczne opodatkowanie stawką 22%. Sąd wskazał również na potrzebę prawidłowego rozliczenia usług transportowych z uwzględnieniem momentu powstania obowiązku podatkowego zgodnie z przepisami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą A spółce z o.o. zobowiązanie podatkowe w VAT za marzec 2007 r. Organy zakwestionowały zastosowanie stawki 0% do dostawy samochodu ciężarowego z powodu braku jednoznacznych dowodów wywozu z kraju oraz nieprawidłowe rozliczenie faktury za usługi transportowe. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących stawki 0% oraz momentu powstania obowiązku podatkowego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, orzekł, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik, Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant: Katarzyna Wilczek, Po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. Ś. z dnia [...], Nr [...], [...], II. orzeka, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 1.340 (jeden tysiąc trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 19 ust. 1, ust. 13 pkt 2 lit. a), art. 42 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 99 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz art. 21 § 3 i art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zobowiązanie podatkowe za marzec 2007 r.
Organ I instancji ustalił, że strona w zakresie podatku należnego:
1) nieprawidłowo ustaliła moment powstania obowiązku podatkowego przy świadczeniu usług ogłoszenia w gazecie "Echo Tygodnia" oraz sprzedaży cegły pełnej deklarując sprzedaż w marcu zamiast w lutym 2007 r. czym naruszyła przepis art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług;
2) ujęła w ewidencji fakturę wewnętrzną z dnia 27.03.2007 r, dokumentującą pobranie cegły na cele remontowe firmy, czym naruszyła art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy, bowiem wykorzystanie zakupionych towarów na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej nie rodzi obowiązku podatkowego w podatku VAT;
3) zastosowała stawkę VAT 0% dla dostawy samochodu ciężarowego [...] o numerze rejestracyjnym [...], nie posiadając potwierdzenia, że towar opuścił terytorium kraju, czym naruszyła art. 42 ust. 1 ustawy;
4) nie ujęła w ewidencji sprzedaży i nie rozliczyła w deklaracji VAT-7 faktury VAT nr [...] z dnia [...] wystawionej celem rozliczenia transakcji z B spółka z o.o. na wartość netto 200.000 zł., podatek VAT 44.000 zł. za transport magnezytu, czym naruszyła art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy;
w zakresie podatku naliczonego:
1) dwukrotnie ujęła w ewidencji zakupów fakturę VAT nr [...] z dnia [...] dokumentującą zakup oleju napędowego o wartości netto 245,90 zł. i podatek VAT 54,10 zł. czym naruszyła art. 86 ust. 1 ustawy;
2) odliczyła podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących m. in. zakupy towarów nie mających związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, czym naruszyła art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
W odwołaniu strona zakwestionowała rozstrzygnięcie decyzji dotyczące:
1) ustalenia, iż faktura nr [...] (strona nieprawidłowo podała nr [...]) nie powodowała obowiązku podatkowego w marcu 2007 r., gdyż moment powstania obowiązku wystąpił w okresach wcześniejszych;
2) ustalenia, iż sprzedaż samochodu ciężarowego była wewnątrzwspólnotową dostawą towarów i podlegała 0% stawce VAT. Wydana decyzja narusza art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy, bowiem organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, ponadto rozszerzająco zastosował przepis art. 42 ust. 4 pkt 4 ustawy.
Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał na treść przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o VAT, podnosząc, że przepis ten zawiera dwa warunki, których spełnienie skutkuje opodatkowaniem wewnątrzwspólnotowej dostawy stawką VAT 0%. Pierwszy z warunków dotyczy statusu dostawcy oraz nabywcy, natomiast drugi wymaga do zastosowania stawki VAT 0% posiadania przez dostawcę w swojej dokumentacji, przed złożeniem deklaracji za dany okres rozliczeniowy dowodów, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z kraju (Polski) i zostały dostarczone do nabywcy na terytorium innego państwa członkowskiego. Dowodami takimi są dokumenty: kopia faktury, specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku i inne wymienione w tym przepisie. Wskazał organ, że strona sprzedała w dniu 14.03.2007 r. samochód ciężarowy [...] nr rej. [...], wskazując jako nabywcę w fakturze nr [...] C, przedkładając kopię faktury dokumentującej dostawę, pismo z dnia 31.03.2007 r. z pieczęcią nabywcy, skierowane do ubezpieczyciela pojazdu wypowiadające umowę ubezpieczenia OC w związku z wywozem samochodu do Niemiec i pisemne oświadczenie o wywiezieniu pojazdu z Polski (faks z dnia 18.12.2008 r.). Zdaniem organu odwoławczego dokumenty te nie potwierdzają jednoznacznie wywozu samochodu poza terytorium kraju. Pismo stanowiące wypowiedzenie warunków ubezpieczenia nie zawiera danych adresata, dowodu wysyłki, odbioru przez adresata, brak danych osoby je sporządzającej. Faks z dnia 18.12.2008 r. zawiera pieczęć innej firmy, aniżeli firma nabywcy samochodu, z jego treści nie wynika, kto jest jego nadawcą. Podany na fakturze numer podatnika podatku od wartości dodanej w Niemczech, na dzień 14.03.2007 r., dotyczył innego podmiotu niż wskazany na fakturze tj. C. Z dniem 27.04.2007 r. firma ta zgłosiła zakończenie aktywności do transakcji wewnątrzwspólnotowych. Ze względu na fakt braku dokumentów wymaganych przepisem art. 42 ustawy i ich nieuzupełnienie przez stronę, przedmiotową dostawę należało opodatkować podatkiem VAT wg stawki 22%.
Nie znalazł organ II instancji podstawy do zmiany decyzji organu I instancji także w zakresie opodatkowania usług transportu magnezytu mielonego udokumentowanych fakturą z dnia [...] Nr [...] na wartość netto 200.000 zł. i VAT 44.000 zł.
Ustalono, że w latach 2000-2007 stronę z B wiązała umowa dotycząca odbioru i wykorzystania odpadu, jednocześnie w transporcie wiązanym strona miała przewozić magnezyt, co potwierdza zawarte "Porozumienie z dnia 2.03.2007 r.", w którym ustalono warunki współpracy do dnia 28 lutego 2007 r. i wynagrodzenie za ten okres współpracy na kwotę 200.000 zł., a od dnia 1.03.2007 r. na kwotę 10 zł. za każdą tonę. Na podstawie porozumienia wystawiono fakturę nr [...], z której należność wpłynęła do strony w dniu 16.03.2007 r. Strona uznała, że wypłacona należność dotyczy okresu współpracy 2000-2002, w związku z niewywiązaniem się przez kontrahenta z podpisanego porozumienia. Uznając, iż zobowiązanie uległo przedawnieniu strona nie ujęła faktury dotyczącej usługi transportu w ewidencji sprzedaży i nie rozliczyła jej w deklaracji VAT-7. Wskazując na przepis art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy o VAT stwierdził organ, że świadczone przez stronę na rzecz B usługi transportowe udokumentowane zostały jedynie fakturą nr [...] z dnia [...], bowiem strona nie miała możliwości rozliczania świadczonych usług na bieżąco. Stąd też, w świetle przepisu art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy, w związku z tym, że należność za świadczone usługi wpłynęła w dniu 16.03.2007 r. na konto strony, obowiązek podatkowy od tych usług powstał w marcu 2007 r. Niedotrzymanie warunków umowy przez kontrahenta pozostaje bez wpływu na obowiązek podatkowy Spółki. Skoro wystawiono fakturę i wykazano w niej podatek VAT, musi być one odprowadzony do budżetu (art. 108 ust. 1 ustawy), jednakże w sprawie ze względu na fakt, że usługi zostały faktycznie wykonane w latach 2000-2007, a rozliczeniu podlegała całość świadczeń za ten okres, należało uznać, że przedmiotowe usługi podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy w deklaracji VAT-7.
W skardze od powyższej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 42 ust. 1 oraz art. 42 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku VAT przez odmowę zastosowania stawki VAT 0% dla wewnatrzwspólnotowej dostawy towarów; naruszenie art. 138 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 2006.347,1) w zw. z art. 10 oraz art. 249 Traktatu Rzymskiego w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP przez oparcie rozstrzygnięcia na przepisie prawa wewnętrznego sprzecznym z prawem wspólnotowym; naruszenie art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy o VAT przez błędną jego wykładnię i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej w przepisie art. 42 ust. 3 ustawy ustawodawca nie postawił wymogu łącznego posiadania wszystkich wymienionych w tym przepisie dokumentów, lecz wymóg łącznego potwierdzenia stosownymi dokumentami dostarczenie/nabycie towarów. Wskazanie w przepisie na specyfikację jako jeden z dowodów dokumentujących wewnątrzwspólnotową dostawę należy odczytywać jako wskazanie na konieczność wykazania elementów identyfikujących towar będący przedmiotem dostawy. Powołując się na wyrok WSA z dnia 27.09.2007 r. (sygn. IIISA/Wa 1210/07, M. Podat. 2008/2/25) stwierdziła skarżąca, że jeżeli w oparciu o przedłożone dokumenty w dostateczny sposób można ustalić dane niezbędne do ustalenia towaru, zbędne jest posiadanie specyfikacji. Taką rolę pełni faktura, która posiada wszystkie dane identyfikujące towar. Odwołała się skarżąca do przepisu art. 138 Dyrektywy 2006/112/WE. Zdaniem skarżącej, z przepisu art. 42 ust. 11 ustawy wynika, że dokumenty uzupełniające (nieobowiązkowe) mają wskazywać, że nastąpiła wewnątrzwspólnotowa dostawa, czyli uprawdopodobnić, że miał miejsce wywóz towaru z terytorium Polski, ale nie muszą stanowić dowodu, że towar faktycznie dotarł na terytorium innego państwa członkowskiego. Taką funkcję przypisano dokumentom z art. 42 ust. 3 ustawy, a skoro one nie spełniły swojej roli, to posiłkowanie się dokumentami z ust. 11 może dotyczyć tylko faktu, że transakcja miała miejsce. Sytuacja w przypadku sprzedaży samochodu na rzecz nabywcy poprzez wydanie towaru na terenie firmy podatnika, przenosi odpowiedzialność za wywóz towaru z terytorium Polski na nabywcę. Dostawca nie musi posiadać innego dokumentu poza fakturą. Powołała się skarżąca na wyrok ETS z dnia 27 września 2007 r. w sprawie C-146/05 Albert Collée przeciwko Finanzamt Limburg an der Lahn.
Odnosząc się do rozstrzygnięcia decyzji w kwestii faktury nr [...] z dnia [...] zarzuciła strona, że wystawiona faktura nie jest tożsama z momentem powstania obowiązku podatkowego określonego w art. 19 ust. 13 pkt 2 lit a) ustawy. Wskazując na treść przepisu art. 19 ust. 13 ustawy stwierdziła skarżąca, że przepis ten powstał w wyniku skorzystania przez ustawodawcę z delegacji zawartej w art. 10 (2) akapit trzeci VI Dyrektywy Rady z dnia 17.05.1977 r. nr 77/388/EWG przewidującej możliwość wprowadzenia przez państwa członkowskie odstępstw od zasad zawartych w tym przepisie, a określającym moment powstania obowiązku podatkowego i jego przesunięcia. Powstanie obowiązku podatkowego w przypadku usług transportowych ustawa wiąże jedynie z wykonaniem usług lub otrzymaniem całości lub części zapłaty przed terminem wykonania usługi. Takie stanowisko można znaleźć w wyroku WSA z dnia 14.03.2006 r. (sygn. IIISA/Wa 3523/2005), utrzymanym w mocy wyrokiem NSA (sygn. IFSK 1244/07). Wyrok ten wskazuje, że dla określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku usług szczególnych określonych w art. 19 ust. 13 nie jest istotny fakt rozstrzygnięcia sporu między kontrahentami. Należy ustalić stan faktyczny, czyli zakres i termin wykonanych robót i wykazać obowiązek podatkowy nie później niż w 30 dniu od dnia ich wykonania. Moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku usług określonych w art. 19 jest niezależny od momentu wystawienia faktury. Bezsporne jest, że okresy wykonania usługi transportu dotyczą lat wcześniejszych. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala ustalić okres wykonania usługi w terminach miesięcznych, ponieważ transport rolmagu pokrywał się z terminem odbioru odpadów, a tym samym lokalizował moment wykonania usługi transportu w latach 2000, 2001, 2002, w których przewieziono łącznie 4650 ton rolmagu.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie i jego argumentację. Ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdził organ, że przedstawione przez stronę dokumenty nie potwierdzają w żaden sposób faktu wywozu towaru poza terytorium kraju, wskazują bowiem dane identyfikacyjne różnych podmiotów na terenie Niemiec, z których zidentyfikowany na potrzeby transakcji był tylko D, nie będący nabywcą wskazanym na fakturze, ani nadawcą faksu z dnia [...]. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zakwestionowanej faktury nr [...] z dnia [...] wskazał, że zgodnie z przyjętymi przez kontrahentów ustaleniami rozliczeniu podlegały nie pojedyncze przewozy towarów lecz całość świadczeń za lata 2000-2007, należało uznać, że podlegają one opodatkowaniu na zasadach ogólnych zgodnie z art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy, w deklaracji VAT-7 za marzec 2007 r. Przytoczony przez stronę wyrok WSA zapadł na tle innego stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując rozliczenia podatku od towarów i usług za marzec 2007 r. organy podatkowe zakwestionowały, co stanowi przedmiot sporu:
w zakresie podatku należnego
1) zastosowanie przez stronę stawki VAT 0% dla dostawy samochodu ciężarowego [...] o nr rej. [...], mimo braku potwierdzenia, że towar opuścił terytorium Polski, zamiast stawki VAT 22%, co stanowiło naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług,
2) brak w ewidencji sprzedaży i nie rozliczenie w deklaracji VAT-7 faktury VAT nr [...] z dnia [...] wystawionej celem rozliczenia transakcji z B sp. z o.o. na wartość 244.000 zł. (brutto) za transport magnezytu mielonego – co stanowiło naruszenie art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy o podatku VAT.
Z dokonanych przez organy podatkowe ustaleń wynika, że strona sprzedała w dniu 14.03.2007 r. samochód ciężarowy [...] nr rej. [...], nabywcy wykazanemu na fakturze nr [...] - C. Na dowód potwierdzenia faktu wywiezienia samochodu z Polski strona przedłożyła kopię faktury dokumentującej dostawę, pismo z dnia 31.03.2007r. z pieczęcią nabywcy, skierowane do ubezpieczyciela pojazdu wypowiadające umowę ubezpieczenia OC w związku z wywozem samochodu do Niemiec i pisemne oświadczenie o wywiezieniu pojazdu z Polski (faks z dnia 18.12.2008 r.).
Wskazując na wymagania przepisu art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług warunkujące opodatkowanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów stawką podatku VAT 0% uznał organ, iż dokumenty te nie potwierdzają jednoznacznie wywozu samochodu poza terytorium kraju. Pismo stanowiące wypowiedzenie warunków ubezpieczenia nie zawiera danych adresata, dowodu wysyłki, odbioru przez adresata, brak danych osoby je sporządzającej. Faks z dnia 18.12.2008 r. zawiera pieczęć innej firmy, aniżeli firma nabywcy samochodu, z jego treści nie wynika, kto jest jego nadawcą. Podany na fakturze numer podatnika podatku od wartości dodanej w Niemczech, na dzień 14.03.2007 r., dotyczył innego podmiotu niż wskazany na fakturze tj. podmiotu - D, która to firma z dniem 27.04.2007 r. zgłosiła zakończenie aktywności do transakcji wewnątrzwspólnotowych. Konsekwencją tych ustaleń było uznanie, że przedmiotową dostawę należało opodatkować podatkiem VAT wg stawki 22%.
Pojęcie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów definiuje, w systemie polskiego podatku VAT, przepis art. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Przepis ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą wewnątrzwspólnotową dostawę towarów stanowi wywóz towarów z terytorium Polski w wykonaniu czynności określonych w art. 7, na terytorium innego państwa członkowskiego. W ust. 2 przepis art. 13 określa warunki dotyczące nabywcy, które muszą zostać spełnione, aby dany wywóz towarów w wykonaniu czynności określonych w art. 7 można było uznać za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Między innymi wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów ma miejsce, jeżeli nabywcą towarów jest podmiot będący podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium Polski, względnie jest osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, która jest zidentyfikowana na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium Polski.
W myśl treści art. 42 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu według stawki podatku 0%, pod warunkiem, że:
1) podatnik dokonał dostawy na rzecz nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej, i podał ten numer oraz swój numer, o którym mowa w art. 97 ust. 10, na fakturze stwierdzającej dostawę towarów;
2) podatnik przed złożeniem deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, o którym mowa w art. 99, posiada w swojej dokumentacji dowody, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju.
W ust. 3 przepis ten wskazuje, jakie dowody potwierdzają fakt, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy opuściły terytorium kraju i trafiły do nabywcy w innym kraju członkowskim. Są to dokumenty przewozowe – w przypadku, gdy przewóz towarów jest zlecany przewoźnikowi (dystrybutorowi), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca oraz kopia faktury i specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku.
W sytuacji gdy nabywca towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy, przy użyciu własnego środka transportu dokonuje wywozu towarów podatnik dokonujący dostawy winien ponadto posiadać dokument zawierający co najmniej: imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby lub miejsca zamieszkania podatnika dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz nabywcy towarów; adres, pod który są przewożone towary, w przypadku gdy jest inny niż adres siedziby lub miejsca zamieszkania nabywcy; określenie towarów i ich ilości; potwierdzenie przyjęcia towarów przez nabywcę do siedziby lub miejsca zamieszkania nabywcy, gdy adres pod który są przewożone towary, jest inny aniżeli miejsce zamieszkania lub siedziba nabywcy (ust. 4 pkt 1 – 4).
W przypadku gdy wymienione dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie dostarczenia do nabywcy, znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, towarów dowodami może być korespondencja handlowa z nabywcą, w tym jego zamówienie, dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub kosztów frachtu, dokument potwierdzający zapłatę za towar, dokument potwierdzający przyjęcie przez nabywcę towaru na terytorium państwa członkowskiego innym aniżeli terytorium kraju (ust. 11 pkt 1-4).
Analizując pod kątem przytoczonych wymagań złożone przez stronę skarżącą dokumenty przyznać należy, że z przedłożonej faktury wynika zarówno nazwa sprzedawcy, siedziba oraz numer, o którym mowa w art. 97 ust. 10 ustawy, jak również nazwa, adres siedziby i numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej – DE-814527837, a także fakt dokonanej transakcji oraz ustalona cena. Organy podatkowe nie kwestionowały także faktu jej uregulowania.
Pozostałe wymagania, jak specyfikacja poszczególnych towarów, dane środka transportu, dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub kosztów frachtu i.t.p. nie odnoszą się do realiów przedmiotowej sprawy.
Fakt dokonanej dostawy strona skarżąca potwierdziła pismem skierowanym do ubezpieczyciela o rezygnacji z ubezpieczenia, rzeczywiście nie dającym pewności co do jego wiarygodności oraz faksem przesłanym, jak twierdzi strona, przez następcę nabywcy.
W toku postępowania ustalono, że figurujący na fakturze numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, mający być numerem nadanym nabywcy rzeczywiście, w chwili zawierania transakcji wewnątrzwspólnotowej z nabywcą, istniał jednakże należał do innego podmiotu - D, która to firma z dniem 27.04.2007 r. zgłosiła zakończenie aktywności do transakcji wewnątrzwspólnotowych.
Pierwszym warunkiem zastosowania przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług jest, aby dostawa została dokonana przez podatnika na rzecz nabywcy posługującego się właściwym i ważnym numerem identyfikacyjnym dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadanym przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierającym dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej, który to numer oraz numer dostawcy, o którym mowa w art. 97 ust. 10 ustawy zostały uwidocznione na fakturze stwierdzającej dostawę towarów.
Numer, który odpowiada polskiemu numerowi wydawanemu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych musi być poprzedzony prefixem właściwym dla państwa członkowskiego, który ten numer nadało.
Aby warunek, o którym mowa został spełniony – numer ten musi być numerem właściwym i ważnym.
W celu upewnienia się co do numeru nabywcy podatnik może przez dostępną w Internecie bazę wymiany informacji VIES (VAT Information Exchange System http://ec.europa.eu/taxation_customs/vies/vieshome.do) podjąć próbę sprawdzenia numeru. Strona internetowa Komisji jest systemem przetwarzającym dane w czasie rzeczywistym, który sprawdza aktywność numerów VAT w bazach danych utrzymywanych przez Państwa Członkowskie. Oznacza to, że potwierdzenie numeru VAT dokonane za jej pomocą jest potwierdzeniem aktywności tego numeru w bazie danych danego Państwa Członkowskiego. Podatnik sprawdzając numer w Internecie może jedynie uzyskać informację, czy dany numer został rzeczywiście nadany i jest aktywny, nie jest możliwe potwierdzenie tą drogą czy numer ten został nadany temu podmiotowi, który się nim posługuje.
Ponadto ustawodawca w art. 97 ust. 17-19 ustawy nałożył na biuro wymiany informacji o podatku VAT oraz naczelnika urzędu skarbowego obowiązek sprawdzenia i potwierdzenia (lub nie) zidentyfikowania określonego podmiotu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium Polski, na wniosek zainteresowanego. Niezbędne elementy wniosku określa wydane na podstawie delegacji z art. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7.4.2004 r. w sprawie potwierdzania zidentyfikowania określonego podmiotu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 58, poz. 559).
Powyższy organ podatkowy będzie w stanie sprawdzić czy dany numer jest aktywny na dzień wskazany we wniosku i czy dane wskazane we wniosku są zgodne z danymi zawartymi w systemie VIES. Z ustaleń w toku postępowania podatkowego wynika, że podany przez nabywcę samochodu [...] i zamieszczony na fakturze dokumentującej dostawę nr identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych w chwili zawierania transakcji był rzeczywiście numerem ważnym tyle, że istniała niezgodność w nazwie podmiotu go posiadającego.
Niewątpliwie strona skarżąca nie wykorzystała uprawnienia z art. 97 ust. 17 ustawy o VAT i nie zwróciła się do biura wymiany informacji o podatku VAT czy też naczelnika urzędu skarbowego o potwierdzenie zidentyfikowania nabywcy samochodu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowej na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju. Nie oznacza to jednak, że sytuacja ta skutkuje opodatkowaniem dokonanej dostawy stawką VAT 22%. Zwłaszcza, gdy organy podatkowe mogą powstałe niezgodności pomiędzy danymi wykazanymi w dokumentach przedstawionych przez stronę skarżącą a danymi zawartymi w systemie VIES sprawdzić stosując instrument wymiany na wniosek (formularz SCAC) – zwracając się do organu podatkowego państwa nabywcy. Nie można zapominać, że system VIES jest systemem opartym na danych wprowadzonych przez administracje podatkowe państw członkowskich w oparciu o deklaracje podatników. Wystarczy zatem, że podatnik nie zawiadomi urzędu skarbowego o zaistniałych zmianach np. co do zmiany nazwy podmiotu i wówczas mogą zaistnieć określone niezgodności.
Stosownie do punktu 10 preambuły dyrektywy 112 (...) wewnątrzwspólnotowej transakcje dokonywane przez podatników innych niż podatnicy zwolnieni, należy opodatkowywać w państwach członkowskich przeznaczenia według stawek i na warunkach określonych przez te państwa członkowskie. Podatek z tytułu wewnątrzwspólnotowej transakcji rozliczany jest przez podatnika, który nabywa towary od podmiotu z innego państwa członkowskiego. Z czynnością tą koresponduje zwolnienie z podatku (z prawem do odliczenia podatku naliczonego) określone dla dostawy towaru w wyniku której towar przemieszczany jest do innego państwa członkowskiego, czyli dostawy wewnątrzwspólnotowej, o którym mowa w art. 138 Dyrektywy 2006/112/WE, stanowiącym odpowiednik dotychczasowego przepisu art. 28c (A) (a) VI Dyrektywy.
Kwestią udowodnienia faktu wystąpienia wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów zajmował się Europejski Trybunał Sprawiedliwości w trzech sprawach, w których zapadły wyroki w 2007 r. W pierwszej z nich – C-146/05 (Albert Collée) ETS doszedł do wniosku, że przepis krajowy, który w istocie uzależnia prawo do zwolnienia od podatku dostawy wewnątrzwspólnotowej od spełnienia obowiązków formalnych, nie uwzględniając wymogów merytorycznych, a w szczególności nie biorąc pod uwagę kwestii, czy zostały spełnione, wykracza poza to, co jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego poboru podatku. Czynności powinny być opodatkowane z uwzględnieniem ich obiektywnych cech. Jeżeli dostawa spełnia przesłanki zastosowania zwolnienia dla dostaw wewnątrzwspólnotowych, to z tytułu takiej dostawy nie powstaje żaden obowiązek w zakresie podatku VAT. Orzeczenie to prowadzi do wniosku, że ze zwolnienia z VAT korzysta dostawa, która obiektywnie spełnia kryteria określone w art. 138 Dyrektywy 112. Podatnik powinien być w stanie przedstawić w wypadku kontroli dowody, że doszło do transakcji zwolnionej. Jeżeli jest przekonany co do tego, że transakcja powinna korzystać ze zwolnienia, może je zastosować już w momencie powstania obowiązku podatkowego, nawet jeżeli dokumenty potwierdzające spełnienie warunków stosowania zwolnienia otrzyma później.
W kolejnym orzeczeniu C-409/04 (Teleos plc i inni) ETS wskazał, że przepisy, do przyjęcia których państwa członkowskie są upoważnione w celu zapewnienia prawidłowego poboru podatku i uniknięcia oszustw podatkowych, nie mogą być wykorzystywane w sposób, który podważałby neutralność podatku VAT. Zdaniem ETS, w sytuacji, w której dany podmiot bierze udział w oszustwie istotna jest okoliczność czy działa on świadomie, czy też w dobrej wierze. Działanie w dobrej wierze może go uwolnić od negatywnych skutków podatkowych – zapłaty a posteriori podatku VAT z uwagi na nie wystąpienie wewnątrzwspólnotowej dostawy. W przypadku gdy "(...) dostawca wykonał swe obowiązki dotyczące udowodnienia dostawy wewnątrzwspólnotowej, podczas gdy nabywca nie wykonał umownego obowiązku wysyłki lub transportu towarów poza terytorium państwa członkowskiego dostawy, to wówczas nabywca zobowiązany jest z tytułu podatku VAT w tym państwie członkowskim."
Jednocześnie w orzeczeniu C-184/05 (Twoh International BV) stwierdził Trybunał, że na podatniku ciąży ciężar udowodnienia, iż są spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia w odniesieniu do dostaw wewnątrzwspólnotowych, nie może on zostać przerzucony na organy podatkowe.
Jednakże podatnik musi być w stanie udowodnić, iż w wyniku dostawy towar został przetransportowany do innego państwa członkowskiego, który to fakt może wynikać przede wszystkim z dokumentacji handlowej potwierdzającej dokonanie transakcji z kontrahentem z innego państwa członkowskiego.
Strona skarżąca przedstawiła fakturę dokumentującą dostawę samochodu [...] na rzecz kontrahenta wspólnotowego, zwierającą wymagane przez przepisy ustawy o podatku VAT, o których była mowa wyżej, informacje.
Organy podatkowe wszczęły postępowanie mające na celu ustalenie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2007 r., winny zatem postępowanie to prowadzić zgodnie z regulującymi je zasadami i normami, w tym zgodnie z przepisem art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, nakazującym podjęcie wszelkich działań oraz zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, wyjaśnienie stanu faktycznego, które powinno prowadzić do zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego.
Przede wszystkim organy podatkowe przeprowadzając postępowanie podatkowe nie powinny zapominać, iż co do zasady, każdemu wewnatrzwspólnotowemu nabyciu towarów opodatkowanemu w państwie członkowskim, w którym zakończono wewnątrzwspólnotową wysyłkę lub wewnątrzwspólnotowy transport towarów, odpowiada dostawa zwolniona z opodatkowania w państwie członkowskim, w którym ta wysyłka czy transport zostały rozpoczęte. Pomiędzy tymi transakcjami występuje zatem pewna współzależność i symetria. Tożsame z przyjętym w Dyrektywie 2006/112/WE zwolnieniem przedmiotowym z podatku od wartości dodanej z prawem do odliczenia w zakresie obrotu międzynarodowego jest opodatkowanie stawką VAT 0% wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w ustawie o podatku od towarów i usług, służące przede wszystkim zachowaniu zasady opodatkowania podatkiem od wartości dodanej w kraju przeznaczenia.
Opodatkowanie dostawy wewnątrzwspólnotowej w kraju dostawcy, bez dokonania kontroli opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowej w kraju nabywcy, skutkuje, co do zasady, podwójnym opodatkowaniem transakcji. Aby uniknąć takiej sytuacji organy podatkowe przeprowadzając kontrolę prawidłowości opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowej, po przedłożeniu przez stronę skarżącą faktury dokumentującej transakcję, z podanym na niej numerem identyfikacyjnym nabywcy i innymi wymaganymi informacjami, jak też pismem nabywcy potwierdzającym fakt wywozu pojazdu za granicę, dysponując wiedzą wskazującą, że numer ten co prawda w dniu zawarcia transakcji istniał lecz był nadany innemu podmiotowi lecz o takim samym adresie, winny podjąć czynności pozwalające na wyjaśnienie rozbieżności w danych nabywcy. Jednocześnie zakwestionowanie prawa do stawki 0 % będzie możliwe jedynie w sytuacji udowodnienia przez organy podatkowe braku wywozu towaru poza granice kraju a tym samym zakwestionowanie dowodów przedstawionych przez stronę.
Służą temu instrumenty zagwarantowane w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1793/2003 z dnia 7 października 2003 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 218/92 (Dz. U. UE.L.03.264.1, Dz. U. UE.-sp.09-1-392 ze zm.) oraz rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1925/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania niektórych przepisów rozporządzenia Rady (WE) Nr 1798/2003 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L.04.331.13 ze zm.). Jak wynika z art. 1 rozporządzenia z dnia 7 października 2003 r. (Rozdział I) rozporządzenie to określa warunki współpracy organów administracyjnych Państw Członkowskich właściwych dla stosowania przepisów ustawowych dotyczących podatku VAT od dostaw towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i przywozu towarów oraz współpracy tych organów z Komisją w celu zapewnienia zgodności z tymi przepisami ustawowymi. W tym celu określa ono zasady i procedury umożliwiające właściwym organom Państw Członkowskich współpracę oraz wymianę między sobą informacji, które mogą pomóc im w dokonaniu właściwego wymiaru podatku VAT. Niniejsze rozporządzenie ustanawia także zasady i procedury wymiany pewnych informacji drogą elektroniczną, w szczególności odnoszących się do podatku VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych. We wspomnianej sprawie fakt zaistnienia niezgodności danych czynił niezbędnym zwrócenie się do administracji podatkowej Niemiec w trybie zapytania na wniosek o wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności w danych nabywcy, jak też dokonania kontroli wspomnianego kontrahenta. Co więcej należy wskazać, że stosownie do pktu 2 preambuły ww. rozporządzenia zwalczanie uchylania się od podatku od wartości dodanej (VAT) wymaga ścisłej współpracy między organami administracyjnymi każdego Państwa Członkowskiego właściwymi do stosowania przepisów w tej dziedzinie. Stosownie do art. 17 rozporządzenia właściwy organ każdego Państwa Członkowskiego przesyła, drogą wymiany automatycznej lub ustrukturyzowanej wymiany automatycznej właściwemu organowi każdego zainteresowanego Państwa Członkowskiego informacje określone w art. 1 w następujących przypadkach: 1) jeżeli uważa się, że opodatkowanie ma miejsce w Państwie Członkowskim przeznaczenia, a skuteczność systemu kontroli bezpośrednio zależy od informacji dostarczonej przez Państwo Członkowskie pochodzenia;
2) jeżeli Państwo Członkowskie ma podstawy, aby sądzić, że w innym Państwie Członkowskim popełniono naruszenie ustawodawstwa dotyczącego podatku VAT lub popełnienie takiego naruszenia jest prawdopodobne;
3) jeżeli istnieje ryzyko strat podatkowych w innym Państwie Członkowskim.
Także przepisy rozporządzenia Komisji w art. 3 pkt 5, jak też art. 4 ust. 5 wskazują na szczególną uwagę jaką Unia Europejska zwraca na konieczność zbierania informacji dotyczących bezprawnego używania numeru rejestracji VAT innego podatnika.
Zatem organy podatkowe w przypadku zaistnienia niezgodności zobowiązane są wyjaśnić wspomnianą kwestię albowiem może być to przypadek nie zawiadomienia przez nabywcę o aktualizacji danych, lecz równie dobrze może być to przypadek bezprawnego użycia numeru VAT.
Niestety, w omawianej sprawie organy podatkowe z tych możliwości nie skorzystały.
W związku z powyższym dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy mają organy podatkowe obowiązek ustalenia czy zakwestionowana jako wewnątrzwspólnotowa transakcja dostawy samochodu [...], udokumentowana fakturą nr [...], zawierająca podany numer identyfikacyjny, jak się okazało wydany dla innego podmiotu lecz z takim samym adresem, została dokonana na rzecz podatnika zarejestrowanego w innym państwie członkowskim i towar został przez niego wywieziony z Polski, a także czy nabywca zgłosił transakcję wewnątrzwspólnotową do opodatkowania. Niezbędnym jest tym samym skorzystanie przez organy podatkowe z wymiany automatycznej, jak też wymiany na wniosek (SCAC) o ile zaistnieje potrzeba dokonania kontroli u kontrahenta strony skarżącej.
Zajmując powyższe stanowisko podzielił Sąd te argumenty skargi, w których strona skarżąca wskazuje na naruszenie przepisu art. 42 ust. 1 ustawy, przyznając rację stanowisku, że w art. 42 ust. 3 ustawy ustawodawca postawił wymóg łącznego potwierdzenia stosownymi dokumentami dostarczenie/nabycie towarów. Wskazanie w przepisie na specyfikację jako jeden z dowodów dokumentujących wewnątrzwspólnotową dostawę należy odczytywać jako wskazanie na konieczność wykazania elementów identyfikujących towar będący przedmiotem dostawy. Zbędne jest posiadanie specyfikacji w sytuacji, gdy w wyniku przedłożenia innych dokumentów – faktury –można zidentyfikować towar. Jednak wbrew stanowisku skarżącej stwierdzić należy, że dokumenty uzupełniające, o których mowa w art. 42 ust. 11 ustawy służą do udowodnienia faktu dostarczenia w wykonaniu dostawy wewnątrzwspólnotowej do nabywcy towarów, w sytuacji gdy wymagane przepisem art. 42 ust. 3-5 ustawy jednoznacznie tego nie potwierdzają.
Przechodząc natomiast do drugiego, spornego między stronami problemu – nie uwzględnienia w ewidencji sprzedaży i nie rozliczenia w deklaracji VAT-7 za marzec 2007 r. faktury VAT nr [...] z dnia [...], wystawionej celem rozliczenia transakcji z B sp. z o.o. na wartość 244.000 zł. (brutto) za transport magnezytu mielonego – co zakwalifikował organ jako naruszenie art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy o podatku od towarów i usług, ustalono, że w latach 2000-2007 stronę z B wiązała umowa dotycząca odbioru i utylizacji odpadowych ługów pokrystalizacyjnych z produkcji florku glinowego. Jednocześnie w transporcie wiązanym strona miała przewozić magnezyt, co potwierdza zawarte "Porozumienie z dnia 2.03.2007 r.", w którym zapisano warunki współpracy od samego początku do dnia 28 lutego 2007 r. i wynagrodzenie za ten okres na kwotę 200.000 zł., a od dnia 1.03.2007 r. na kwotę 10 zł. za każdą tonę. Na podstawie porozumienia wystawiono fakturę nr [...], z której należność wpłynęła do strony w dniu 16.03.2007 r. Strona uznając, że wpłacona należność dotyczy okresu współpracy 2000-2002, więc zobowiązanie podatkowego z tego tytułu uległo przedawnieniu, nie ujęła faktury dotyczącej wynagrodzenia za usługę transportu magnezytu w ewidencji sprzedaży i nie rozliczyła jej w deklaracji VAT-7. Organ podatkowy natomiast, wskazując na przepis art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy o VAT stwierdził, że świadczone przez stronę na rzecz B usługi transportowe udokumentowane zostały fakturą nr [...] z dnia [...], bowiem strona nie miała możliwości rozliczania świadczonych usług na bieżąco. Stąd też, w świetle przepisu art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy, w związku z tym, że należność za świadczone usługi wpłynęła w dniu 16.03.2007 r. na konto strony, obowiązek podatkowy od tych usług powstał w marcu 2007 r. Mimo, że usługi zostały faktycznie wykonane w latach 2000-2007, a rozliczeniu podlegała całość świadczeń za ten okres, uznano, że podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. a) ustawy w deklaracji VAT-7.
Podkreślić należy, że w treści § 2 "Porozumienia" z dnia 2.03.2007 r. wyraźnie strony zapisały, że "Strony potwierdzają, że od samego początku współpracy w zakresie wywozu i utylizacji ługów pokrystalizacyjnych do dnia 28 lutego 2007 r. istnieje i obowiązuje między nimi uzgodnienie, że Zleceniodawca będzie płacił Zleceniobiorcy ryczałtowe wynagrodzenie za dodatkowe czynności podejmowane przez Zleceniobiorcę w związku z dowozem w drodze dojazdowej do B sp. z o.o. związków magnezu z E. k. Z. Ś. ([...]). Strony ustalają powyższe wynagrodzenie za okres od początku współpracy do dnia 28.02.2007 r. na kwotę 200.000 zł., a z kolei od dnia 1 marca 2007 r. ma kwotę 10 zł. za każdą tonę."
Jak zatem wynika z przytoczonej treści łączącego stronę skarżącą z B "Porozumienia", ustalono wynagrodzenie za "dodatkowe czynności" czyli dowożenie związków magnezu do B, za okres współpracy rozpoczętej w oparciu o umowę z dnia 19 kwietnia 2001 r. do dnia 28 lutego 2007 r. na kwotę 200.000 zł., która została przekazana stronie skarżącej w dniu 16.03.2007 r.
Kwestię sporną stanowi moment powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu świadczonych przez stronę skarżącą na rzecz B usług transportu magnezytu.
W myśl treści art. 4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
W orzecznictwie sądowym i doktrynie utrwalony jest pogląd, że obowiązek podatkowy jest kategorią prawną i faktyczną zobiektywizowaną, co oznacza, że powstaje w warunkach przez prawo określonych niejako automatycznie, niezależnie od woli i zamiaru podmiotów temu obowiązkowi podlegających (por. wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1992 r., III SA 709/92, POP 1993/4/62, B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski Ordynacja podatkowa - Komentarz, Toruń 2007, s. 36). Z tego też względu powstanie obowiązku podatkowego jest niezależne od jakiejkolwiek umowy między stronami usługi, także nie podlega uwzględnieniu działanie podatnika.
W art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług została sformułowana generalna zasada, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Podlega ona modyfikacji w dalszych przepisach art. 19 ust. 2 – 21 ustawy, związanej z charakterem czynności podlegających opodatkowaniu, albo ze sposobem przekazania rzeczy lub wykonania usługi. W sposób szczególny unormowany jest moment powstania obowiązku podatkowego w przepisie art. 19 ust. 13 ustawy. W sytuacji faktycznej występującej w sprawie, a więc w odniesieniu do usług transportu osób i ładunków kolejami, taborem samochodowym...ustawodawca normuje obowiązek podatkowy w ten sposób, że powstaje on z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia od dnia wykonania usługi.
Podstawową zasadą wynikającą z treści art. 99 ust. 1 ustawy jest zasada rozliczania podatku od towarów i usług w okresach miesięcznych. Przepis ten zobowiązuje podatników do składania w urzędzie skarbowym deklaracji podatkowych za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu (z zastrzeżeniami nie mającymi znaczenia w nin. sprawie). Zatem podstawę ustalenia zobowiązania podatkowego lub kwoty zwrotu różnicy podatku, jakie podatnik oblicza w deklaracji podatkowej jest miesięczne zestawienie kwot podatku należnego z podatkiem naliczonym. Mechanizm obliczania i poboru podatku od towarów i usług oparty jest na miesięcznych rozliczeniach wynikających z wystawianych przez podatnika faktur oraz faktur otrzymywanych.
Odnosząc powyższe do dokonanych przez organy podatkowe ustaleń, w sytuacji gdy umówione w "Porozumieniu" z dnia 2.03.2007 r. wynagrodzenie w kwocie 200.000 zł. dotyczyło wykonanych przez stronę skarżącą na rzecz B usług transportu, winna strona skarżąca, zgodnie z nakazem przedstawionego przepisu dokonać miesięcznego rozliczenia obrotu związanego z wykonywaniem przedmiotowej usługi, sporządzić i wystawić deklaracje podatkową VAT-7. Jak stanowi przepis deklarację należy złożyć do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który jest składana, co w praktyce oznacza, że można ją złożyć między 1 a 25. dniem tego miesiąca. Zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba, że naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określi je w innej wysokości (art. 99 ust. 12).
Z dokonanych ustaleń wynika, że strona skarżąca nie dokonywała rozliczeń w zakresie podatku od towarów i usług z tytułu świadczonej usługi transportu magnezytu na rzecz B, nie składała z tego tytułu deklaracji podatkowych ani też nie uwzględniała w rozliczeniu poszczególnych miesięcy podatku VAT .
Brak prawidłowego postępowania w tym zakresie winien zostać usunięty w wyniku postępowania podatkowego, przez prawidłowe rozliczenie poszczególnych miesięcy świadczenia usług przez stronę skarżącą, tym bardziej, że w skardze wskazuje ona na taką możliwość stwierdzając, że "zgromadzony materiał dowodowy pozwala ustalić okres wykonania usługi w terminach miesięcznych, ponieważ transport rolmagu (magnezytu) pokrywał się z terminem odbioru odpadów", a tym samym lokalizował moment wykonania usługi transportu w kolejnych latach poczynając od 2001 r.
Jak wskazano na wstępie tej części rozważań obowiązek podatkowy nie podlega kształtowaniu umownemu, a taki stan w rozpoznawanej sprawie został przez organy podatkowe zaakceptowany.
Mając zatem na względzie powyższe winien organ podatkowy przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy, mając na względzie szczególne uregulowania art. 19 ust. 13 pkt 2 ustawy oraz wysokość umówionego wynagrodzenia za cały okres świadczonej usługi transportu, dokonać rozliczenia podatku od towarów i usług należnego z tytułu świadczonej usługi transportu za poszczególne miesiące, poczynając od pierwszej usługi występującej po dniu zawarcia umowy z dnia 19 kwietnia 2001 r. do dnia 28 lutego 2007 r., posiłkując się wskazaniami strony w odniesieniu do dat wykonania usług pokrywających się z terminami odbioru odpadów z B.
Skarżąca w skardze zgadza się ze stanowiskiem, że powstanie obowiązku podatkowego w przypadku usług transportowych ustawa wiąże jedynie z wykonaniem usług lub otrzymaniem całości lub części zapłaty przed terminem wykonania usługi i powołuje się na wyrok WSA z dnia 14.03.2006 r. (sygn. IIISA/Wa 3523/2005), utrzymany w mocy wyrokiem NSA (sygn. IFSK 1244/07). Zgadza się skarżąca także ze stanowiskiem, że dla określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku usług szczególnych określonych w art. 19 ust. 13 nie jest istotny fakt rozstrzygnięcia sporu między kontrahentami. Należy ustalić stan faktyczny, czyli zakres i termin wykonanych robót i wykazać obowiązek podatkowy nie później niż w 30 dniu od dnia ich wykonania. Moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku usług określonych w art. 19 jest niezależny od momentu wystawienia faktury.
Takie właśnie stanowisko winny zająć organy podatkowe w toku prowadzonego postępowania.
Mając na uwadze poczynione rozważania stwierdza Sąd, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe i materialne, a to przepisy art. 122, art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 42, art. 99 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, które to naruszenie stanowi wpływ na wynik sprawy, w związku z czym na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniono skargę.
Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji uzasadnia przepis art. 152, natomiast orzeczenie o kosztach postępowania – przepis art. 200 powołanej wyżej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło