I OSK 1046/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1091/11 odrzucające skargę A. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 6 kwietnia 2011 r. nr SKO.PS/4000/443/2011 w przedmiocie nieuwzględnienia skargi postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1091/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 6 kwietnia 2011 r. nr SKO.PS/4000/443/2011 w przedmiocie nieuwzględnienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga A. Ż. na powołane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 6 kwietnia 2011 r. nieuwzględniające jej skargi (zażalenia) na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ostrołęce w rozpoznaniu wniosku A. Ż. z dnia 27 września 2010 r. o zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku dla córki E.. W zaskarżonym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 37 § 1 i 2 K.p.a., zawarte zostało pouczenie o jego ostateczności i niezaskarżalności do tutejszego Sądu. Odrzucając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazał, że przedmiot skargi A. Ż. nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego, wobec czego skarga jest niedopuszczalna. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. Ż., reprezentowana przez adwokata ustanowionego z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 58 § 1 "ust. 1" P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, która ma charakter skargi na bezczynność organu bez jej merytorycznego rozpoznania, w sytuacji gdy istniały przesłanki do jej skutecznego wniesienia i rozpatrzenia, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem pozbawiło skarżącą możliwości dochodzenia przysługującego jej prawa do sądowej kontroli działań administracji; - art. 49 P.p.s.a. polegające na tym, że Sąd zaniechał wezwania skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi na bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., a zamiast tego błędnie przyjął, iż skarga wniesiona przez skarżącą stanowi skargę na rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 37 § 1 K.p.a., co spowodowało odrzucenie skargi jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego, a w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy; - art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 163 § 2 zd. 2 i art. 166 P.p.s.a. poprzez brak sporządzenia w należyty sposób uzasadnienia postanowienia tj. ograniczenie jego treści w głównej mierze do przytoczenia treści art. 3 § 2 P.p.s.a. i stwierdzenia, że w ocenie Sądu skarga nie mieści się w katalogu czynności, bez wskazania w należyty sposób stanu faktycznego sprawy oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia, rozumianej przede wszystkim jako wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu rozumienia przepisów prawnych, ich wykładni i zastosowania, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem stanowiło wyraz braku gruntownego rozpoznania istoty złożonej przez skarżącą skargi i przesądziło o powierzchownej jej ocenie, jako dotyczącej czynności nie mieszczącej się w ustawowym katalogu czynności objętych kontrolą sądów administracyjnych. Wskazując na te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, że koszty pomocy prawnej udzielonej w związku z zastępstwem w postępowaniu kasacyjnym nie zostały zapłacone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że rodzaj postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego jest ściśle określony i jest to katalog zamknięty. Nie można mieć wątpliwości, że przedmiotem skargi wniesionej przez A.Ż. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce, wydane na podstawie art. 37 K.p.a., nieuwzględniające skargi (zażalenia) A. Ż. na niedziałanie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrołęce w przedmiocie wniosku z 27 września 2010 r. Wynika to bezpośrednio z treści skargi z dnia 18 marca 2011 r., w której skarżąca jednoznacznie określiła przedmiot zaskarżenia. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie lub rozstrzygającym sprawę co do istoty. Od postanowienia tego nie przysługuje zażalenie. Zażalenie wnoszone przez stronę w trybie art. 37 K.p.a. nie ma charakteru środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, lecz służy jedynie zakwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy (art. 35 i art. 36 K.p.a.). Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przeważa pogląd, że rozpoznanie omawianego zażalenia następuje w formie postanowienia (art.123 K.p.a.). Jednakże jest to postanowienie incydentalne, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a także nie kończy postępowania w sprawie. Na postanowienie takie nie przysługuje zażalenie, co wynika z art. 141 § 1 w zw. z art. 37 K.p.a. Strona nie ma zatem uprawnień podważenia tego postanowienia w trybie procesowym. Nie podlega ono także zaskarżeniu do sądu administracyjnego, bowiem taki przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądowej. Jest to zrozumiałe, zważywszy, że niezależnie od pozytywnego bądź negatywnego stanowiska organu wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu, gdyż spełniła warunek formalny określony w art. 37 § 1 K.p.a. W sprawach bezczynności organu istotne znaczenie ma nie tyle sposób rozpatrzenia zażalenia złożonego w trybie art. 37 K.p.a., ale sam fakt dopełnienia takiej czynności przez stronę. Złożenie takiego zażalenia wywiera więc skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 P.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt.1-3 P.p.s.a. (postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1413/05; z dnia 4 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1877/07 oraz wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99). Nie zachodzi więc określona w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a. podstawa do zaskarżenia przedmiotowego postanowienia do sądu administracyjnego. Brak jest również podstawy do wniesienia skargi na to postanowienie w innych przepisach. Postanowienie wydane w trybie art.37 K.p.a. nie podlegało zatem zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt.1 P.p.s.a., odrzucając skargę A. Ż. jako niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły, jako nie odnoszące się do istoty sprawy, być skuteczne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.