II OSK 1687/12

Dnia 9 grudnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 641/11 w sprawie ze skargi H. C. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 641/11 oddalił skargę H. C. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją znak: [...] z dnia [...] października 2009 r. Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu skarżącego – H. C. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. Decyzja powyższa została wysłana na podaną przez skarżącego skrytkę pocztową nr [...] i odebrana przez niego osobiście w dniu 9 listopada 2009 r. W dniu 26 listopada 2009 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji w Urzędzie Miasta K. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło z powodów od niego niezależnych. Do odwołania dołączona została kserokopia dokumentu "Wynik konsultacji" z dnia [...] listopada 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Wojewoda M. na podstawie: - art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a.; - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. Nr 139 z 2000 r. poz. 993 ze zm.); odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na uzasadnienie organ podniósł, że sprawa o przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji była już przedmiotem postępowania przed Wojewodą M. Rozpatrując zawarty w odwołaniu skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] października 2009 r., Wojewoda M., po zbadaniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zaskarżył postanowienie Wojewody M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który po zbadaniu legalności zaskarżonego postanowienia, wyrokiem z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 212/10 uchylił powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że z punktu widzenia niezawinionych przyczyn uchybienia terminu stan zdrowia może mieć istotne znaczenie. Jednocześnie Sąd, w żaden sposób nie przesądzał, że dołączone do wniosku zaświadczenie lekarskie i stwierdzone w nim okoliczności faktycznie świadczą o niezawinionym uchybieniu przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. W świetle powyższego, Sąd zalecił organowi II instancji ponowne przeanalizowanie sprawy i wydanie kolejnego rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, że w przepisie art. 58 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest wypełnienie dwóch przesłanek, mianowicie złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Ocenie podlegało zatem uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu oraz zachowanie siedmiodniowego terminu. W ocenie Wojewody M., skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący odebrał decyzję organu I instancji w dniu 9 listopada 2009 r. W tym samym dniu uczestniczył w konsultacji okulistycznej w Poradni [...] oraz - jak sam podał - udał się pod adres: [...] gdzie nie został wpuszczony do lokalu. W dniu 10 listopada 2009 r. skarżący wniósł skargę do Rady Miasta K., a kilka dni później, tj. w dniu 18 listopada 2009 r. ponownie udał się pod adres stałego zameldowania. Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 9 listopada 2009 r., a zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 23 listopada 2009 r. Organ podkreślił, że skarżący nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu, który wskazywałby, iż w ciągu czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania miały miejsce zdarzenia, które uniemożliwiły mu wniesienie odwołania w terminie, dając tym samym podstawę do uznania, że przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania były niezawinione. Dołączona do akt sprawy karta informacyjna z Kliniki [...] z dnia 28 października 2009 r., którą Sąd w wyroku z dnia 6 października 2010 r. uznał za dokument potwierdzający przyjęcie do kliniki, faktycznie był wypisem z kliniki. Z treści karty jednoznacznie wynikało, że skarżący przebywał w klinice od 22 października 2009 r. do 28 października 2009 r. Wobec powyższego, organ podkreślił, że dokument ten nie mógł mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wobec tego, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie było możliwe, bowiem nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu. Organ podkreślił, że złożone przez skarżącego w dniu 10 listopada 2009 r. do Rady Miasta K. pismo o nazwie "zawiadomienie o przestępstwie", w którego treści skarżący wyrażał swoje niezadowolenie z decyzji Prezydenta Miasta K. orzekającej o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, nie zostało przez ten organ przekazane w trybie art. 65 § 1 k.p.a. do Wojewody M. celem rozpoznania pisma jako odwołania od decyzji pierwszej instancji, bowiem pismo stanowiło skargę złożoną na podstawie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie z dnia [...] marca 2011 r. złożył skarżący, podkreślając, że po otrzymaniu informacji odnośnie swojego meldunku złożył w terminie zażalenie na decyzję Urzędu Miasta K. Skarżący podkreślił, że nie z jego winy odpowiednia Komórka Urzędu Miasta K. przekazała pismo do Wydziału Spraw Administracyjnych Referatu Postępowań Meldunkowych UM K. z opóźnieniem. Odnośnie stanu zdrowia to, w ocenie skarżącego, organ mógł sprawdzić czy faktycznie jego stan zdrowia był zły. Zaznaczył, że jest osobą chorą oraz samotną ofiarą przemocy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o oddalenie skargi. Organ podniósł, że badał, zgodnie z zaleceniem Sądu, czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu oraz czy zachował siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, licząc od ustania przeszkody do jego wniesienia. Samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Organ podkreślił, że okoliczność przebywania skarżącego w Klinice [...] w dniach do 22 do 28 października 2009 r. nie ma jednak znaczenia dla uprawdopodobnienia jego braku winy w złożeniu odwołania od przedmiotowej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią bezsporną w sprawie jest fakt, że decyzja Prezydenta Miasta K. doręczona została w dniu 9 listopada 2009 r., a więc 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 23 listopada 2009 r. Sporne natomiast jest to, czy organ słusznie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania czy też ww. termin powinien zostać skarżącemu przywrócony. W niniejszej sprawie podstawę prawną wydanego postanowienia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Analizując sprawę Sąd wskazał, że postępowanie odwoławcze uruchamiane jest czynnością procesową strony, jaką jest wniesienie odwołania. Warunkiem skuteczności jego wniesienia jest jednak spełnienie określonych prawem wymagań co do formy, treści, terminu i trybu. Kodeks postępowania administracyjny w art. 128 wskazuje, że odwołanie nie wymaga szczególnej formy ani szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona jest niezadowolona z decyzji. Niemniej jednak warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu. Zgodnie bowiem z art. 129 k.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, przy czym przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję (art. 57 § 1 k.p.a.). Prekluzyjny termin do wniesienia odwołania dotyczy osób, którym decyzja została doręczona. Zasady przywracania uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 58 - 60 k.p.a. Wynika z nich, że w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 58 k.p.a., organ przywraca termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Sąd zwrócił uwagę, że instytucja przywrócenia terminu unormowana w art. 58 k.p.a. stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Organ administracji publicznej, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem, jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że prawdą jest twierdzenie skarżącego, zawarte w piśmie z dnia 30 października 2009 r., że przebywał on w szpitalu okulistycznym. Jednakże jak wynika z karty informacyjnej pobyt trwał od 22 października 2009 r. do 28 października 2009 r., a więc miał miejsce przed doręczeniem skarżącemu decyzji o wymeldowaniu. Skarżący ww. decyzję odebrał w dniu 9 listopada 2009 r. w tym też dniu miał konsultację okulistyczną. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 9 listopada 2009 r. i upłynął bezskutecznie w dniu 23 listopada 2009 r., a odwołanie z dnia 26 listopada 2009 r. jako złożone po terminie nie mogło odnieść skutku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., II FSK 1704/06, Lex nr 470988; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r., II OSK 1397/05, Lex nr 315129). Dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., I SA/Gd 560/00, Lex nr 46437). Zatem przeszkodą usprawiedliwiającą uchybienie terminowi może być tylko okoliczność uniemożliwiająca, a nie tylko utrudniająca dokonanie czynności procesowej w terminie. Odnosząc się do argumentu skarżącego, że organ mógł stwierdzić, czy jego stan zdrowia był zły, Sąd podniósł, że to na skarżącym ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy, a dokumenty przez niego przedstawione, tj. karta informacyjna z dnia 28 października 2009 r. oraz wynik konsultacji z dnia 9 listopada 2009 r. takiego braku winy nie uprawdopodabniają. Odnośnie zarzutu skarżącego, iż złożył w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania, pismo do Rady Miasta K. z dnia 10 listopada 2009 r. i winno ono być uznane za odwołanie, kwestię ta przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2010 r. stwierdzając, że pismo to stanowi skargę złożoną na podstawie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego i nie może być ono uznane za odwołanie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył H. C., zaskarżając wyrok w części oddalającej skargę (pkt I wyroku), zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu rozwinięcia zarzutów i twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z dnia 23 grudnia 2011 roku sformułowanym przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie postanowienia pomimo istnienia podstaw do jego uchylenia, polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ przepisu art. 153 p.p.s.a., 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie postanowienia pomimo istnienia podstaw do jego uchylenia, polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie postanowienia pomimo istnienia podstaw do jego uchylenia, polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ przepisów art. 234 pkt 1 w zw. z art. 65 § 1 k.p.a. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych w tym kosztów zastępstwa procesowego - kosztów udzielonej nieopłaconej, zarówno w całości jak i części, pomocy prawnej według stawek przewidzianych powiększonych o podatek VAT. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła uczestniczka postępowania B. C., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o przyznanie na rzecz pełnomocnika uczestniczki postępowania kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu wraz z podatkiem VAT z uwagi na fakt, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części przez uczestniczkę postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd I instancji słusznie zaakceptował stanowisko organu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wskazać należy, że skarżący decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] października 2009 r. odebrał w dniu 9 listopada 2009 r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w tym dniu i upłynął w dniu 23 listopada 2009 r. Należy zwrócić uwagę, że w dniu 10 listopada 2009 r., czyli w terminie otwartym do wniesienia odwołania, skarżący wniósł skargę do Rady Miasta K. Skoro skarżący był w stanie złożyć w/w skargę, to nie sposób twierdzić, że stan zdrowia uniemożliwiał mu złożenie odwołania w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczególnej formy ani szczegółowego uzasadnienia. Mając na względzie ocenę prawną zawartą w wyroku z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 212/10 i będąc nią związanym stosownie do art. 153 p.p.s.a., organ przeanalizował dokumentację medyczną złożoną przez skarżącego i zasadnie uznał, że nie uprawdopodabnia ona braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Za niezasadne należało zatem uznać zarzuty podniesione w pkt 2 i 3 skargi kasacyjnej. W wyroku z dnia 6 października 2010 r. WSA w Krakowie przesądził również, że pismo do Rady Miasta K. z dnia 10 listopada 2009 r. stanowi skargę złożoną na podstawie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego i nie może być ono uznane za odwołanie, dlatego też chybiony jest zarzut podniesiony w pkt 4 skargi kasacyjnej. Nie sposób też uznać, żeby brak odniesienia się do pisma pełnomocnika z dnia 23 grudnia 2011 r. stanowił mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się bowiem do wszystkich zarzutów i argumentów, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.