III SA/Gd 259/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie NSA Marek Gorski, WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi B. W.-Ś. na postanowienie Wojewody z dnia 9 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2011 r. Prezydent Miasta, powołując art. 97 § 1 k.p.a., zawiesił postępowanie prowadzone na wniosek B. W.-Ś. w sprawie wymeldowania B. Ś.-Ż. wraz z dziećmi M. Ż. i M. Ż. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w G. – do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy w G. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że B. W.-Ś. wystąpiła w dniu 1 grudnia 2010 r. o wymeldowanie B. Ś.-Ż. wskazując, że nie zamieszkuje ona zgodnie z zameldowaniem. W dniu 5 stycznia 2011 r. B. Ś.-Ż. przedstawiła kopię pozwu wniesionego do Sądu Rejonowego w G. o przywrócenie utraconego posiadania przedmiotowego lokalu. W ocenie organu do czasu załatwienia sprawy przez sąd art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ma zastosowania. Wojewoda po rozpatrzeniu zażalenia B. W.- Ś. postanowieniem z dnia 9 lutego 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że art. 97§ 1 pkt 4 k.p.a. upoważnia organ administracji do zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie organu w sprawie o wymeldowanie niezbędne jest ustalenie, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały, dlatego też wyjaśnienie okoliczności opuszczenia lokalu w postępowaniu przed sądem powszechnym ma charakter zagadnienia wstępnego. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła B. W.–Ś., domagając się jego uchylenia. Skarżąca zarzuciła postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego zastosowanie, mimo że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd; art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez lakoniczne i niepełne wyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej w uzasadnieniu postanowienia. W uzasadnieniu skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniosła, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mogą być jedynie kwestie prawne, nie zaś wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. Okoliczności, czy B. Ś.-Ż. z dziećmi wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego są okolicznościami faktycznymi, które organ administracji może ustalić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Podała, że jest jedyną osobą posiadającą uprawnienie do przedmiotowego lokalu. B. Ś.-Ż. z dziećmi mieszka w innym domu, będącym jej i jej męża własnością. Nie pozostawia wątpliwości przeniesienie przez nią swego centrum życiowego do tego domu. Wynika to z zeznań B. Ś.-Ż., jak również mogą to potwierdzić świadkowie. Okoliczności te nie stanowią kwestii prawnych, lecz mają charakter okoliczności faktycznych. Skarżą powołała się na treść wyroku NSA, z którego wynika, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o wymeldowanie powoda z tego lokalu (wyrok NSA z dnia 21.11.2008 r. sygn. akt II OSK1426/07, LEX nr 489261). Skarżąca podkreśliła, że pozew o naruszenie posiadania został wniesiony wiele miesięcy od wyprowadzenia się B. Ś. –Ż. z przedmiotowego lokalu. Zarzuciła, że organ nie dokonał pełnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej wydanego postanowienia, co uniemożliwia polemikę ze stanowiskiem organu. Przede wszystkim organ nie wskazał, czy opuszczenie lokalu oraz jego dobrowolność mają charakter zagadnień prawnych, czy faktycznych. W razie przyjęcia, iż są to zagadnienia natury faktycznej, nie uzasadnił, dlaczego nie może sam rozpoznać sprawy w oparciu o zgromadzone dowody, lecz jego działanie jest uzależnione od orzeczenia sądu powszechnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Uczestnik postępowania B. Ś.-Ż. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przesłanką dokonania wymeldowania osoby jest opuszczenie przez nią lokalu bez wymeldowania się . Taki stan prawny wynika z brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 993 ze zm.). Stanowi on, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że aby można było mówić o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powyższej ustawy opuszczenie musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Organ meldunkowy prowadząc postępowanie w sprawie wymeldowania powinien zbadać i jednoznacznie wyjaśnić, czy w danej sprawie opuszczenie lokalu miało taki charakter. Art 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W sprawie niniejszej organy meldunkowe uznały, że były zobowiązane do zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu jest zagadnieniem wstępnym w sprawie administracyjnej o wymeldowanie, uzasadniającym zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ( patrz np. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2001 r. , sygn. akt V SA 794/01, LEX nr 84481). Prezentując nawet odmienny pogląd wskazuje się jednak w orzecznictwie, że kwestia wpływu wyniku postępowania posesoryjnego na postępowanie meldunkowe zależy od zaistniałych w indywidualnej sprawie okoliczności (tak wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 967/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). We wniosku o wymeldowanie skarżąca wskazała, że B. Ś.- Ż. miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie w maju 2010 r. Natomiast B. Ś.-Ż. zeznała, że uczyniła to w lipcu 2010 r. z obawy o bezpieczeństwo, zamek od drzwi został wymieniony i nie jest do mieszkania wpuszczana. Pozew o przywrócenie naruszonego posiadania został złożony w dniu 5 stycznia 2011 r. , czyli w dacie, kiedy pozew taki mógł być uwzględniony przez sąd powszechny. Pozew o ochronę naruszonego posiadania może być bowiem skutecznie złożony w ciągu roku od naruszenia posiadania, w innym przypadku roszczenie wygasa (art. 344 § 2 kodeksu cywilnego). Przyjmując nawet datę wskazywaną przez samą skarżącą jako datę opuszczenia przedmiotowego lokalu przez uczestniczkę, w dniu złożenia pozwu termin ten jeszcze nie upłynął. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że mając na uwadze okoliczności sprawy, tj. odmienne stanowiska stron co do daty i charakteru opuszczenia przedmiotowego lokalu przez uczestniczkę postępowania, rozstrzygnięcie sądu powszechnego pozwoli organowi na stwierdzenie, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny oraz wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem, że nie uznaje się za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego, które nastąpiło na skutek działań osób trzecich, o ile osoba uprawniona we właściwym czasie podjęła skuteczną próbę przywrócenia posiadania na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Część treści zeznań uczestniczki postępowania złożonych przed organami administracji może sugerować, że opuściła ona przedmiotowy lokal dobrowolnie, co - nie przesądzając oczywiście tej okoliczności - mogłoby uzasadniać dokonanie wymeldowania. Jednak w pozwie o przywrócenie posiadania uczestniczka podała , że lokal opuściła w obawie o bezpieczeństwo dzieci, po czym zamki w drzwiach zostały wymienione, co uniemożliwia jej wstęp i zamieszkiwanie w przedmiotowej nieruchomości. Do oceny zasadności tych twierdzeń uczestniczki , czyli powódki w sprawie o przywrócenie posiadania, nie jest uprawniony organ administracji, lecz sąd powszechny. Tak więc, wbrew zarzutom skargi, rozstrzygnięcie sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania jest zagadnieniem prejudycjalnym w sprawie o wymeldowanie B. Ś.-Ż. i jej małoletnich dzieci. Rację ma co do zasady skarżąca, że uzasadnienia orzeczeń organów obu instancji są zbyt lakoniczne, a organ pierwszej instancji nie przywołał pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jednak uchybienia te nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.