I FSK 1760/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Krzysztof Stanik (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Roman Wiatrowski, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 239/11 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 9 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku strony o wydanie z akt sprawy kserokopii dokumentów 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w R. kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sygn. I FSK 1760/11 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20.07.2011r., sygn. I SA/Rz 239/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o wydanie z akt sprawy kserokopii dokumentu. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że skarżący zwrócił się do organu podatkowego o wydanie z akt sprawy nie uwierzytelnionych kserokopii protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego M. J. z dnia 25.11.2010r. Dokument ten został uprzednio, postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia 09.12.2010r. wyłączony z akt prowadzonego wobec skarżącego postępowania kontrolnego. W odpowiedzi Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie uwzględnił wniosku strony. Uzasadniając stwierdził, że z uwagi na fakt, iż prokurator prowadzący postępowanie karne w ramach którego prowadzone było przesłuchanie M. J., nie wyraził zgody na udostępnianie protokołu stronom postępowania, żądaniu strony sprzeciwiał się interes publiczny. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy utrzymał w mocy, wymienionym na wstępie, zaskarżonym postanowieniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący podniósł zarzuty naruszenia art. 178 § 1 i 3, art. 179 § 1 i 2, art. 129 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) – "Op", oraz art. 51 Konstytucji RP. Wskazując na motywy oddalenia skargi Sąd I instancji stwierdził, że art. 129 Op wymaga ujawnienia motywów rozstrzygnięcia kwestii procesowej na niekorzyść strony, ale obowiązek zachowania tajemnicy państwowej lub ochrona interesu publicznego nie pozwalały na ujawnienie niektórych dokumentów. Z tego względu nasuwał się wniosek, że uzasadnienie prawne służyło wyjaśnieniu treści postanowienia i przytoczeniu przepisów Op, a uzasadnienie faktyczne miało tylko wskazać na istnienie obowiązku zachowania tajemnicy państwowej lub ochrony interesu publicznego poprzez ograniczenie stronie dostępu do dokumentów. Sąd zauważył, że dokumenty których udostępnienia domagał się skarżący stanowiły materiał śledztwa. Zdaniem Sądu, w pojęciu interesu publicznego mieści się także dobro prowadzonego śledztwa. Dodał, że ujawnianie przestępstw i skuteczne ściganie sprawców jest elementem bezpieczeństwa i porządku publicznego, leży bowiem w interesie całego społeczeństwa. Z uwagi na ochronę tego dobra strona może być ograniczona w postępowaniu podatkowym w dostępie do dokumentów. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie można było zignorować stanowiska prokuratora, iż dobro prowadzonego śledztwa sprzeciwia się wydaniu stronie wyżej określonych dokumentów. Sąd podkreślił, że prawo dostępu każdego do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbioru danych określa art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, które to prawo nie ma charakteru absolutnego. Ograniczenie tego prawa może wynikać z ustawy. Na powyższe orzeczenie strona, działająca za pośrednictwem pełnomocnika – doradcy podatkowego złożyła skargę kasacyjną, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawy kasacyjne powołała: - naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie tj. art. 31 § 3 i art. 51 § 3 Konstytucji RP, poprzez ich nieuwzględnienie w przedmiotowej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia strony przysługujących jej uprawnień; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – "Ppsa", w zw. z art. 123 § 1, art. 129, art. 178, art. 179 § 1 Op, poprzez błędną wykładnię, akceptującą wadliwe zastosowanie art. 178 § 3 Op przez organy podatkowe i zezwalającą na odmowę wydania uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy oraz poprzez zaakceptowanie niewłaściwego zastosowania przez organ podatkowy w/w przepisów Op. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Jak wynika z akt sprawy strona zażądała wydania jej kserokopii dokumentów, pochodzących z postępowania karnego, prowadzonego m. in. przeciwko skarżącemu. Prokurator prowadzący postępowanie w tej sprawie, z uwagi na dobro śledztwa, nie wyraził zgody na wydanie wymienionych kserokopii. Zauważyć należy, że w art. 178 Op uregulowane zostało prawo wglądu strony do akt postępowania podatkowego. W szczególności, strona, stosownie do art. 178 § 1 Op ma możliwość żądania wydania jej kserokopii dokumentów z akt sprawy. Podkreślenia wymaga jednak, że prawo to nie jest prawem nieograniczonym. W art. 179 § 1 Op zostały bowiem wskazane okoliczności, w których wgląd do akt, a zatem również sporządzanie kopii znajdujących się tam dokumentów podlega wyłączeniu. Przesłankami ograniczenia wglądu do akt sprawy są: ochrona tajemnicy państwowej oraz interes publiczny. W sprawie rozpoznawanej, nie doszło do naruszenia powołanych przepisów. Wbrew stanowisku kasatora dobro śledztwa mieści się w zakresie pojęcia interesu publicznego. Uzasadniają to w pełni okoliczności powołane przez organ oraz przez Sąd I instancji. Wyłączenie wglądu do akt sprawy na podstawie art. 179 § 1 Op nie stoi w sprzeczności z uregulowaną w art. 123 Op zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Przepis ten (art. 179 § 1 Op) stanowi bowiem uregulowany przez ustawodawcę wyjątek od omawianego wcześniej art. 178 Op, który to z kolei ma za zadanie realizować powyższą zasadę ogólną. Taki stan rzeczy potwierdza jedynie, że zasada czynnego udziału strony może być w pewnych sytuacjach ograniczona, co nie może budzić sprzeciwu, gdy ograniczenie to wynika bezpośrednio z ustawy i w danym stanie faktycznym jest uzasadnione uregulowanymi w ustawie przesłankami. Z analogicznych przyczyn organ nie naruszył uregulowanej w art. 129 Op zasady jawności postępowania podatkowego. W sprawie rozpoznawanej postanowienie nie sprzeciwia się również powołanym przez kasatora normom konstytucyjnym. Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (ustawa zasadnicza z dnia 2.04.1997 r. Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) sam zresztą potwierdza możliwość ustawowego ograniczenia pewnych praw w sytuacji gdy jest to konieczne dla ochrony porządku publicznego. Podobnie w art. 51 ust. 3 ustawy zasadniczej prawodawca wskazał na możliwość by z mocą ustawy ograniczyć dostęp do dokumentów urzędowych. Wobec powyższych konstatacji rację przyznać należało Sądowi I instancji, który wydając prawidłowe rozstrzygnięcie nie naruszył również art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Ppsa orzekł jak w wyroku.