II GSK 770/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-07-14
Skład orzekający: Zofia Borowicz, Krystyna Anna Stec, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wniosku o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) przez podmiot przejmujący posiadanie, wystarczające jest przeniesienie posiadania części zadeklarowanych działek rolnych, czy też wymagane jest przeniesienie posiadania wszystkich zadeklarowanych działek rolnych lub ich części?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dla przyznania płatności ONW podmiotowi przejmującemu posiadanie, konieczne jest przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części, które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności i znajdują się na obszarze ONW. Wymóg ten wynika z literalnego brzmienia i celu przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. oraz z istoty wniosku transferowego, który zakłada podmiotowe przekształcenie istniejącego stosunku administracyjnoprawnego.Stan faktyczny
E. Z. złożyła wniosek o wstąpienie w miejsce K. P. do postępowania o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2007. K. P. zadeklarował 6 działek dzierżawionych od P. D. E. Z. dołączyła umowy dzierżawy 3 z 6 działek. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając, że nie doszło do przeniesienia posiadania wszystkich zadeklarowanych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że wymóg przeniesienia posiadania wszystkich działek jest nieuzasadniony i że organy błędnie zastosowały przepisy prawa wspólnotowego. Dyrektor ARiMR złożył skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Rysz Protokolant Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 marca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 91/10 w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od E. Z. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu skargi E. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. z dnia [...] października 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] maja 2009 r. i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z [...] maja 2008 r. E. Z. wyraziła chęć wstąpienia w miejsce producenta rolnego K. P. do toczącego się postępowania w zakresie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił E. Z. przyznania pomocy finansowej. Organ I instancji wskazał, że E. Z. do "transferowego" wniosku dołączyła umowy dzierżawy 3 z 6 działek zadeklarowanych przez K. P. Pozostałe działki zostały wymienione w umowie dzierżawy dołączonej do wniosku transferowego złożonego przez inny podmiot przejmujący, zatem nie doszło do przeniesienia w posiadanie jednego podmiotu przejmującego wszystkich gruntów wchodzących w skład jednego gospodarstwa rolnego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. uchylił ww. decyzję organu I instancji w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia – celem ustalenia czy E. Z. mogła ubiegać się o przyznanie płatności wnioskiem transferowym w miejsce K. P., wskazując, że umowę dzierżawy działek objętych wnioskiem E. Z. zawarła z P. D.
Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. ponownie odmówił E. Z. przyznania pomocy finansowej z tytułu ONW na rok 2007. Organ ustalił, że K. P. zadeklarowane przez siebie działki (6) dzierżawił od P. D. a po zerwaniu umów P. D. wydzierżawił 3 z tych działek E. Z. W ocenie organu I instancji skoro E. Z. nie przejęła w posiadanie wszystkich działek zadeklarowanych we wniosku K. P. o przyznanie płatności ONW to znaczy, że nie zostały spełnione warunki określone § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448; dalej: rozporządzenie MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r.).
Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, iż użyty w § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia zwrot "przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW" oznacza, iż przeniesienie posiadania dotyczy działek rolnych położonych na obszarach ONW bądź działek rolnych, których część znajduje się na obszarach ONW. Organ odwoławczy wskazał też na treść art. 74 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.; dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004).
Uchylając decyzje organów obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, nie ma zastosowania do pomocy finansowej z tytułu ONW. Według Sądu do płatności ONW na rok 2007 zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 277 z dnia 21 października 2005 r., str. 1; dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005). Aktem wykonawczym do ww. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 jest rozporządzenie Komisji (WE) z 7 grudnia 2006 roku nr 1975/2006 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie procedur kontroli, wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 368 z dnia 23 grudnia 2006 r., str. 74; dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006). Art. 7 tego rozporządzenia wskazuje, że do celów niniejszego tytułu art. 2 ust. 10, 22 i 23, oraz art. 9, art. 14 ust. 1a, art. 18 i 21 ponadto art. 2 ust. 1a, art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, stosuje się z uwzględnieniem niezbędnych zmian. W treści tego artykułu nie ma odesłania do stosowania treści art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. WSA wskazał też, że w art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 roku (Dz. U. UE L z dnia 21 października 2003 r.) określającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia, wymieniony został w sposób taksatywny katalog zakresu stosowania tego rozporządzenia. Płatności z tytułu ONW nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii wymienionych w tym artykule. Zapisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. są aktem wykonawczym do rozporządzenia 1782/2003.
W ocenie Sądu I instancji analizując treść § 6 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r. należy mieć na uwadze treść delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d) i e) ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Według WSA treść tego przepisu wskazuje, że ustawodawca określając zakres przewidzianego w nim uregulowania wyraził w nim wolę określenia w rozporządzeniu sytuacji, w których następca prawny wnioskodawcy, nabywca bądź przejmujący posiadanie zarówno całego jak i części gospodarstwa rolnego, może wstąpić do toczącego się postępowania i pomoc może mu zostać przyznana. Dowodzi tego również zapis wynikający z art. 26 ustawy, z którego wynika, iż w sytuacji, gdy warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio w razie przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części. Art. 25 stanowi zaś, że w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego wnioskodawcy w toku postępowania nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, o ile nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc.
Zdaniem Sądu I instancji w świetle treści § 6 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r. wywodzony przez organy wymóg przeniesienia posiadania wszystkich działek lub ich części jest pozbawiony podstaw. Przeciwko takiemu rozumieniu § 6 przemawia też treść § 9 ww. aktu wykonawczego. Mając to na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego tj. § 6 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r.
WSA wskazał nadto, że organy nie wyjaśniły kluczowej kwestii dotyczącej przeniesienia posiadania działek rolnych na skarżącą. Zdaniem Sądu skoro możliwość przyznania płatności z tytułu ONW w związku ze złożeniem wniosku transferowego zależna jest od przeniesienia posiadania przez poprzedniego (dotychczasowego) posiadacza działek na rzecz podmiotu przejmującego posiadanie – co wynika z § 6 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. – okoliczność ta musi zostać wykazana. Brak prawidłowego wyjaśnienia powyższego stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. a nadto art. 7 i 77 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a ):
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. z art. 74 ust. 1 – 7 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników – przez jego niezastosowanie,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. oraz art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – przez nieprawidłową wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że stan faktyczny jest niesporny. Podniósł natomiast, że rozporządzenie Komisji (WE) 1782/2003 określa wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej – stąd znajduje zastosowanie również do płatności ONW. Za powyższym przemawia, zdaniem Dyrektora ARiMR, także to, że rolnik jednym wnioskiem może ubiegać o płatności obszarowe się o płatności ONW.
W opinii organu uregulowania prawa wspólnotowego dotyczące przekazywania gospodarstw rolnych oraz przejmowania płatności w zakresie płatności ONW (art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004) mają swoje odzwierciedlenie w przepisach § 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r. Sąd I instancji dokonując wykładni przepisów wadliwie nie sięgnął do definicji pojęcia działki rolnej zawartej w art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Autor skargi kasacyjnej wywodził, że przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r. należy rozumieć w ten sposób, że przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW dotyczy przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarach ONW bądź działek rolnych, których część znajduje się na obszarach ONW. Umowa, o której mowa w § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia MRiRW winna obejmować wszystkie działki rolne, które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności przez przekazującego. Tylko w takiej sytuacji może nastąpić przejęcie płatności, o które ubiegał się przekazujący. Brak takiej umowy czy też nieprzekazanie wszystkich działek rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego (przekazanie części gospodarstwa) uniemożliwia w opinii organu przyznanie płatności ONW na rok 2007, o którą ubiegał się przekazujący.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. organ twierdził, że Sąd I instancji przedstawił podstawę prawną uchylenia decyzji i wyjaśnił jej zastosowanie w sposób nieodpowiadający wymaganiom uzasadnienia.
Ponadto zdaniem organu ocena prawna oraz wskazania Sądu I instancji, co do dalszego toku postępowania, naruszają przepis art. 153 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, z przyczyn określonych art. 183 § 2 p.p.s.a. Tym samym – z racji związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) – zaskarżony wyrok sądu I instancji kontrolowany może być tylko i wyłącznie pod kątem ustalenia czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze skład orzekający uznał, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie, mimo iż nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów uznać można za usprawiedliwione.
Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach przewidzianych art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na zarzucie naruszenia przepisu postępowania jak i na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie. Takie sprecyzowanie podstaw skargi kasacyjnej uzasadnia odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutu uchybień procesowych. Co do zasady bowiem tylko poprawnie ocenione przez Sąd I instancji postępowanie administracyjne jak i prawidłowe proceduralnie postępowanie sądowoadministracyjne pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenić zasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. jest całkowicie chybiony. Rozpoznawana sprawa nie była uprzednio przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego – stąd brak było wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania.
Oparcie skargi kasacyjnej na uchybieniach procesowych w rozpoznawanym przypadku w istocie ogranicza się zatem do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i do twierdzeń, że wskazana podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie są błędne.
Tak postawiony zarzut jest nietrafny. Skuteczne podważenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wymaga zarzutu naruszenia prawa materialnego. Negowanie rozstrzygnięcia jak i motywów, jakimi sąd kierował się podejmując to rozstrzygniecie, nie oznacza zaś, że uzasadnienie wyroku uchybia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej stwierdził wprost, że stan faktyczny sprawy jest niesporny. Wskazany wyżej proceduralny zarzut nie zmierza zatem do podważenia ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu administracyjnym i przyjętych przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu.
W tym stanie rzeczy w sprawie poza sporem jest, że wnioskiem z [...] maja 2008 r. E. Z. wyraziła chęć wstąpienia w miejsce producenta rolnego K. P., który wnosząc o przyznanie płatności z tytułu ONW zadeklarował 6 działek rolnych dzierżawionych od P. D. Nie jest też sporne, iż do wniosku "transferowego" E. Z. dołączyła zawarte z P. D. umowy dzierżawy 3 z 6 działek rolnych, uprzednio deklarowanych przez K. P. Autor skargi kasacyjnej nie podważa zasadności stwierdzenia przez WSA naruszenia przez organy art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. – w zakresie oceny czy doszło do przeniesienia posiadania działek przez poprzedniego posiadacza, w rozumieniu § 6 ust. 5 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r.
Z uwagi na brak zarzutów dotyczących powyższych kwestii pozostają one poza zakresem kontroli kasacyjnej.
Istota sporu sprowadza się zaś do oceny prawidłowości wykładni § 6 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r., a w konsekwencji do prawidłowości zastosowania tego przepisu w okolicznościach sprawy.
Zgodnie z literalnym brzmieniem § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia "Jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rzecz innego podmiotu, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi: 1) jeżeli przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW; 2) na wniosek tego podmiotu złożony do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW".
Przepis ten był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 31 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 459/09, z dnia 13 lipca 2010r., sygn. akt II GSK 665/09, z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 659/09 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Skład orzekający przychyla się do poglądu, prezentowanego w dotychczasowym orzecznictwie NSA, że zarówno przy zastosowaniu reguł wykładni językowej jak i celowościowo-funkcjonalnej z treści powołanego przepisu wywieść należy, że jednym z warunków koniecznych do przyznania płatności ONW podmiotowi, który przejął posiadanie zadeklarowanych pierwotnym wnioskiem działek jest przeniesienie posiadania wszystkich działek zadeklarowanych do tej płatności. Znaczy to, że jeżeli "cała" działka jest położona na obszarze ONW, to konieczne jest przeniesienie posiadania całej działki, a jeżeli tylko część działki jest położona na obszarze ONW, to należy przenieść tę właśnie część. Dotyczy to oczywiście działek lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW.
Po pojęciem "wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części" należy bowiem rozumieć działki położone w całości na obszarze ONW jak i części działek w zakresie w jakim są położone na tych obszarach.
Zgodzić należy się z tym, iż dla prawidłowego zrozumienia interpretowanej normy istotne jest, że omawiana płatność dotyczy pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", a więc działek położonych na takich właśnie terenach.
Skoro we wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW skutecznie zadeklarować można tylko i wyłącznie działki w zakresie, w jakim są położone na obszarze ONW - to oczywiste jest, że przeniesienie posiadania działki rolnej w części położonej poza tym obszarem nie ma znaczenia dla omawianej płatności.
Z tego względu przyjąć należy więc, że prawodawca – dla potrzeb płatności ONW – nie zawarł wymogu przenoszenia posiadania całej działki rolnej, w sytuacji gdy tylko część tej działki leży na obszarze ONW.
W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane, przeniesienie posiadania powinno zatem obejmować wszystkie działki zadeklarowane we wniosku położone na obszarze ONW, zarówno w całości położone na tym obszarze, jak i w części.
Nie można też pomijać – jak trafnie wskazał NSA w powołanym wyżej wyroku z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 659/09 – istoty wniosku o przyznanie płatności ONW w związku z przeniesieniem posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu. Wniosek ten nie wszczyna bowiem nowego postępowania, lecz tylko powoduje podmiotowe przekształcenie nawiązanego już wcześniej stosunku administracyjnoprawnego w następstwie wniosku złożonego przez pierwszego posiadacza działek, odpowiadającego co do treści i terminu wymogom określonym w § 5 ust. 1–5 rozporządzenia w sprawie płatności ONW. W rezultacie stroną postępowania administracyjnego staje się nowy posiadacz, a treść uprawnień i obowiązków połączonych z przyznaną płatnością nie ulega zmianie. Odpowiada ona już wyznaczonemu zakresowi przez pierwszego wnioskodawcę i bezwzględnie wymaga przejęcia przez nowego posiadacza wszystkich działek lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych w pierwszym wniosku o przyznanie tej płatności.
Zasadą wynikającą z § 6 ust. 5 rozporządzenia jest bowiem, że podmiot przejmujący posiadanie zadeklarowanych działek wstępuje w miejsce przekazującego posiadanie.
Gdyby dopuszczalne było przekazanie części z zadeklarowanych działek rolnych to ww. § 6 ust. 5 rozporządzenia konsekwentnie stanowiłby o uprawnieniu przejmującego posiadanie do wstąpienia do toczącego się postępowania. Fakt, że prawo przewiduje jedynie "zmianę" po stronie wnioskodawcy o przyznanie płatności należy odczytać w ten sposób, że przekazujący – właśnie z racji utraty posiadania wszystkich zadeklarowanych – traci uprawnienie do ubiegania się o płatność ONW.
Przedstawionego rozumienia § 6 ust. 1 rozporządzenia – wbrew wywodom Sądu I instancji – nie podważa regulacja zawarta w art. 29 ustawy z dnia 7 kwietnia 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich /.../).
Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w tym przepisie istotnie Minister właściwy do spraw rozwoju wsi uzyskał upoważnienie do określenia, w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, w tym m.in. co do działań i przypadków, w których następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części albo przejmujący posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy oraz warunki i tryb wstąpienia do tego postępowania (art. 29 ust. 1 lit. d/ ustawy). Stosownie do wskazanego wyżej zakresu delegacji akt wykonawczy – jak wynika z treści § 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW – reguluje przypadki, w których następcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa rolnego lub jego części, albo przejmującemu posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może być przyznana płatność ONW, oraz warunki i tryb przyznania tej płatności.
Postanowienia zawarte w § 6 krajowego aktu wykonawczego stanowią właśnie uregulowanie ww. przypadków. Należy bowiem zauważyć, że w art. 29 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich /.../ jest mowa o gospodarstwie rolnym, zaś w § 6 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r. jest mowa o działkach rolnych, a te pojęcia tożsame nie są. W świetle art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) gospodarstwo rolne oznacza wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 23 września 2003 r. Zgodnie z tym ostatnim przepisem "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego. Z kolei jeżeli chodzi o pojęcie działki rolnej, to w myśl art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (...) pojęcie to oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Według tego ostatniego przepisu "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku, gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania. W świetle powyższych definicji gospodarstwa rolnego oraz działki rolnej nie ulega wątpliwości, iż działki rolne lub ich części, o jakich mowa w § 6 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r., mogą obejmować całość gospodarstwa lub jego część.
Brak tożsamości między pojęciami "gospodarstwo rolne" i "działka rolna" wskazuje ponadto, że wykładnia § 6 rozporządzenia dokonana przez Sąd I instancji nie znajduje oparcia w treści art. 25 - 26 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich /.../.
Zdaniem składu orzekającego stanowiska zaprezentowanego przez WSA nie uzasadnia też treść § 9 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r. Przepis ten reguluje obowiązek zwrotu płatności ONW w razie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działkach lub ich częściach położonych na obszarach ONW. Fakt, że prawodawca używa w nim różnych pojęć (działki rolne, wszystkie części działek rolnych położonych na obszarze ONW, części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW) nie rzutuje jednak na interpretację § 6 ust. 1 rozporządzenia MRiRW.
Odnosząc się do ostatniego z podniesionych zarzutów tj. do zarzutu naruszenia prawa materialnego a to art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - przez jego niezastosowanie - należy wskazać, iż kwestia zastosowania przepisu prawa wymaga oceny czy ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
Z akt sprawy, w szczególności z uzasadnienia kontrolowanych przez WSA decyzji, wynika tymczasem, że organy administracyjne odmówiły przyznania skarżącej płatności z tytułu ONW wobec ustalenia, że nie doszło do przeniesienia na jej rzecz posiadania wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW – w rozumieniu § 6 rozporządzenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił ww. przepis – czego WSA nie kwestionował. Dokonana przez WSA ocena możliwości zastosowania w sprawie o przyznanie płatności ONW art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w istocie nie miała wpływu na rozstrzygnięcie. Zasadność wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku usprawiedliwia zaś zarzut sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło