II GSK 2005/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-01-30
Skład orzekający: Magdalena Bosakirska, Ludmiła Jajkiewicz, Wojciech Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawieszenie działalności gospodarczej z powodu złego stanu zdrowia może stanowić samodzielną przesłankę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo braku całkowitej nieściągalności i majątku, z którego można by egzekwować należności?Ratio decidendi
Zawieszenie działalności gospodarczej, nawet z powodu złego stanu zdrowia, nie stanowi samodzielnej przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli nie występuje całkowita nieściągalność lub brak majątku, z którego można by egzekwować należności. Umorzenie składek jest decyzją uznaniową, a strona ma obowiązek wykazać, że opłacenie należności pozbawiłoby ją i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub że wystąpiły inne szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, powołując się na trudną sytuację materialną, chorobę żony, niepełnoletniego syna, kredyt na budowę domu, koszty leczenia oraz zalanie posesji. Organ odmówił umorzenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ani zaprzestania działalności, a wydatki skarżącego były zawyżone. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 7 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 294/11 w sprawie ze skargi A.O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 294/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalił skargę A.O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z dnia 26 października 2010 r. skarżący zwrócił się o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od stycznia 2008 r. do sierpnia 2010 r. w łącznej kwocie 18 738,23 zł. Podniósł, że mieszka z żoną, która choruje na raka od 2004 r. Mają na utrzymaniu nieletniego syna. Jest właścicielem domu o powierzchni 88 m2, na budowę którego zaciągnął kredyt w wysokości 31 000 zł. Od września z powodu złego stanu zdrowia nie prowadził działalności gospodarczej. Utrzymuje się z renty w wysokości 706,26 zł brutto, przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej za 2008 r. i 2009 r. odpowiednio w kwocie brutto 6 213 zł i 5 225 zł, wynagrodzenia żony – około 1700 -1800 zł brutto. Wskazał też następujące wydatki: żywność 1000 zł, energia 300 zł, czynsze, podatki 100 zł, spłata kredytu 500 zł, koszty leczenia 1000 zł, zakup opału 4500 zł, inne wydatki – około 300 zł. Wskazał ponadto, że podczas ulewnych opadów mających miejsce w czerwcu 2010 r. została zalana jego posesja.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania A.O., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. odmawiającą umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że strona nie przedstawiła do akt sprawy żadnych dowodów na potwierdzenie wskazanej przez nią wysokości kosztów leczenia. Ponadto zauważył, że suma wydatków znacznie przewyższa łączny dochód, co zdaniem organu znaczy, iż wydatki są zawyżone. Zdaniem organu działalność strony polegająca na naprawie i konserwacji urządzeń gospodarstwa domowego i elektronicznego sprzętu powszechnego użytku nie wymaga ponoszenia większych nakładów finansowych, gdyż głównie opiera się na wiedzy i umiejętnościach. Organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej, jako u.s.u.s.), tj. nie występuje całkowita nieściągalność, oraz brak jest elementu trwałego zaprzestania działalności. Reasumując, organ stwierdził, że sytuacja majątkowa strony jest w istocie trudna, ale nie na tyle by uzasadniała zwolnienie z przedmiotowych należności z uwagi na stwierdzenie braku nieściągalności. Odnosząc się do zarzutu braku ustaleń w kwestii poniesionych szkód w wyniku powodzi, organ wskazał, że strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów związanych z naprawą, wobec czego okoliczność ta pozostała poza oceną sytuacji materialnej strony. Organ zwrócił uwagę, że na dzień wydania decyzji z tytułu przedmiotowych należności, potrącane jest 176,57 zł miesięcznie. Kwota taka, zdaniem organu, nie będzie stanowiła, dla strony obciążenia pozbawiającego go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb jego i jego rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalając skargę A.O. wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. Punktem wyjścia dla dokonanej przez organ oceny całkowitej nieściągalności była analiza okoliczności wymienionych w pkt 3 i 6 art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zdaniem Sądu analiza sytuacji majątkowej skarżącego pozwalała na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków, że ewentualne wydatki egzekucyjne nie przekroczą uzyskanych w toku tego postępowania kwot. Skarżący jak i jego żona posiadają źródło dochodów, które pozwalają im na poniesienie miesięcznego obciążenia z tytułu należności w wysokości 176,57 zł miesięcznie. Sąd podniósł, że wskazana przez skarżącego wysokość ponoszonych wydatków znacznie przekraczała możliwości zarobkowe jego i jego żony, co czyniło złożone w tym zakresie wyjaśnienia niewiarygodnymi. Ponadto opłaty za media są zwykłymi obciążeniami ponoszonymi przez każdego, w związku z czym brak było podstaw by na ich podstawie zwolnić skarżącego z wymaganych należności i obciążyć nimi pozostałych obywateli. Sąd stwierdził, że organ zasadnie uznał, że podstawą do zwolnienia nie może być fakt płacenia przez skarżącego rat kredytowych, które świadczą o zdolności płatniczej skarżącego.
Odnosząc się do wydatków na leczenie żony, Sąd stwierdził, że nie zostały one udokumentowane, nie mogą w związku z tym uchodzić za wiarygodne. Zdaniem Sądu, wskazana przez skarżącego kwota na ten cel nie jest kwotą, którą można byłoby przyjąć za zwyczajowo uzasadnioną.
Sąd podzielił stanowisko organu, iż nie została spełniona przesłanka zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Nie stanowiło nadinterpretacji organu stwierdzenie, że warunek ten jest spełniony w sytuacji zaprzestania, a nie jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie zawieszenia działalności gospodarczej. Sąd ponadto wyjaśnił, że zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie jest samodzielną przesłanką całkowitej nieściągalności, gdyż konieczne jest stwierdzenie braku majątku, którego w niniejszej sprawie nie stwierdzono.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą zostać umorzone na podstawie szczególnych przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej, jako rozporządzenie) w zw. z ją onez siebie domu z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przesłanki te to: 1) opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłyby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Sąd uznał, że organ prawidłowo nie stwierdził wystąpienia żadnej z powyższych przesłanek. Sąd podzielił stanowisko organu, że w przypadku powoływania się na szkody związane z powodzią, skarżący nie przedłożył stosownych dokumentów potwierdzających poniesione koszty napraw, wobec tego niemożliwe było ustalenie wpływu tych kosztów na sytuację majątkową. Choroba skarżącego również nie stanowi przesłanki zawartej w ww. przepisie. W aktach administracyjnych znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy. Zgodnie z powołanym przepisem chodzi o taką niezdolność, która faktycznie pozbawia go możliwości uzyskania dochodu na opłacenie składek. Z orzeczenia natomiast nie wynika, kiedy ta niezdolność powstała, czy zanim skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej czy w jej trakcie, a mimo to ją prowadził, czy była bezpośrednim powodem zawieszenia działalności. Nawet gdyby przyjąć, że niezdolność do pracy była przyczyną zawieszenia działalności, to nie mogła stanowić samodzielnej podstawy przyznania wnioskowanej ulgi. Porównując bowiem miesięczne obciążenie z tytułu przedmiotowych należności z uzyskanymi dochodami, nie można było zdaniem Sądu pierwszej instancji przyjąć, że skarżący, na skutek choroby, pozbawiony zostanie możliwości opłacania należności, jako koniecznej przesłanki zastosowania wnioskowanego zwolnienia.
Przesłanki do umorzenia nie stanowiła również choroba żony skarżącego, gdyż nie wymaga ona stałej opieki, jest zatrudniona i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie.
A.O. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym również kosztów zastępstwa według norm. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów proceduralnych, co wyraziło się w niedostatecznym zbadaniu czy uprzednio zaskarżona decyzja organu wraz z decyzją ją poprzedzającą odpowiadają wymaganiom postępowania administracyjnego w zakresie podejmowania i uzasadniania decyzji uznaniowych (art. 134 oraz art. 1 par. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 107 par. 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.);
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, gdzie na skutek nieprawidłowej wykładni przepisów o przesłankach umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne (art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z par. 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r.) doszło do nieprawidłowego zastosowania przepisu o umarzaniu tych składek (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.)
- a wszystko to bez rozważenia czy i jaki jest wpływ na sprawę regulacji o refundacji składek ubezpieczenia społecznego osobom niepełnosprawnym (art. 25 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący w pierwszej kolejności zakwestionował prawidłowość interpretacji pojęcia "zaprzestanie prowadzenia działalności", o jakim mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. W przepisie tym nie występuje uzupełniające kryterium "trwałego" czy "nieodwracalnego" zaprzestania. Przepis ten powinien być rozumiany w kategoriach właściwych dla rzeczywistości gospodarczej, tj. czy dana działalność funkcjonuje czy nie na skutek jej zaprzestania. Skarżący zawiesił działalność gospodarczą z powodu złego stanu zdrowia. W sprawie, zdaniem skarżącego, błędnie wyłożono także przepis szczególny o umorzeniu składek, a to regulację zawartą w rozporządzeniu MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. Sąd zamknął katalog przypadków uprawniających do umorzenia. Tymczasem powołany przepis § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wymienia te przypadki jako przykładowe. Naruszenia te należy, zdaniem skarżącego, połączyć z zarzutem niezasadnego przyjęcia przez Sąd jako prawidłowej oceny organu, iż stan majątkowy i osobisty skarżącego nie uzasadnia wnioskowanego przez niego umorzenia. Organ oprócz odwołania się do przysługującej mu uznaniowości nie wyjaśnia dlaczego sytuacja skarżącego nie pozwala na zastosowanie wnioskowanego umorzenia. Ponadto zbadanie wypłacalności skarżącego niezasadnie ograniczono do ustalenia czy i jaki majątek posiada, a nie czy może spłaty dokonać. Dotychczas utrzymujące się rozstrzygnięcia powodują, że z akceptacją spotyka się stan powodujący u skarżącego stały ubytek bieżących dochodów. Stan ten rodzi zagrożenie dla bytu rodziny w przypadku podjęcia czynności egzekucyjnych z nieruchomości skarżącego. Skarżący podniósł także, że już po wydaniu zaskarżonego wyroku zaistniały okoliczności skutkujące koniecznością ponownego przeanalizowania sprawy. Skarżący został bowiem uznany orzeczeniem lekarskim za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, a badanie to było elementem przekwalifikowania go w zakresie stopnia niepełnosprawności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, tj. zarzucie naruszenia przepisów postępowania i zarzucie naruszenia prawa materialnego.
Stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 (winno być: art. 1) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 11, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż Sąd pierwszej instancji niedostatecznie zbadał czy zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja odpowiada wymogom w zakresie podejmowania i uzasadniania decyzji uznaniowych.
Natomiast, w podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż błędna wykładnia art. 28 ust. 3 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia doprowadziła do nieprawidłowego zastosowania art. 28 ust. 1 u.s.u.s.
Przystępując do rozpoznania powyższych zarzutów wypada na wstępie zauważyć, iż przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja oparta na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że Sąd był uprawniony wyłącznie do zbadania czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, czy organ przestrzegał zasad postępowania oraz czy trafnie wyciągnął wnioski. Organ w ramach tzw. uznania administracyjnego ma bowiem swobodę co do rozstrzygnięcia, a więc może odmówić umorzenia zaległości, mimo zaistnienia tzw. przesłanek umorzeniowych.
Poddane kontroli instancyjnej orzeczenie Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa.
Przede wszystkim należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie zostały wykazane przesłanki, o jakich mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s.
Sytuacja majątkowa wnoszącego skargę kasacyjną, jak wskazał organ, pozwalała bowiem przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwotę przekraczającą wydatki egzekucyjne (pkt 6), a nadto, że nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, czy też braku małżonka, następców prawnych oraz osób trzecich w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, na które można przenieść odpowiedzialność (pkt 3).
Z poglądem tym należy się zgodzić. Powołany przepis stanowi materialnoprawną podstawę umorzenia należności z tytułu składek, z powodu ich całkowitej nieściągalności. Tym samym okoliczności uzasadniające umorzenie należności nie mogą mieć charakteru przemijającego, a jednocześnie powinny wskazywać na brak majątku, z którego można byłoby zaspokoić dochodzoną należność. Dlatego też zawieszenie działalności gospodarczej, które nie ma definitywnego charakteru, nie może być traktowane na równi z przesłanką, o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Słuszność takiego stanowiska potwierdza również analiza pozostałych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., których wspólnym mianownikiem jest ich trwały charakter.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał również prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia § 3 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten stanowi materialnoprawną podstawę umarzania należności z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Warunkiem podjęcia przez ZUS takiej decyzji jest wykazanie przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Wśród okoliczności § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienia przykładowo:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powoduje, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynika, że wnoszący skargę kasacyjną wprawdzie ma utrudnione spłacanie zaległych należności, lecz nie wykazał, aby zapłata tych należności mogła pociągnąć zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, zwłaszcza, że wysokość potrąceń z tytułu niezapłaconych składek wynosi miesięcznie 176,57 zł. Skarżący posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczeń rentowych w kwocie 706,26 zł brutto, przyznanych z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, mieszka wraz z żoną i niepełnoletnim synem w wybudowanym przez siebie domu jednorodzinnym. Żona z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 3.219 zł brutto. Wprawdzie z informacji podanych przez wnoszącego skargę kasacyjną wynika, że ponosi on znaczne wydatki na bieżące utrzymanie rodziny i realizację innych zobowiązań (spłaca kredyt zaciągnięty na budowę domu) oraz leczenie swoje i żony, to jednak prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, iż, wobec faktu, że wydatki te przekraczają dochody rodziny, powstaje wątpliwość, co do ich rzetelności, zwłaszcza, że nie została podana przyczyna takiego stanu rzeczy oraz nie zostało de facto wskazane źródło pokrycia powstałego w związku z tym niedoboru w środkach pieniężnych. Nadto, jak zauważył Sąd, opłaty za media czy spłata kredytu są zwykłymi obciążeniami ponoszonymi przez każdego, w związku z czym nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. W realiach sprawy takiej podstawy nie stanowi też choroba zarówno wnoszącego skargę kasacyjną jak i jego żony, przede wszystkim z uwagi na fakt otrzymywania przez obojga świadczeń pieniężnych, które powinny zabezpieczać finansowe potrzeby rodziny. Wnoszący skargę kasacyjną nie wykazał też, jaki wpływ na sytuację materialną rodziny miało zalanie posesji przez ulewne deszcze.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, należy więc przyjąć, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez wnoszącego skargę kasacyjną w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny i w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 K.p.a. W związku z czym należy stwierdzić, iż podnoszona przez wnoszącego skargę kasacyjną argumentacja, odwołująca się do naruszeń procesowych, stanowi jedynie próbę przerzucenia na organ ciężaru wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległych należności, co jednak należy do obowiązku wnioskodawcy. Obowiązkiem organu jest natomiast rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, iż mimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny wskazanych przez stronę.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do uznania zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 11, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a w konsekwencji również wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 134 § 1 i art. 1 § 2 (winno być: art. 1) p.p.s.a.
Nie doszło też do naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 1 u.s.u.s. nie wynika, wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną, z błędnej interpretacji art. 28 ust. 3 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, lecz wskazuje na dokonanie prawidłowej wykładni tych przepisów.
Końcowo, wypada wskazać, iż pojawienie się, po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji nowych okoliczności, może stanowić jedynie podstawę do wystąpienia z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania tej decyzji.
Podsumowując, skargę kasacyjną należało uznać za niezasadną.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło