III SA/Kr 327/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Barbara Pasternak Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. sprawy ze skargi N. J. na decyzję Rektora z dnia 24 maja 2010 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 30 marca 2010 r. N. J. zwróciła się do Dziekana Wydziału [...] Akademii [...] o zwolnienie jej z zajęć wychowania fizycznego w II semestrze roku akademickiego 2009/2010. W uzasadnieniu podała, że od urodzenia choruje na spastyczność kończyn dolnych (przykurcz ścięgien Achillesa oraz przykurcze mięśni ud i podudzi), co jest następstwem dziecięcego porażenia mózgowego. Podniosła, że co prawda komisja lekarska uznała, iż może ona uczestniczyć w zajęciach wychowania fizycznego na basenie, jednak – jej zdaniem - choroba utrudnia jej dojazd na zajęcia na pływalni. Nadto N. J. stwierdziła, że zależy jej na studiach, jednak obecnie najważniejsza jest dla niej rehabilitacja i będzie się leczyć ambulatoryjnie, a zwolnienie z zajęć wychowania fizycznego pomogłoby jej w uczestnictwie w zajęciach na uczelni i w rehabilitacji. Decyzją z dnia [...] 2010 r. Dziekan Wydziału [...] odmówił zwolnienia N. J. z zajęć wychowania fizycznego. Organ odmowę uzasadnił tym, że z zaświadczenia lekarskiego wynika, że studentka może uczestniczyć w zajęciach wychowania fizycznego i w zaświadczeniu tym wyraźnie określono rodzaj zajęć, w jakich studentka może uczestniczyć. W decyzji organ pouczył o możliwości wniesienia odwołania do Rektora Akademii [...] za pośrednictwem Dziekana [...] w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. W wyznaczonym decyzją organu I instancji terminie N. J. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła, że komisja lekarska, która skierowała ją na zajęcia wychowania fizycznego na pływalni nie badała jej i nie dociekała jakie ćwiczenia może wykonywać a jakie mogą przynieść efekt przeciwny – pogorszenie stanu jej zdrowia. Decyzją z dnia 24 maja 2010r. Rektor Akademii [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z zarządzeniem Rektora [...] Nr [...] z dnia 28 września 2005r. w sprawie szczegółowych zasad zaliczania oraz zwolnień z zajęć wychowania fizycznego w przypadkach czasowej oraz trwałej niezdolności studenta do uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego z uwagi na stan zdrowia. Organ II instancji powołując się na § 1 ust. 2 pkt 1 oraz § 2 zarządzenia Nr [...] stwierdził, że w przypadku trwałej niezdolności studenta do uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego, dziekan na wniosek studenta zwalnia go z obowiązku zaliczenia tych zajęć, przy czym zaznaczono, że komisja lekarska nie orzekła o trwałej niezdolności studentki do uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego, a – jak podkreślono - z orzeczenia komisji lekarskiej z dnia 25 marca 2010r. wynika, że N. J. została skierowana na zajęcia wychowania fizycznego na pływalni. Decyzja Rektora zawiera pouczenie, że na tę decyzję przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Rektora Akademii [...] w terminie 30 dni od doręczenia decyzji oraz pouczenie o wymogach formalnych skargi. W terminie podanym przez Rektora, N. J. pismem z dnia 7 lipca 2010 r. wniosła skargę na powyższą decyzję Rektora Akademii [...] domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca podniosła, że organy administracyjne przeprowadziły postępowania dowodowe w sposób nieprawidłowy, gdyż nie uwzględniły jej wyjaśnień oraz złożonej dokumentacji, a oparły się jedynie na zaświadczeniu komisji lekarskiej. N. J. wskazała również, iż w czasie postępowania przed organem I instancji nie miała możliwości czynnego udziału w postępowaniu oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, gdyż nie poinformowano ją o przysługujących jej uprawnieniach w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę, uzupełnionej następnie pismem z dnia 12 lipca 2011 r., Rektor Akademii [...] wniósł o odrzucenie skargi względnie o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi Rektor wskazał, że sądy administracyjne kontrolują orzekanie w sprawach zakończonych wydaniem aktu administracyjnego. Natomiast decyzja dziekana wydziału w przedmiocie zwolnienia studenta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach z danego przedmiotu nie jest aktem administracyjnym, lecz stanowi akt wewnętrzny uczelni wydany na podstawie upoważnienia organów uczelni do wydawania abstrakcyjnych oraz konkretnych aktów stanowiących, na podstawie i w ramach przepisów ustawowych. Podkreślono, że uczelnia wyższa jest upoważniona do wydawania aktów wewnętrznych i zewnętrznych na podstawie art. 62 pkt 1-4, art. 66 oraz art. 70 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Rektor podał, że akty wewnętrzne stanowią przejaw władztwa zakładowego kształtującego stosunki prawne w ramach stosunku zakładowego. Nie stanowią one natomiast o nawiązaniu, przekształceniu lub rozwiązaniu stosunku student – uczelnia, a jedynie kształtują prawa i obowiązki studentów w trakcie trwania stosunku zależności zakładowej. Zdaniem Rektora, decyzja dziekana w kwestii zwolnienia studenta od obowiązku uczestnictwa w zajęciach jest aktem wewnętrznym, a więc nie jest aktem administracyjnym wydawanym pod rygorem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadniając z kolei wniosek o oddalenie skargi Rektor Akademii podniósł, że zgodnie z zarządzeniem Rektora [...] Nr [...] z dnia 28 września 2005r. w sprawie szczegółowych zasad zaliczania oraz zwolnień z zajęć wychowania fizycznego w przypadkach czasowej oraz trwałej niezdolności studenta do uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego z uwagi na stan zdrowia, przesłanką do zwolnienia studenta z zajęć wychowania fizycznego jest zaświadczenie lekarskie stanowiące o trwałej lub czasowej niezdolności studenta do uczestniczenia w tych zajęciach lub też zaświadczenie o potrzebie skierowania studenta na zajęcia o zmniejszonej intensywności. Organ zaznaczył, że w przypadku skarżącej komisja lekarska nie tylko nie wskazała podstaw do zwolnienia jej z zajęć wychowania fizycznego ale zaleciła, mając na względzie niepełnosprawność studentki, realizację tych zajęć na pływalni. Organ zwrócił również uwagę na fakt, że w semestrze poprzedzającym semestr, w którym skarżąca wystąpiła o zwolnienie z zajęć wychowania fizycznego, uzyskała ona zaliczenie tych zajęć z oceną dobrą, co - zdaniem organu - oznacza, że niepełnosprawność studentki nie przeszkadza jej w wykonywaniu obowiązków studenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sad zwraca uwagę na to, ze zakres spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którym: "Art. 3. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a." Ponadto, zgodnie z § 3 art. 3 p.p.s.a.: "sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach." Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.): "Art. 207. 1. Do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego." Sąd zauważa, że szkoła wyższa jest zakładem publicznym, w którym podejmowanie aktów dotyczących destynatariuszy – użytkowników zakładu (w tym przypadku studentów), podlega dwóm reżimom prawnym. Akty administracyjne wywierające skutek "na zewnątrz", czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, są wydawane na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego i zaskarżalne do sądu. Inaczej jednak wygląda sprawa podejmowania przez organy zakładu publicznego aktów o charakterze wewnętrznym, regulujących stosunki wewnątrz zakładu publicznego, wydawanych w oparciu o akty normatywne i w wykonaniu ustawowych kompetencji tych organów. Takie sprawy – jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, które nie wypływają na sam byt tego stosunku nie wymagają wydawania decyzji indywidualnych, a co za tym idzie nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego i nie są bezpośrednio zaskarżalne do sądu administracyjnego. W zakresie tym Sąd orzekający podziela w pełni stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a w szczególności podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I OSK 478/07 (postanowienie z dnia 24 kwietnia 2007 r.). Sąd podkreśla jednocześnie, że art. 169 ust. 7 i 8 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, o którym to przepisie mowa w przytoczonym wyżej art. 207 ust. 1 tej ustawy stanowi: "Art. 169. (...) 7. W przypadku gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia. 8. Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna." Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że skarga N. J. nie należy do spraw, o których mowa w przytoczonym wyżej art.169 ust. 7 i 8 ustawy o szkolnictwie wyższym a przedmiotem rozpatrywanej skargi jest decyzja Rektora Akademii [...] utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] o odmowie zwolnienia skarżącej studentki z zajęć wychowania fizycznego, a więc przedmiotem skargi jest rodzaj spraw, które nie należą do kognicji sądownictwa administracyjnego. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę na to, że to organ w decyzji odwoławczej nieprawidłowo pouczył skarżącą o możliwości wniesienia przez nią skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego wskazując nieprawidłowo na przepis art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, który w tej sprawie nie ma zastosowania. Tak więc, mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Rektora Akademii [...] o odmowie zwolnienia skarżącej z zajęć wychowania fizycznego jest aktem o charakterze wewnętrznym, wydanym na podstawie Zarządzenia Rektora Akademii [...] Nr [...] z dnia 9 lutego 2010 r. zmieniającego zarządzenie Rektora Akademii [...] Nr [...] z dnia 28 września 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad zaliczania oraz zwolnień z zajęć wychowania fizycznego w przypadku czasowej oraz trwałej niezdolności studenta do uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego z uwagi na stan zdrowia, które to zarządzenia zostały wydane przez organ w oparciu o § 22 ust. 1 Statutu Akademii [...], a tym samym nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.