II OSK 1519/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-11-26
Skład orzekający: Małgorzata Stahl, Maciej Dybowski, Zdzisław Kostka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie zmienionego sposobu użytkowania studni na szambo, jest związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, który wskazał na konieczność zastosowania określonych przepisów prawa budowlanego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, jest związany prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, który wskazał na konieczność zastosowania konkretnych przepisów prawa budowlanego. Wyrok ten wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, ale również inne sądy i organy państwowe, w tym organy nadzoru budowlanego, gwarantując spójność i logikę działania w systemie prawnym.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę zbiornika na ścieki, który powstał w wyniku samowolnej zmiany sposobu użytkowania studni kopanej. Organy administracji budowlanej, opierając się na wcześniejszym wyroku WSA, uznały, że lokalizacja szamba przy granicy działki narusza przepisy rozporządzeń o warunkach technicznych. WSA oddalił skargę, a NSA rozpoznał skargę kasacyjną skarżących, którzy zarzucali naruszenie prawa materialnego i postępowania, w tym nieuwzględnienie sporu o przebieg granicy działki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie NSA Maciej Dybowski (spr.) del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. J. i M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 16/11 w sprawie ze skargi D. J. i M. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 16/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. J. i D. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z [...] 2010 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] 2010 r.) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej GINB bądź Główny Inspektor), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), po rozpoznaniu wniosku D. J. i M. J. (dalej skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] 2010 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] 2010 r.) odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] 2005 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2005 r.), utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] 2005 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2005 r.), nakazującą skarżącym rozbiórkę zbiornika na ścieki, powstałego w wyniku samowolnej zmiany sposobu użytkowania studni kopanej na działce nr geod. [...]przy ul. [...] w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z akt sprawy wynika, że przedmiotem postępowania zwykłego w niniejszej sprawie były wykonane, zgodnie z oświadczeniem D. J. w 1990 r., w warunkach samowoli budowlanej, roboty budowlane polegające na zmianie sposobu użytkowania studni na szambo. Obiekt jest zlokalizowany przy granicy z działką sąsiednią.
Organy orzekające w niniejszej sprawie były związane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 28/03 (dalej wyrok II SA/Łd 28/03), w którym Sąd wskazał na konieczność zastosowania art. 71 ust. 3 [ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.] Prawo budowlane [Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm., dalej pb], w brzmieniu obowiązującym przed 31 maja 2004 r.[przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. nr 93, poz. 888, dalej nowelizacja majowa) z uwagi na fakt, że samowolnej zmiany sposobu użytkowania dokonano przed tą datą.
W ocenie Głównego Inspektora, lokalizacja szamba przy granicy z działką sąsiednią narusza § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm., dalej rozporządzenie z 2002 r.), zgodnie z którym odległość pokrywy i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe winna wynosić co najmniej 2 m [od granicy działki sąsiedniej]. Nie jest dopuszczalne przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania z uwagi na skażenie warstw wodonośnych. Naruszony został także § 23 [ust. 4] rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm., dalej rozporządzenia z 1980 r.), obowiązujący w 1990 r., tj. w dacie samowolnego wykonania robót polegających na zmianie przedmiotowego sposobu użytkowania, który określał odległość takich zbiorników na co najmniej 2 m od granicy działki sąsiedniej.
Z uwagi na powyższe ustalenia organ uznał, że zastosowanie przez organ nadzoru budowlanego art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 3 pb nie może być uznane za rażąco naruszające prawo w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Odnosząc się do zarzutu, że M. J. nie powinien być adresatem nakazu rozbiórki, GINB wskazał, że z przekazanego przez Sąd Rejonowy w [...] odpisu księgi wieczystej nr [...], dotyczącej nieruchomości położonej na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] wynika, że M. J. w dacie wydania decyzji z [...] 2005 r. i [...] 2005 r. był współwłaścicielem tejże nieruchomości, a art. 71 ust. 3 pb umożliwia nałożenie takich obowiązków na właściciela. Zatem prawidłowo powyższe decyzje zostały skierowane do M. J..
Decyzję z [...] 2010 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. J. i M. J., zarzucając naruszenie art. 71 ust. 3 pb, rozporządzenia z 2002 r. i art. 6, 7, 77, 81 kpa.
W skardze zarzucono organowi, że nie wziął pod uwagę, że roboty wykonywano pod nadzorem Urzędu Gminy w 1990 r. oraz pominięcie dowodów z 1990 r. Skarżący podnieśli, że działkę zakupili już z szambem i że Sąd w [...] uznał, że granice działki inaczej przebiegają niż to wynika z aktów notarialnych, nadto z uzasadnienia wyroku dotyczącego służebności wynika, że część nieruchomości wspólnej M. i J. stanowi własność M. Tak więc nie było sprawy o rozgraniczenie nieruchomości ani rozstrzygnięcia względem ustalenia granic działki i z tego względu organ nieprawidłowo przyjął, że szambo zostało zlokalizowane za blisko granic.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że decyzja z [...] 2005 r. nakazująca rozbiórkę zbiornika na ścieki bytowe zapadła w efekcie uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 23 listopada 2004 r., II SA/Łd 28/03 decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] 2002 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] 2002 r. nr [...]. Jak słusznie wskazał Główny Inspektor, z akt sprawy wynika niewątpliwie, że Sąd w wyroku II SA/Łd 28/03 wskazał na konieczność zastosowania art. 71 ust. 3 pb, w brzmieniu obowiązującym przed 31 maja 2004 r., tj. przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, z uwagi na fakt, że samowolnej zmiany sposobu użytkowania dokonano przed wejściem w życie tej nowelizacji. Wyrok ten stał się prawomocny. Zgodnie z art. 170 ppsa, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W rezultacie wskazania Sądu co do trybu postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania wiążą w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jako organ kontrolujący decyzję w trybie nieważnościowym, który prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji.
Kontrola decyzji rozbiórkowej w ramach postępowania nieważnościowego na podstawie art. 156 § 1 kpa, polegała nie na merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, lecz na przeprowadzeniu weryfikacji ostatecznej decyzji wyłącznie z punktu widzenia, tego, czy jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa, przy czym niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek określonych w ww przepisie. Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej i orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, gdy wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 kpa i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 kpa, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.
Uprawomocnienie się wyroku II SA/Łd 28/03 powoduje, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 170 ppsa. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z 22.8.2007 r., II SA/Gd 422/07, Lex nr 299411, skutki orzeczenia sądu administracyjnego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego i oddziałują na przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, a w uzasadnieniu wyroku z 16.3.2007 r., III SA/Wa 13/07 Lex nr 328217, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się również do innych postępowań w zakresie dotyczącym określonej kwestii prawnej, mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie. A więc skoro Sąd, nie będąc związany granicami skargi, a jedynie granicami sprawy wskazał, że na podstawie art. 71 ust. 3 pb w niniejszej sprawie zastosowanie winien mieć art. 51 pb, to organy tą wytyczną były związane zarówno na etapie postępowania zwykłego jak i postępowania nieważnościowego.
Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że roboty budowlane polegające na zmianie sposobu użytkowania zostały w warunkach samowoli budowlanej wykonane w 1990 r. (vide oświadczenie D. J.), a przedmiotowe szambo jest zlokalizowane przy granicy z działką sąsiednią i jednocześnie nie sąsiaduje z podobnym urządzeniem na działce sąsiedniej.
W związku z wytyczną Sądu zobowiązującą organy do zastosowania art. 71 ust. 3 w zw. z art. 51 pb w brzemieniu obowiązującym przed 31 maja 2004 r. Powiatowy Inspektor jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, prawidłowo zastosowały wskazane przepisy prawa. Na podstawie wyników przeprowadzonych oględzin organy uznały, że lokalizacja szamba narusza § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r., ponieważ odległość pokrywy i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe winna wynosić co najmniej 2 m, a w niniejszej sprawie szambo jest przy granicy. Główny Inspektor trafnie wskazał, że taka lokalizacja jest również niezgodna z obowiązującym w dacie samowoli § 23 [ust. 4] rozporządzenia z 1980 r., który odległość od granicy działki określał również na co najmniej 2 m. Możliwe odstępstwo od tej zasady nie może być w tym przypadku zastosowane, ponieważ by uznać szambo wybudowane przy granicy za zgodne z wskazanymi przepisami obu rozporządzeń niezbędne jest, by sąsiadowało z innym szambem na działce sąsiedniej, a w tej sprawie ten warunek nie jest spełniony. Sąd I instancji również wskazał, że nie dopuszczalne jest przywrócenie poprzedniego stanu użytkowania, ponieważ w efekcie samowoli studnia stała się szambem, a więc doszło do skażenia warstw wodonośnych. Z uwagi na powyższe okoliczności organy nie mogły postąpić inaczej jak nakazać rozbiórkę szamba na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 pb.
Zastosowanie się przez organy do wytycznych Sądu i prawidłowe zestawienie stanu faktycznego z literą prawa oznacza, że kontrolowane w trybie nieważnościowym decyzje nie są obarczone żadną z wad warunkujących stwierdzenie nieważności.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego faktu nabycia działki przez skarżących już z szambem, Sąd I instancji stwierdził, że to, przez kogo dane urządzenie zostało wykonane, nie ma znaczenia, ponieważ zgodnie z art. 71 ust. 3 pb organ obowiązek kieruje do właściciela albo zarządcy nieruchomości, a nie do osoby, która dopuściła się samowoli.
W kwestii własności Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym współwłaścicielami nieruchomości na której dokonano samowolnej zmiany przedmiotowego sposobu użytkowania, a więc działki nr [...], są M. J. i D. J., co wynika z odpisu księgi wieczystej nr [...]. Organy nakładając obowiązek rozbiórki i kontrolując ten nakaz w trybie nieważnościowym nie mogły w inny sposób określić adresatów swych decyzji, niż wynika z wpisu w księdze wieczystej. Podstawową zasada dotyczącą ksiąg wieczystych jest zasada rękojmi [wiary publicznej] ksiąg wieczystych, sformułowana w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ([j.t.] Dz. U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, to co zostało wpisane do księgi wieczystej jest zgodne z rzeczywistością i organy administracji publicznej nie mają prawa kontrolować prawidłowości wpisów w tych księgach. W przypadku gdy stan wpisany do księgi wieczystej jest niezgodny ze stanem faktycznym, to w przewidzianej prawem formie dokonuje się stosownych zmian. Zdaniem Sądu I instancji, organy zgodnie z powyższą zasadą prawidłowo swe decyzje kierowały do właścicieli nieruchomości uwidocznionych w księdze wieczystej tej nieruchomości.
W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzająca ją decyzja tego organu z [...] 2010 r., zostały wydane zgodnie z prawem, co powodowało konieczność oddalenia skargi.
Skargę kasacyjną wywiedli D. J. i M. J., reprezentowani przez adwokata A. M., zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego: art. 71 ust. 3 pb, § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. przez ich błędne zastosowanie polegające na dokonaniu błędnej subsumcji wynikającej z nieuwzględnienia przez organ okoliczności, że między skarżącymi a właścicielami sąsiedniej nieruchomości istnieje spór co do przebiegu granicy, a wytyczenie geodezyjne granic nie było przeprowadzone, skutkujące ustaleniem, że lokalizacja szamba umiejscowiona jest przy granicy z działką sąsiednia i narusza w związku z tym § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r.;
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez brak wnikliwego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i niewzięcie pod uwagę rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 71 ust. 3 pb, § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. polegające na błędnym zastosowaniu, wynikającym z dokonania błędnej subsumcji, mającej źródło w nieuwzględnieniu przez organ okoliczności, że między skarżącymi a właścicielami sąsiedniej nieruchomości istnieje spór co do przebiegu granicy między działkami, a wytyczenie geodezyjne granic nie było przeprowadzone. Powyższe naruszenie skutkuje naruszeniem, że lokalizacja szamba umiejscowiona jest przy granicy z działką sąsiednia i narusza w związku z tym § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r., w wyniku czego decyzja z [...] 2005 r. i decyzja z [...] 2005 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym spełniona została jedna z przesłanego stwierdzenia nieważności decyzji.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego z tytułu reprezentowania skarżących z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte przez nikogo w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Mimo że autor skargi kasacyjnej oparł skargę kasacyjną na obu podstawach (art. 174 pkt 1 i 2 ppsa), zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to w istocie skarga kasacyjna oparta została na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że art. 156 kpa 1 pkt 2 kpa, choć jest zawarty w ustawie proceduralnej, ma charakter prawnomaterialny (wyrok NSA z 15.5.2013 r., I OSK 2160/11, Lex nr 1328357) i stanowi on podstawę skargi kasacyjnej, określoną w art. 174 pkt 1 ppsa (H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym LexisNexis 2010 s. 222 i przypis 20).
Skarżący kasacyjnie nie stawiają zarzutu błędnych ustaleń stanu faktycznego. Ustalenia stanu faktycznego nie mogą być zwalczane podnoszeniem zarzutu naruszenia prawa materialnego (W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011, s. 305, 362, 378-379). W tej sytuacji należało uznać ustalenia stanu faktycznego, aprobowane zaskarżonym wyrokiem, za wiążące.
Zgodnie z art. 170 ppsa, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Swoistość mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe (w tym orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym), które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis art. 170 ppsa polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z: 19.5.1999 r., IV SA 2543/98; 9.6.2006 r., I OSK 1268/05, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 435, uw. 2; B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2011 r., s. 477-477 uw. 3-5). Podmioty, o których mowa w art. 170 ppsa, bez wyjątku muszą przyjmować, że dana kwestia prawna w odniesieniu do danego podmiotu kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2011 s. 576-577, nb 3).
Nieusprawiedliwionym okazał się zarzut naruszenia art. 71 ust. 3 pb, § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. przez ich błędne zastosowanie. Trafnie Wojewódzki Sąd wskazał w zaskarżonym wyroku, że w niniejszej sprawie związany był prawomocnym wyrokiem II SA/Łd 28/03 (art. 170 ppsa). Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku II SA/Łd 28/03, za przesądzone prawomocnym wyrokiem z 20 marca 2001 r., II SA/Łd 2785/97 uznać należało, że skarżąca D. J. dokonała samowolnej zmiany przeznaczenia otworu studziennego na zbiornik ściekowy (szambo) i, że zgodnie z treścią art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. sprawa winna być rozpoznana przy zastosowaniu tego właśnie prawa. Na podstawie art. 71 ust. 3 pb, odpowiednie zastosowanie winny były znaleźć przepisy art. 51 pb, w tym regulacja zawarta w art. 51 ust. 3 w z art. 51 ust. 1 pb. Trafnie Sąd I instancji wskazał, że skoro Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, a jedynie granicami sprawy, w wyroku II SA/Łd 28/03 wskazał, że na podstawie art. 71 ust. 3 pb, w niniejszej sprawie zastosowanie winien mieć art. 51 pb, to wytyczna ta wiązała w każdej sprawie w granicach materialnoprawnych sprawy – zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i w postępowaniu nieważnościowym.
Za taką wykładnią przemawia również uchwała składu 7 Sędziów z 27.6.2000 r., FPS 12/99 (ONSA 2001/1/7, dalej uchwała FPS 12/99). Wszystkie postępowania, które prowadzone byłyby w granicach sprawy, musiałyby toczyć się w tej samej, z punktu widzenia materialnoprawnego, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne, i stanowić jego powtórzenie czy też przedłużenie (uchwała FPS 12/99; wyrok WSA w Warszawie z 17.3.2004 r., III SA 2512/02, LexPolonica nr 396982; T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 713 uw. 8 in princ.). W precyzyjnym uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z 27.6.2000 r., FPS 12/99, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zwrot we wszystkich postępowaniach, użyty w art. 29 ustawy o NSA wskazuje, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Chodzi zarówno o postępowania zaliczane do trybu głównego (toczące się przed organem I i II instancji), jak i postępowania zaliczane do trybu nadzwyczajnego - w tym w sprawie nieważności decyzji (ONSA 2001/1/7- s. 132-133; A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – op. cit. s. 396 uw. 2-3).
Wykładni prawa materialnego, prawidłowo aprobowanej w wyroku VII SA/Wa 16/11, nie podważają argumenty przywołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W szczególności przebieg granicy należy do sfery ustaleń faktycznych, których skarga kasacyjnie nie podważa. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje prawomocnego orzeczenia Sądu powszechnego, które prowadziłoby do odmiennych ustaleń w zakresie przebiegu granicy, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy.
Przedmiotem kontroli zaskarżonym wyrokiem była decyzja z [...] 2010 r., utrzymująca w mocy decyzję z [...] 2010 r., zapadła w postępowaniu nieważnościowym.
Nietrafne okazały się zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przez brak wnikliwego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i niewzięcia pod uwagę rażącego naruszenia art. 71 ust. 3 pb, § 36 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.
W kontrolowanym postępowaniu organ nadzoru nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji, lecz orzeka wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012 s. 621 nb 13). Wojewódzki Sąd w zaskarżonym wyroku trafnie uznał, że organ nadzoru słusznie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 2005 r. (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wskazywane przez autora skargi kasacyjnej orzeczenie Sądu powszechnego dotyczące służebności, nie niweczyło prawa własności skarżących i to oni prawidłowo byli adresatami decyzji z [...] 2005 r. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28.10.2004 r., 7/V SA 1741/03, akceptowany przez A. Glinieckiego w: Prawo budowlane. Komentarz, LexisNexis 2012 s.492, uw. 6).
Zagadnienie skażenia warstw wodonośnych rozstrzygnął prawomocnym wyrokiem z 20 marca 2001 r., II SA/Łd 2785/97 Naczelny Sąd Administracyjny (art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa, orzekł, jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżących wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wniosek wraz z oświadczeniem, o jakim mowa w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło