I SA/Rz 366/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2011 r., w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) marca 2011 r., nr (...), w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. n. akt: I SA/Rz 366/11 Uzasadnienie Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2011 r., nr (...), którą to organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia (...) listopada 2010 r. nr (...) określającą skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. Skargę na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca Spółka wniosła w dniu 10 maja 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym - Warszawa 10 - karta 67 akt sądowych). Przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżąca Spółka pismem z dnia 2 maja 2011 r. (data wpływu do organu 9 maja 2011 r.) zwróciła się z żądaniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzenia nieważności decyzji tegoż Kolegium, która to decyzja jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie sądowej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca kontynuowanie postępowania sądowego i konieczność zawieszenia tego postępowania. Z mocy art. 124 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku, o którym mowa w art. 56. Z kolei art. 56 p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Jeśli więc wniesiono skargę do sądu administracyjnego po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu będącego przedmiotem skargi to sąd jest zobligowany do zawieszenia postępowania sądowego. W ocenie Sądu taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Jak już wyżej wspomniano skarżąca Spółka wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 165 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowej (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa) datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (sytuacje przewidziane w art. 165 a nie zachodzą w niniejszej sprawie). Z kolei przepisy rozdziału 17 działu IV Ordynacji podatkowej dotyczą stwierdzenia nieważności decyzji i stosownie do art. 248 § 1 postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 §1 pkt 4. Okoliczności, o których mowa w art. 249 § 1, uwzględnia się również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu (art. 249 § 2). Powstaje pytanie czy zgłoszenie żądania stwierdzenia nieważności decyzji przez stronę jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu - w rozumieniu art. 56 p.p.s.a. od daty doręczenia takiego żądania organowi czy też hipoteza art. 56 p.p.s.a. jest spełniona jeśli strona wniosła żądanie stwierdzenia nieważności aktu, a organ podatkowy nie wydał decyzji po myśli art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Wykładnia wyżej przytoczonych przepisów uprawnia do przyjęcia, że datą wszczęcia postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu w rozumieniu akt 56 p.p.s.a. jest data doręczenia takiego żądania organowi przez stronę. Organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności obowiązany jest zbadać czy nie zachodzą przesłanki, przykładowo wymienione w art. 249 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniające wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Ta wstępna faza postępowania nadzwyczajnego jest już sprawą, o której mowa w art. 56 p.p.s.a., a więc sprawą w celu stwierdzenia nieważności aktu. Ustawodawca użył odmiennych sformułowań w art. 56 p.p.s.a. i w art. 249 §1 Ordynacji podatkowej i brak jest podstaw aby zakwestionować tezę, że jest to rozróżnienie racjonalne. Czym innym jest wszczęcie sprawy administracyjnej w celu stwierdzenia nieważności aktu, a czym innym skuteczne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu. Podkreślić należy, że co do istoty takie stanowisko było prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010r. I FZ 228/10 - Lex nr 643233). Przywołane postanowienie NSA odnosi się wprawdzie do instytucji wznowienia postępowania, ale przepisy dotyczące obu tych nadzwyczajnych postępowań tj. wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności są w zakresie wstępnej fazy postępowania, po wniesieniu żądania ich uruchomienia - co do istoty - identyczne. W postanowieniu tym powołano się na stanowisko piśmiennictwa i należy powtórzyć, że wstępne postępowanie organu należy traktować jako fazę postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej. Z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, w którym organ najpierw rozstrzyga czy nastąpi wznowienie postępowania (B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz Tom 2, TNOiK Toruń 2007r. str. 555). Ci sami autorzy w: Ordynacja podatkowa Komentarz Toruń 2002, strona 807 odnośnie stwierdzenia nieważności podkreślają, że w fazie wstępnej postępowania organ podatkowy bada żądanie stwierdzenia nieważności w celu stwierdzenia czy nie zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie. Powyższe uwagi Sąd poczynił ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze przesłało odpis nieostatecznej decyzji tegoż Kolegium z dnia (...) czerwca 2011r. nr (...) odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2010r. nr (...). Decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest decyzją nieostateczną, a tym bardziej nieprawomocną, natomiast z dniem doręczenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji organowi zostało wszczęte postępowanie administracyjne w celu stwierdzenia nieważności zaskarżonej do Sądu decyzji. W tym stanie rzeczy istniały podstawy do zawieszenia postępowania sądowego - na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia treść sentencji postanowienia. Niezależnie od powyższego należy odnotować, że skarżąca Spółka pismem procesowym z dnia 4 lipca 2011 r. wniosła o zawieszenie postępowania sądowego - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a to z uwagi na to, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku postępowań w zawisłych przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawach (SK 21/07, SK 19/10, SK 20/10, SK 21/10, SK 24/10, P 33/09 i skarga konstytucyjna złożona w dniu 23 września 2010r. przez skarżącą Spółkę w zakresie art. 1a ust. 1 pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych). Odnosząc się do wniosku skarżącej Spółki o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy stwierdzić, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Analiza powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zawieszenie postępowania w tym przypadku jest fakultatywne, a o zawieszeniu postępowania decydują względy celowościowe, przy czym ocena tej celowości należy do sądu (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romanowska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Warszawa 2005, s. 400 i n. oraz J.P. Tarno: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Warszawa 2004, s. 189-190). Z uwagi na istniejące podstawy do zawieszenia postępowania sądowego brak jest podstaw do nadania procesowej formy nieuwzględnieniu wniosku o zawieszenie tego postępowania na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a.