II GSK 1897/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-12-19

Skład orzekający: Marzenna Zielińska, Andrzej Kuba, Zofia Przegalińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy asesor komorniczy, który uzyskał wpis na listę adwokatów, ale nie rozpoczął wykonywania zawodu adwokata (nie złożył ślubowania i nie wyznaczył siedziby), podlega skreśleniu z listy adwokatów na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, jako osoba zajmująca stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze jest uzasadniony. Sąd orzekł, że przepis ten ma zastosowanie zarówno do osób, które objęły stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości po wpisie na listę adwokatów, jak i do tych, które już w chwili wpisu zajmowały takie stanowisko i nie zrezygnowały z niego. Ponadto, NSA uznał, że komornik sądowy i asesor komorniczy, ze względu na organizacyjne i funkcjonalne powiązanie z organami wymiaru sprawiedliwości, mogą być zaliczeni do "pomocniczych organów wymiaru sprawiedliwości", co uzasadnia zastosowanie art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a. w przypadku osoby zajmującej takie stanowisko.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skreślenia K. W. z listy adwokatów przez Okręgową Radę Adwokacką i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z powodu piastowania stanowiska asesora komorniczego. Sąd pierwszej instancji (WSA w Warszawie) uchylił uchwały organów, uznając, że asesor komorniczy nie jest organem wymiaru sprawiedliwości, a przepisy Prawa o adwokaturze dotyczą sytuacji powstałych po wpisie na listę adwokatów, a skarżąca nie rozpoczęła wykonywania zawodu adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. i oddalił skargę K. W. Zasądził od K. W. na rzecz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej koszty postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 144/11 w sprawie ze skargi K. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2010 r. bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od K. W. na rzecz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej 220 zł (dwieście dwadzieścia złotych) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 144/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów, uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. i stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu. Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. K. W., wobec braku sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości, została wpisana na listę adwokatów uchwałą ORA w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. Na wezwanie ORA w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. o udzielenie informacji, jakie obecnie zajęcia zarobkowe wykonuje adw. K. W., pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. udzieliła informacji, że obecnie pracuje jako asesor komorniczy w Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym we W. nie wykonując innych zajęć zarobkowych, co stwierdzała również w kwestionariuszu osobowym z dnia [...] maja 2009 r. załączonym do wniosku o wpis na listę adwokatów (asesor komorniczy od października 2008 r.). Uchwałą z dnia [...] lutego 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. jednomyślnie w głosowaniu tajnym postanowiła wszcząć postępowanie w sprawie skreślenia adw. K. W. z listy adwokatów wobec nierozwiązania, po wpisie na listę adwokatów, stosunku pracy i pozostawania nadal w zatrudnieniu jako asesor komorniczy w Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym we W. Następnie jednomyślną uchwałą z dnia [...] kwietnia 2010 r. podjętą w głosowaniu tajnym, skreśliła z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W. adw. K. W. Wskazując na przepisy art. 1 ust. 4 i art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188, zwanej dalej: P.o.a.) stwierdziła, że osoba posiadająca legitymację adwokata i udzielając porad prawnych nie może jednocześnie piastować funkcji asesora komorniczego wykonującego czynności egzekucyjne. Adwokat K. W. pełni nadal funkcję asesora komorniczego i nie złożyła żadnej deklaracji rozwiązania tego stosunku pracy. Od uchwały skarżąca złożyła odwołanie z wnioskiem o jej uchylenie jako niezgodnej z art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a., uznając za błędną interpretację przez organ samorządu adwokackiego art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a., bowiem przepis ten stanowi o "objęciu" stanowiska po wpisie na listę adwokatów, a nie o "piastowaniu" stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości. Nadto stanowisko asesora komorniczego, zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, nie jest stanowiskiem wchodzącym w skład wymiaru sprawiedliwości, gdyż asesor komorniczy nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości. Stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę z komornikiem sądowym, w związku z tym asesora komorniczego nie dotyczy art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a. Skarżąca podkreślała również, że nie złożyła ślubowania i nie wyznaczyła swojej siedziby jako adwokat, a tym samym nie wykonuje zawodu adwokata, przez co korzysta wyłącznie ze statusu adwokata niewykonującego zawodu (art. 8a ust. 2 P.o.a.). W związku z tym i w świetle art. 4b ust. 1 pkt 1 P.o.a. żądanie rozwiązania łączącego skarżącą stosunku pracy na stanowisku asesora komorniczego jest nieuzasadnione, gdyż osoba niewykonująca zawodu adwokata nie posługuje się tytułem zawodowym "adwokat". Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] października 2010 r. jednogłośnie w głosowaniu tajnym utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Zdaniem organu nie można traktować poszczególnych sformułowań art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a. w oderwaniu od istoty regulowanej tym przepisem materii. Ratio legis tego przepisu było niedopuszczenie do sytuacji, aby osoba zatrudniona "w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości" mogła jednocześnie znajdować się na liście adwokatów. W jego ocenie należy kierować się trafnością rozwiązania zawartego w art. 26 ustawy o radcach prawnych, jako regulacji obowiązującej w analogicznej do adwokackiej korporacji zawodowej. Podkreślano niemożność zaaprobowania takiej sytuacji, w której osoba nie zamierzająca w najbliższym czasie zrezygnować z pracy w organach wymiaru sprawiedliwości, jednocześnie będzie pozostawać na liście adwokatów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.a W. wnosiła o uchylenie uchwały i zasądzenie kosztów postępowania. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zwrócił uwagę, że o fakcie wykonywania pracy asesora komorniczego przez skarżącą organ wpisowy adwokatury wiedział w momencie podejmowania uchwały o wpisie na listę adwokatów i ta okoliczność nie okazała się być podstawą dla Ministra Sprawiedliwości do złożenia sprzeciwu od wpisu. Zdaniem organów samorządu adwokackiego pozostawanie w stosunku pracy asesora komorniczego nie można łączyć z pozostawaniem na liście adwokatów, gdyż organy te sytuują asesora komorniczego w szeroko pojmowanych organach wymiaru sprawiedliwości. Sąd I instancji wskazał, że kwestia ta była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II GSK 128/07) odnośnie statusu prawnego komornika sądowego, a więc osoby zajmującej stanowisko wyższe i o szerszych prerogatywach od stanowiska asesora komorniczego. Sąd ten wskazywał, iż publicznoprawny status komornika określa ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), jako funkcjonariusza publicznego, działającego przy sądzie rejonowym (art. 1 ustawy o komornikach sądowych). Komornik sądowy będąc szczególnego rodzaju organem państwowym - organem egzekucyjnym (art. 758 k.p.c.), wyposażonym przez państwo we władcze kompetencje w celu wykonywania orzeczeń sądowych w drodze przymusowej egzekucji, został organizacyjnie powiązany z władzą sądowniczą, jednakże pod względem judykacyjnym podlega nadzorowi tej władzy (prezesowi właściwego sądu rejonowego – art. 3 ustawy o komornikach sądowych), wykonując jednocześnie swoją działalność na własny rachunek – art. 3a tej ustawy. Sąd I instancji, powołując się na wskazane wyżej orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, nie podzielił poglądu organów samorządu adwokackiego, iż komornik sądowy, a tym bardziej asesor komorniczy, należą do "szeroko pojmowanych organów wymiaru sprawiedliwości", o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a. Już więc przez fakt wykazania, że asesor komorniczy nie jest organem wymiaru sprawiedliwości (określenie "organ wymiaru sprawiedliwości w szeroko pojętym znaczeniu" nie jest określeniem normatywnym w ustawie Prawo o adwokaturze), zastosowanie w sprawie art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a. nie było trafne. Sąd zwrócił uwagę na jednoznaczność wymienionego przepisu nakładającego na okręgową radę adwokacką obowiązek skreślenia adwokata z listy adwokatów w sytuacji objęcia przez adwokata stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Wyrażenia "objęcie" nie należy utożsamiać z określeniem "zajmowanie stanowiska". Jak wynika z kwestionariusza osobowego skarżącej, dołączonego do wniosku o wpis na listę adwokatów, już w tym czasie pracowała jako asesor komorniczy, a więc przed wpisem niejako "objęła" to stanowisko. Rozumienie art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a. w tym znaczeniu, że chodzi o okoliczności powstałe po wpisie uzasadnia także ostatnia część zdania "lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza", w której prawodawca jednoznacznie przypisuje tym okolicznościom ich zaistnienie późniejsze od wpisu na listę adwokatów. Innymi słowy skreślenie z listy adwokatów następuje wówczas, gdy po wpisie na listę, adwokat objął stanowiska wymienione w art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a. lub rozpoczął wykonywanie zawodu notariusza. Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że poza wpisem na listę adwokatów niezbędne jest podjęcie wykonywania zawodu w formach wskazanych w art. 4a ust. 1 P.o.a., rozumiane jako rozpoczęcie wykonywania czynności zawodowych, a które musi zostać poprzedzone złożeniem ślubowania (art. 5 P.o.a.) oraz, co jest niemniej istotne, wyznaczeniem siedziby zawodowej i zawiadomieniem o tym właściwą radę adwokacką w terminie określonym w art. 70 P.o.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca ani nie złożyła ślubowania, ani nie wyznaczyła siedziby dla wykonywania przez siebie zawodu adwokata. W tych okolicznościach nie można więc stwierdzić, że rozpoczęła wykonywanie zawodu jako adwokat w świetle art. 4b ust. 1 pkt 1 P.o.a., a to właśnie ta okoliczność determinuje zakaz wyrażony w tym przepisie. To czy osoba wpisana na listę adwokatów podejmie dalsze kroki w celu rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata (złoży ślubowanie i wyznaczy siedzibę wykonywania zawodu zawiadamiając o tym właściwą okręgową radę adwokacką) zależy wyłącznie (w świetle przepisów ustawy Prawo o adwokaturze) od jej woli. Ustawa przewiduje takie sytuacje, w których adwokat nie wykonuje zawodu, zwalniając te osoby z obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (art. 8a ust. 2 P.o.a.). Art. 4b ust. 1 pkt 1 P.o.a., wprowadzając jedynie zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu adwokata z pozostawaniem w stosunku pracy, nie odnosi się do sytuacji pozostawania w stosunku pracy bez wykonywania zawodu adwokata, a więc nie odnosi się do sytuacji skarżącej, która będąc związana umową o pracę z komornikiem nie wykonuje czynności zawodowych adwokata, które muszą być poprzedzone złożeniem ślubowania i wyznaczeniem siedziby. Dopiero wówczas, gdy podejmie ona kroki zmierzające do rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata (złoży ślubowanie i wyznaczy siedzibę) jej dalsze pozostawanie w stosunku pracy jako asesora komorniczego będzie skutkowało zastosowaniem art. 4b ust. 1 pkt 1 P.o.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, zaskarżając go w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a poprzez uznanie, iż przepis ten ma zastosowanie do adwokatów, którzy objęli stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęli wykonywanie zawodu notariusza - dotyczy więc tylko przypadków, kiedy wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie ww. stanowisk oraz poprzez uznanie, iż przepis ten nie ma zastosowania do asesora komorniczego - asesor nie jest bowiem organem wymiaru sprawiedliwości, o którym mowa w tym przepisie. W związku z powyższym wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił między innymi, że charakter organizacyjnej specyfiki wykonywania funkcji komornika/asesora komorniczego i jego działania przy sądzie rejonowym, a więc funkcjonalnego powiązania z władzą sądowniczą (organami wymiaru sprawiedliwości) wskazuje na fakt, iż komornika/asesora komorniczego można uznać za szeroko rozumiany organ wymiaru sprawiedliwości. Należy mieć również na uwadze, iż nie istnieje żadna ważna przyczyna dla różnicowania sytuacji adwokata obejmującego stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości czy ścigania od sytuacji prokuratora, sędziego czy komornika/asesora komorniczego, którzy w trakcie pełnienia obowiązków zostali wpisani na listę adwokatów i nie zamierzają rezygnować ze stanowiska. Ratio legis przepisu art. 72 ust 1 pkt 4 P.o.a. jednoznacznie wskazuje, że osoby zajmujące stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości nie mogą jednocześnie posiadać uprawnienia do korzystania z tytułu zawodowego "adwokata" (art. 1 ust. 4 P.o.a.). Nie można mieć jednocześnie obydwu legitymacji. Ponadto, zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu w § 58 wskazuje iż "adwokatowi nie wolno brać udziału w czynnościach egzekucyjnych, chyba że przepis szczególny stanom inaczej. Zakaz ten nie odnosi się do czynności sądowych oraz czynności związanych z egzekucją z nieruchomości". Odnosząc ww. uregulowanie do rozpoznawanej sprawy organ podkreślił, że skarżąca pracując jako asesor komorniczy i biorąc udział w czynnościach egzekucyjnych bez wątpienia łamie zasady etyki adwokackiej - co wiąże się z odpowiedzialnością dyscyplinarną. Organ nie zgodził się również z argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że wykładnia językowa art. 72 ust. 1 pkt 4 poa wskazuje na fakt, iż ww. przepis dotyczy jedynie przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Wyniki wykładni celowościowej, funkcjonalnej jak i systemowej prowadzą zgoła do odmiennego wniosku. Zdaniem organu, analiza wcześniej obowiązującej regulacji przedmiotowego zagadnienia zawarta w art. 78 ustawy o ustroju adwokatury z dnia 19 grudnia 1963 roku (Dz. U. Nr 57, poz 309) jak i obecny przepis art. 26 ustawy o radcach prawnych, jednoznacznie wskazują na intencje ustawodawcy odnośnie zakazu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości i ścigania przy jednoczesnym wpisie na listę adwokatów czy radców prawnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację, jaką zawarła w skardze do Sądu I instancji oraz stanowisko w zaskarżonym wyroku. Podkreśliła, że powołany w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II GSK 128/07 dotyczył zaliczenia zawodu komornika sądowego do kręgu zawodów, do których stosuje się obowiązek zawieszenia w czynnościach radcy prawnego. Orzeczenie to nie może mieć zastosowania w jej sprawie, ponieważ dotyczy zawodu komornika, którego nie wykonywała i nie wykonuje, a także instytucji zawieszenia w czynnościach radcy prawnego, której ustawa Prawo o adwokaturze nie przewiduje. Zdaniem skarżącej, organ dokonał nieprawidłowej wykładni porównawczej przepisów ustawy o radcach prawnych i ustawy Prawo o adwokaturze, ponieważ ustawodawca, gdyby miał taki zamiar, to wprowadziłby ograniczenia w art. 74 ust. 1 pkt 4 P.o.a. w takim samym zakresie, jakie wprowadził do art. 26 ustawy o radcach prawnych. Zwróciła też uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 594/08, którym Sąd stwierdził, że art. 72 ust. 1 pkt 4 P.o.a. dotyczy przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości. Skoro więc skarżąca najpierw pracowała jako asesor komorniczy, a później uzyskała wpis na listę adwokatów, to przepis ten nie mógł mieć w jej sprawie zastosowania. Ponadto skarżąca podkreśliła, że sam wpis na listę adwokatów nie daje legitymacji do wykonywania zawodu adwokata, a także nie stanowi przeszkody w kontynuowaniu dotychczasowej pracy. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze ma usprawiedliwione podstawy. Przepis ten stanowi, że okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni omawianego przepisu stwierdził, że wyrażenia "objęcie" nie należy utożsamiać z określeniem "zajmowanie stanowiska", gdyż chodzi tu o okoliczności powstałe po wpisie. Zatem skreślenie z listy adwokatów następuje wówczas, gdy po wpisie na listę adwokat objął stanowiska wymienione w tym artykule. Jednakże wykładnia celowościowa, funkcjonalna, jak i systemowa prowadzą do odmiennego wniosku i wskazują, że ustawodawca wprowadził zakaz zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości i ścigania bądź wykonywania zawodu notariusza przy jednoczesnym wpisie na listę adwokatów. Status adwokata uzyskuje się poprzez wpis na listę adwokatów. Lista ta obejmuje zarówno adwokatów wykonujących czynności zawodowe, jak i niewykonujacych tych czynności. W świetle art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze bez znaczenia jest czy adwokat pozostający na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości faktycznie wykonuje czynności zawodowe. W ustawie sytuacja prawna osób wpisanych na listę a niewykonujących zawodu adwokata - nie została w sposób wyraźny określona. Nadto brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek, aby różnicować sytuację adwokata, który objął stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości po dokonaniu wpisu na listę adwokatów od sytuacji adwokata, który przed wpisem zajmował takie stanowisko i nadal pozostaje na takim stanowisku. Ustawodawca użył w omawianym przepisie zwrotu "w wypadku objęcia stanowiska", co - posługując się wykładnią językową - może sugerować, że przepis ten dotyczy tylko przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska, o którym mowa w tym przepisie i nie ma zastosowania do sytuacji odwrotnej, to znaczy takiej, w której osoba zajmująca to stanowisko uzyskała wpis na listę adwokatów i nie zrezygnowała z tego stanowiska. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzestanie na tej wykładni, w świetle wcześniejszych wywodów, prowadziłoby do stosowania tego przepisu w sposób sprzeczny z jego ratio legis. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw prawnych do różnicowania tych sytuacji. W obu przypadkach chodzi o adwokata wpisanego na listę, tj. legitymującego się statusem adwokata, obejmującego (zajmującego) stanowisko w organach przewidzianych w tym przepisie. Wobec powyższego prawidłową wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze zaprezentował organ w skardze kasacyjnej. Skreśleniu z listy adwokatów podlegają zarówno osoby, które objęły stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęły wykonywanie zawodu notariusza po wpisaniu na te listę, jak i osoby, które już w chwili wpisu zajmowały te stanowiska i nie zrezygnowały z nich. Należy wskazać, że NSA wypowiadał się w wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r. o sygn. akt II GSK 594/08, iż art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze nie daje podstaw do wywiedzenia z jego treści negatywnej przesłanki wpisu na listę adwokatów. Komentowany przepis dotyczy bowiem przypadków, w których wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska. Nie ma on zastosowania do sytuacji, w której osoba pełniąca stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów. Natomiast NSA w tym orzeczeniu nie wypowiadał się, jakie okoliczności uzasadniają skreślenie z listy adwokatów już po uzyskaniu wpisu. Sąd pierwszej instancji nadto zajął stanowisko, że komornika sądowego, a tym bardziej asesora komorniczego nie można zaliczyć do organów wymiaru sprawiedliwości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pogląd zaprezentowany w zaskarżonym wyroku jest nietrafny, gdyż status prawny komornika sądowego/asesora komorniczego na gruncie ustawy - Prawo o adwokaturze, powinien być określony w odniesieniu do organizacyjnej specyfiki wykonywania tej funkcji przy sądzie rejonowym, a więc organizacyjnego i funkcjonalnego powiązania komornika z organami wymiaru sprawiedliwości. Komornik działa przy sądzie rejonowym, prezes właściwego sądu nadzoruje jego działalność, sąd sprawuje nadzór judykacyjny na czynnościami egzekucyjnymi komornika. Usytuowanie komornika przy sądzie rejonowym i prowadzenie przez komornika czynności egzekucyjnych w związku z działalnością wymiaru sprawiedliwości pozwala na zaliczenie zawodu komornika do "pomocniczego organu wymiaru sprawiedliwości", pomimo że nie jest on organem władzy sądowniczej i nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości. Decydujące znaczenie ma tu jednak specyfika wykonywania zawodu komornika (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II GSK 128/07). Uznanie, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia prawa materialnego pozwoliło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 188 p.p.s.a. i rozpoznanie skargi K. W. Wskazana wyżej wykładnia prawa materialnego prowadzi do wniosku, że skarga ta jest niezasadna i podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło