II GSK 743/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-07-06
Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Stanisław Gronowski, Ludmiła Jajkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik organu administracji publicznej, który brał udział w wydaniu decyzji pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie rozpatrywanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., gdy decyzję tę wydaje na podstawie upoważnienia ten sam pracownik?Ratio decidendi
Pracownik organu administracji publicznej, który brał udział w wydaniu decyzji pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie rozpatrywanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., nawet jeśli decyzję tę wydaje na podstawie upoważnienia ten sam pracownik. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie piastuna funkcji ministra, który nie podlega wyłączeniu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., chyba że jest stroną postępowania. Uchybienie tej zasadzie stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) odmówił skarżącej umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Decyzje w tej sprawie, zarówno pierwszoinstancyjna, jak i utrzymująca ją w mocy po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostały podpisane przez tę samą osobę, P.S., działającą na podstawie upoważnienia Prezesa KRUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że osoba wydająca decyzję podlegała wyłączeniu. Prezes KRUS złożył skargę kasacyjną, kwestionując zastosowanie przepisu o wyłączeniu pracownika w postępowaniu na podstawie art. 127 § 3 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 25/10 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 25/10, wydanym w sprawie ze skargi D.B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 2009 r. wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), dalej jako "u.s.r.", Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwany "Prezesem KRUS", odmówił skarżącej umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Jak ustalono, decyzją z dnia 21 sierpnia 1999 r. przyznano skarżącej na podstawie ww. ustawy rentę inwalidzką, którą następnie uzupełniono w związku z wydzierżawieniem przez skarżącą swojego gospodarstwa rolnego. Umowę dzierżawy rozwiązano w dniu 19 lutego 2008 r. Organ rentowy nie wiedział o tym fakcie i w okresie od 1 marca 2008 r. do 31 maja 2009 r. wypłacił skarżącej uzupełniającą część renty w łącznej kwocie 8 984,52 zł. Powstała w ten sposób nadpłata, gdyż wypłata części uzupełniającej renty ulega zawieszeniu w myśl art. 28 u.s.r., jeśli rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Po uzyskaniu informacji o rozwiązaniu umowy dzierżawy decyzją z dnia 12 sierpnia 2009 r. organ rentowy ustalił nadpłatę w kwocie 8 984,52 zł z tytułu nienależnie pobranej przez stronę uzupełniającej części renty.
W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez skarżącą, decyzją z dnia 30 listopada 2009 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r. Według organu skarżąca ma możliwość spłaty zadłużenia przez potrącenie ze świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 25/10, jak to już wskazano na wstępie, uchylił zaskarżoną decyzję.
Powołując przepisy art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r. Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawach umarzania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń następuje w formie decyzji Prezesa KRUS albo upoważnionego przez niego pracownika. Prezes KRUS, zgodnie z art. 2 ust. 2 u.s.r., jest centralnym organem administracji rządowej, przed którym postępowanie toczy się w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 1 pkt 1 normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Organami administracji publicznej są, między innymi, centralne organy administracji rządowej, czyli także Prezes KRUS (art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.).
W myśl art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy różni się od odwołania tym, że nie ma konstrukcji dewolutywnej, ponieważ jest rozpoznawany przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. W myśl art. 140 k.p.a., w sprawach nie uregulowanych w art. 136 – 139 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Regulowane w art. 136 – 139 k.p.a. kwestie dotyczą uzupełniającego postępowania dowodowego, cofnięcia odwołania przez stronę, rodzaju rozstrzygnięć organu odwoławczego oraz zakazu reformationis in peius. Natomiast stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zasadą jest, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Według Sądu pierwszej instancji zasada ta znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Jak podniesiono, zarówno decyzja z dnia [...] listopada 2009 r. jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 12 października 2009 r., zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tą samą osobę P.S.
Kwestia wyłączenia pracownika organu administracji publicznej (lub członka organu kolegialnego), orzekającego w postępowaniu z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a., jak wskazał Sąd pierwszej instancji, była przedmiotem wypowiedzi w orzecznictwie i doktrynie. W ocenie Sądu pierwszej instancji przeważa pogląd, według którego w takim postępowaniu podlega wyłączeniu zarówno pracownik organu administracji, jak również członek organu kolegialnego biorący udział w wydaniu decyzji po raz pierwszy (wyroki NSA z dnia 11 września 2002 r. sygn. akt V S A 2535/01, z dnia 15 stycznia 2003 r. sygn. akt V SA 1313/02, z dnia 28 lutego 2003 r., uchwała NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, oraz M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego". Komentarz, Warszawa 2005, s.222). Ponadto Sąd pierwszej instancji powołał się na pogląd prezentowany w uchwale 7 sędziów NSA z 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, zgodnie z którym przepis 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu (ONSAiWSA 2007/3/61, ZNSA 2007/3/87).
Z powyższych względów, skoro zarówno decyzja z dnia 30 listopada 2009 r. jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 12 października 2009 r. zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tą samą osobę P.S., zatem zaskarżona decyzja wydana została przez pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Tego rodzaju uchybienie stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, na mocy art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., co powoduje uchylenie takiej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Prezes KRUS złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L., a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez zastosowanie nomy tego przepisu i wykazywanie przez sąd naruszeń powołanego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego i uznanie, że uchylona decyzja Prezesa KRUS została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podczas gdy w postępowaniu przed organem z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło stanowić przesłankę wznowienia postępowania, gdyż upoważniony przez Prezesa KRUS pracownik na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r. wydający decyzję w przedmiocie umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części nie podlega wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. od udziału w wydaniu decyzji na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a.;
2. prawa materialnego przez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.),tj.: art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż upoważniony przez Prezesa KRUS pracownik na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r. wydający decyzję w przedmiocie umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części jest wyłączony od udziału w wydaniu decyzji na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu wywołanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
Według skargi kasacyjnej do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administarcyjnego dotyczące odwołań od decyzji, które mimo umieszczenia ich w postępowaniu przed organami pierwszej instancji wyraźnie dotyczą odwołań lub mają charakter na tyle ogólny, że nie wywołuje to żadnych wątpliwości. Zdaniem kasatora odpowiednie stosowanie przepisów o odwołaniu i postępowaniu odwoławczym w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., nie może zmienić charakteru tego postępowania, ponieważ przy odpowiednim stosowaniu wszelkich przepisów prawa modyfikacji mogą podlegać jedynie przepisy odpowiednio stosowane, a nie przepisy, które mają być przez nie uzupełniane.
Skoro w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, który zaskarżoną decyzję wydał, nie ma niższej i wyższej instancji, to należy w ocenie skargi kasacyjnej wykluczyć odpowiedniego stosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. o wyłączeniu pracownika. W przeciwnym razie jednoosobowy organ nie mógłby rozpatrzyć wniosku z art. 127 § 3 k.p.a., gdyż to minister jako organ monokratyczny byłby pozbawiony możliwości jego rozpoznania we własnym imieniu, zgodnie z przysługującymi mu kompetencjami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.
Według Sądu pierwszej instancji, jak to już wskazano, zaskarżona decyzja wydana została przez pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.
Istotą instytucji prawnej wyłączenia - unormowanej w Dziale I Rozdziale 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, zatytułowanym: "Wyłączenie pracownika oraz organu" - jest zapewnienie realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ, który nie jest zainteresowany w sposobie jej rozstrzygnięcia. Należy zwrócić także uwagę na gwarancyjną funkcję przepisów prawa procesowego o wyłączeniu, które z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procedowania".
Najpełniej istotę całej instytucji wyłączenia w postępowaniu administracyjnym oddaje treść art. 24 § 3 k.p.a., zgodnie z którym wyłączenie pracownika następuje wtedy, gdy zostanie "uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywoływać wątpliwości, co do bezstronności pracownika". Jedną z owych wymienionych w ust. 1 przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.). Ratio legis tego przepisu było uniknięcie sytuacji, w której pracownik biorący udział w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to wyrobiony już pogląd, czy to tylko np. na stan faktyczny sprawy - jeżeli brał udział w wyłącznie w postępowaniu dowodowym, czy też również na sposób rozstrzygnięcia sprawy - gdy wydawał decyzję z upoważnienia organu, byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postępowaniu.
Zagadnienie dotyczące stosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wywoływało w orzecznictwie rozbieżności. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007r. sygn. akt II GSP 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie, o sygn. akt P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w wyroku z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt II OPS 2/09 (ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 60).
We wspomnianej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że przepisy o wyłączeniu pracownika mają zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak również do osoby piastującej funkcję organu. Zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.) trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 127 § 3 k.p.a. Stanowisko to podzielił w pełni Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. orzekając, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania, z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W powołanym wyroku z dnia 10 marca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się poglądem zaprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny, uznał, że członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 i 78 konstytucji RP. Natomiast w świetle orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2007r. sygn. akt II OSK 213/06 przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. znajduje zastosowanie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na mocy art. 127 k.p.a. także wówczas, gdy decyzję w charakterze organu pierwszej instancji wydał piastun funkcji ministra lub upoważniona przez niego osoba.
Odmienne stanowiska, według którego w postępowaniu z art. 127 § 3 k.p.a. nie ma zastosowania przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zostały wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt II SA 699/99, z dnia 6 września 2007r. sygn. akt I OSK 909/07, z dnia 3 lutego 2009r. sygn. akt II GSK 696/08.
W rozpoznawanej sprawie, działając z upoważnienia Prezesa KRUS P.S., decyzją z dnia 12 października 2009 r. odmówił skarżącej umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia, a następnie decyzją z dnia 30 listopada 2009 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy w oparciu o przepis art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał powyższą decyzję w mocy.
Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia zawisłej przed sądem sprawy była ocena, czy wydanie decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. przez osobę upoważnioną do działania w imieniu Prezesa KRUS, w sytuacji w której brała ona udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, stanowiło naruszenie zasady wynikającej z treści przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
W tym miejscu przywołać należy wywody zawarte w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09. W myśl tej uchwały przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził niejako wyjątek od wynikającej z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zasady wyłączenia od udziału w postępowaniu pracownika w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wyjątkiem takim jest wedle treści przywołanej uchwały sytuacja, gdy decyzję wydaje piastun funkcji ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., tj. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, chyba że jest on stroną postępowania, a zatem jej jako osoby fizycznej dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego. Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały, przepisy prawa przyznają organom administracji publicznej kompetencje do samokontroli własnych decyzji, a to oznacza, że nie można wyłącznie w oparciu o formalistycznie pojmowaną bezstronność pozbawić ministra kompetencji do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. przez zastosowanie w drodze rozszerzającej wykładni przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Istotą tej uchwały jest jednak to, iż osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
Natomiast w niniejszej sprawie autorem, zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, jest P.S., a więc nie sam piastun funkcji – czyli Prezes KRUS.
Odnosząc powyższe uwagi do powołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. wyraźnego stwierdzenia wymaga fakt, że pracownik organu upoważniony do działania w imieniu Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą funkcję Prezesa Kasy, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pojęcie pracownika organu administracji publicznej w rozumieniu art. 24 § 1 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy, który obejmuje również pracownika upoważnionego do działania w imieniu Prezesa KRUS.
Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą upoważnioną przez Prezesa KURUS osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji, stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co jest podstawą do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., co z kolei zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji bez względu na to, czy naruszenie to miało, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy.
Za trafnością powyższego stanowiska przemawiają także regulacje obowiązujące na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt SK 6/07 (OTK-A 2008/8/137), w myśl którego przepis art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pomija jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z dniem 8 stycznia 2010 r. obowiązuje przepis art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., zgodnie z którym sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.
Tym samym nietrafne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące, zarówno naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania wpływający w sposób istotny na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego.
Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło