I SA/Lu 260/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Anna Strzelec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lipca 2011r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wcześniejszego zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za sierpień 2010 r. - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania H. C., utrzymał mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie odmowy wcześniejszego zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2010 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że w dniu 27.09.2010 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek skarżącej o dokonanie w terminie 25 dni zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 59.504 zł wraz z korektą deklaracji VAT -7 za miesiąc sierpień 2010 r. Jako podstawę zwrotu skarżąca wskazała art. 87 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54. 535 z późn. zm.- dalej: "ustawa VAT") – faktury dokumentujące kwoty należności zostały w całości zapłacone ich wystawcy. Uzasadniała, iż wskazana nadwyżka podatku jest wynikiem przejęcia przez nią działalności gospodarczej prowadzonej dotychczas przez jej męża – A.C.. Organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił skarżącej dokonania wcześniejszego zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2010 r. Uzasadniał, że wystawca 5 faktur tj. A o numerach [...]-[...], zaewidencjonowanych przez skarżącą w rejestrze nabyć za miesiąc sierpień 2010 r. jako formę płatności wskazał "kompensatę na rachunku bankowym". Na potwierdzenie powyższego rozliczenia "kompensaty" przedstawiono: 1/umowę kredytową z B z 24.08.2007 r. zawartą przez A. C., 2/umowę pożyczki z 11.02.2009 r. zawartą przez A.C. oraz aneksy do tych umów wraz z umową przystąpienia do długu z dnia 29.09.2010 r. W ocenie organu podatkowego I instancji z przedstawionych dokumentów wynika, iż skarżąca podpisując aneksy do umowy kredytowej i umowy pożyczki przystąpiła do długu wynikającego z tych umów, które zostały zawarte przez jej męża w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przystąpienie do długu polegało na tym, że do istniejącego już stosunku prawnego pomiędzy A.C. a B przystąpiła osoba trzecia tj. skarżąca, jako kolejny dłużnik, w konsekwencji czego wierzyciel nie tracąc dotychczasowego dłużnika zyskał dodatkowego, który odpowiada solidarnie z pierwotnym dłużnikiem za zaciągnięty dług. W tym stanie faktycznym, w ocenie organu I instancji, w wyniku samego przystąpienia do długu, nie powstała żadna wierzytelność dotychczasowego dłużnika względem przystępującego dlatego nie mogło dojść do wzajemnej kompensaty wierzytelności. W odwołaniu H. C. zarzuciła, że organ podatkowy dokonał błędnej interpretacji dołączonych do akt dokumentów bankowych i niezasadnie podważył kompensatę należności za przejęty przez skarżącą towar, która jest dopuszczalną prawnie formą rozliczeń. Zdaniem skarżącej od momentu podpisania aneksów do umów to ona stała się wyłącznym kredytobiorcą i pożyczkobiorcą. Dyrektor Izby Skarbowej w wyniku rozpoznania sprawy i zarzutów odwołania podzielił ustalenia i ich ocenę prawna dokonaną przez organ I instancji. Rozważając określony w art. 87 ust. 6 pkt 1 ustawy VAT warunek otrzymania przyśpieszonego zwrotu nadwyżki podatku, wskazał, ze warunek ten pozostaje spełniony także wtedy, gdy w miejsce zapłaty należności z faktury wskazanej w tym przepisie, podatnik i wystawca faktury dokonają wzajemnego potrącenia przysługujących im wierzytelności, w wyniku czego obowiązek zapłaty wynikający z transakcji udokumentowanej fakturą wygasa. Podkreślił przy tym, że zwrot powstałej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym to fundamentalne prawo podatnika wynikające wprost z zasady neutralności podatku. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że analiza dołączonych umów kredytu i pożyczki oraz sporządzonych z dniem 29.09.2010 r. aneksów do nich jednoznacznie wskazuje, iż skarżąca przystąpiła do długu swojego męża na zasadzie solidarnej odpowiedzialności za to zobowiązanie, co oznacza, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych dłużników solidarnych ze zobowiązania. W sytuacji kiedy jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, może dochodzić części zwrotu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego materiału nie wynika, że skarżąca spłaciła część długu, do którego przystąpiła zgodnie z aneksami do umowy kredytu i umowy pożyczki, a tym nie można stwierdzić, iż powstała wierzytelność z tego tytułu względem jej współdłużnika – A.C.. Skarżąca nie wykazała, że była wierzycielem wystawcy faktury. Ponadto jak wskazał organ odwoławczy istota kompensaty nie polega na przekazaniu określonej realnej kwoty pieniędzy, lecz na uregulowaniu należności poprzez potrącenie jednej wymagalnej wierzytelności drugą wymagalną wierzytelnością. Dlatego też, w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy nie można uznać, że doszło do kompensaty wierzytelności w ramach majątku wspólnego małżonków, będących w ustroju wspólności ustawowej, w sytuacji, gdy każdy z współmałżonków zarejestrował działalność gospodarczą odrębnie, a więc w obrocie gospodarczym stanowi samodzielny podmiot. W skardze do Sądu H.C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie zarzuciła błędną interpretacje dokumentów bankowych i konsekwentnie argumentowała, że od momentu podpisania aneksów do umów to ona stała się wyłącznym kredytobiorcą, a obecności w transakcjach obojga małżonków wymagała istniejąca pomiędzy nimi wspólnota majątkowa małżeńska. Przejmując więc jako główny dłużnik kredyt bankowy stała się wierzycielem męża A.C. z tytułu wystawionych faktur, a tym samym został spełniony w przedmiotowej sprawie warunek świadczący o dokonaniu się wzajemnej kompensaty należności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem i wydana została z zachowaniem wymogów procedury podatkowej. W ocenie Sądu organy podatkowe dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, które w niniejszej sprawie miały zastosowanie. Podjęły przy tym wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ( art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – Dz.U.2005.8.60. ze zm.- dalej: op), zebrały niezbędny materiał dowodowy (art. 187 § 1 op) i dokonały jego kompletnej oceny w granicach przewidzianych art. 191 op. Zdaniem Sądu dokonana ocena zawarta w decyzji, tak w zakresie ustaleń faktycznych, jak i mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, odpowiada wymogom art. 210 § 4 op. Zgodnie z art. 87 ust. 6 pkt 1 ustawy VAT na wniosek podatnika złożony wraz z deklaracją podatkową urząd skarbowy jest obowiązany zwrócić różnicę podatku, o której mowa w ust. 2, w terminie 25 dni licząc od dnia złożenia rozliczenia, gdy kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej, wynikają z faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone bezpośrednio podatnikowi będącemu wystawcą faktury, z uwzględnieniem art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. 155. 1095 z późn.zm.). Nie ma sporu, że określony powyżej warunek otrzymania przyspieszonego zwrotu nadwyżki podatku, należy uznać za spełniony także wtedy, gdy w miejsce zapłaty należności z faktury wskazanej w tym przepisie, podatnik i wystawca faktury dokonają wzajemnego potrącenia przysługujących im wierzytelności, gdyż kompensata należności jest dopuszczalną prawnie formą rozliczeń. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach podpisania przez skarżącą z dniem 29.09.2010 r. aneksów do umowy kredytowej i umowy pożyczki zawartej przez jej męża z B w ramach prowadzonej działalności gospodarczej małżonkowie stali się względem siebie wzajemnie dłużnikami i wierzycielami, co umożliwiało im skorzystanie z instytucji potrącenia wzajemnych należności, o jakiej mowa w art. 498 ustawy dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz.U. 16.93 ze zm. – dalej: kc). Spor dotyczy 5 faktur wystawionych przez męża skarżącej zaewidencjonowanych przez skarżącą w rejestrach nabyć za miesiąc sierpień 2010 r. (dotyczących przekazania towaru w związku z przejęciem działalności gospodarczej męża), gdzie wskazano jako formę płatności "kompensatę na rachunku bankowym". Zgodnie z art. 498 § 1 i 2 kc - gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. W ocenie Sądu analiza zgromadzonego materiału dowodowego, a przede wszystkim przedłożonych dokumentów bankowych uzasadnia prawidłowość dokonanej przez organy oceny okoliczności faktycznych, tzn, że skarżąca z chwilą podpisania aneksów do umów bankowych nie stała się wyłącznym kredytobiorcą i wierzycielem męża ( nie przejęła - jak twierdzi- kredytu i pożyczki), lecz przystąpiła do długu swojego męża wobec B. Z podpisanych przez stronę aneksów do umów wynika wprost charakter odpowiedzialności skarżącej za zaciągnięty przez małżonka dług, gdzie strony zobowiązania zostały określone jako pożyczkobiorca (mąż) i przystępujący do długu (skarżąca). Przystąpienie do długu oznacza natomiast, że H.C. stała się dłużnikiem banku ( solidarnym), a nie wierzycielem swojego męża. Bank zyskał zatem dodatkowego dłużnika, dodatkowe zabezpieczenie spłaty długu. Zgodnie z art. 366 § 1 i 2 kc - kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani. Umowy (aneksy) o przystąpieniu skarżącej do długu męża ( z tytułu kredytu i pożyczki) nie mogły więc dokumentować zapłaty VAT z faktur wystawionych przez męża. Zgodna z prawem pozostaje ocena organów podatkowych, że w wyniku samego przystąpienia do długu, nie powstała żadna wierzytelność dotychczasowego dłużnika względem przystępującego, dlatego też nie mogło dojść do potrącenia wzajemnych wierzytelności. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.153.1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.