II SA/Rz 1010/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego L. P. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. W podstawie prawnej decyzji SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, z 2006 r., poz. 992 ze zm.). Uzasadniając decyzję SKO stwierdziło, że odwołanie L. P. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu pierwszej instancji odpowiada przepisom prawa. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli osoba ta nie podejmuje pracy lub rezygnuje z niej w celu sprawowania opieki nad osobą posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznym ograniczeniem możliwości do samodzielnej egzystencji. Brak aktywności zawodowej musi być spowodowany koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki. Odwołująca tego warunku nie spełniła, gdyż jej rezygnacja z zatrudnienia i nie podejmowanie pracy jest konsekwencją pobierania zasiłku chorobowego. W takiej sytuacji odwołująca nie podejmuje zatrudnienia nie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem posiadającym orzeczoną niepełnosprawność ale ze względu na stan własnego zdrowia. Zasiłek chorobowy jest kontynuacją uprawnień pracowniczych. Jego celem jest doprowadzenie stanu zdrowia osoby do poziomu pozwalającego kontynuować lub podjąć pracę. W takim stanie faktycznym należy przyjąć, że odwołująca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z rozstrzygnięciem SKO nie zgodziła się L. P. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca zarzuciła skarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreśliła, że ustawa wyraźnie wskazuje przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W jej przypadku żadna z okoliczności wskazanych nie zachodzi, zatem organy nie miały podstaw do odmowy przyznania jej tego świadczenia skoro pozostaje i nie podejmuje pracy, a sprawuje opiekę nad chorym dzieckiem, które spełnia warunki do tego, by ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. W porządku prawnym brak przepisu, który wykluczałby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba pobiera zasiłek chorobowy. Z tego powodu skarżąca uznała, że skarga jest zasadna. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z argumentacją jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną oraz formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy, który został ustalony poprawnie i nie jest przez strony kwestionowany. Sąd przyjmuje to ustalenie jako podstawę orzekania. W sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżąca występując o świadczenie pielęgnacyjne dołączyła do wniosku oświadczenie z dnia 26 czerwca 2010 r., z treści którego wynika, że od dnia 5 maja 2010 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim, a od dnia 7 maja 2010 r. pobiera zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS. Stosunek pracy skarżącej ustał w dniu 7 maja 2010 r. Równocześnie sprawuje ona opiekę nad własnym dzieckiem D. P., który ma ustaloną w orzeczeniu z dnia 14 czerwca 2010 r. niepełnosprawność i z tego powodu wymaga stałej i długotrwałej opieki w związku z ograniczoną samodzielnością egzystencji. Na tej podstawie skarżąca domagała się ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sprawie zapadły decyzje będące przedmiotem sądowej kontroli. Skarga L. P. zasługuje na uwzględnienie. Trafny jest zarzut naruszenia prawa, art. 17 ust. 1 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje podmiotowi uprawnionemu na skutek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli osoba nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Wykładnia tego przepisu przyjęta przez organy pomocy społecznej obu instancji wychodzi z założenia, że skarżąca nie mieści się w dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy, bo pobierała zasiłek chorobowy. W ocenie organów pobieranie takiego świadczenia wskazuje, że podmiot, któremu ono przysługuje nie rezygnuje z zatrudnienia. Wręcz przeciwnie, zatrudnienie kontynuuje. Ten sposób wykładni, polegający na podejściu systemowym prowadzić musi do przyjęcia, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Fakt ten potwierdza sposób rozwiązania stosunku pracy skarżącej, który ustał na skutek upływu terminu. W świetle tych ustaleń zaprzestanie pracy przez skarżącą nie było powodowane koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem, ale podyktowane było jej względami zdrowotnymi, a to przesądza o niemożności przyjęcia podstaw do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd nie podziela takiego stanowiska. Przede wszystkim nie można aprobować sposobu wykładni treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie zwrotu "jeśli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia" przez sięganie do pojęcia zasiłku chorobowego. Zabieg taki nie znajduje uzasadnienia w treści wskazanego przepisu, ani nawet w ustawie. Sięganie do innych regulacji niż ta, w ramach której rozpoznawane jest żądanie przyznania określonego uprawnienia jest możliwe, ale tylko w przypadku, gdy przepisy prawa wyraźnie dopuszczają takie odesłanie. W przypadku braku wyraźnej normy posługiwanie się konstrukcjami (instytucjami) innej ustawy należy traktować jako niczym nie usprawiedliwioną dowolność interpretacyjną. Tak działały organy obu instancji w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, zatem należy przyjąć, że skarga trafnie wskazuje na niczym nie uzasadnioną dowolność takiego działania. W ocenie Sądu treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma odnosić się do sytuacji faktycznej podmiotu ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o ten rodzaj pomocy, w chwili orzekania nie może podjąć lub musi zrezygnować z zatrudnienia. Dla poprawnego ustalenia zakresu treściowego przepisu ważny jest fakt nie bycia w zatrudnieniu oraz obiektywnie stwierdzona potrzeba sprawowania opieki nad osobą mającą orzeczenia o niepełnosprawności z odpowiednim wskazaniem, czyli koniecznością długotrwałej i stałej opieki lub pomocy ze względu na znacznie ograniczona możliwość egzystencji. W rozpoznawanej sprawie skarżąca niewątpliwie w chwili orzekania jest osobą, która nie podjęła zatrudnienia i z niego zrezygnowała. Dla wypełnienia dyspozycji przepisu nie są istotne okoliczności i intencje niepodejmowania zatrudnienia. Dlatego nie można jako poprawnej przyjąć tej argumentacji organów, która koncentruje się na domniemanych intencjach skarżącej. W judykaturze podkreśla się, że dla ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego istotne jest niepozostawanie w zatrudnieniu (zob. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1364/07, LEX 535018), a nie istnienie potencjalnej możności jego podjęcia. Zgodzić należy się ze stanowiskiem skargi, że dla odmowy udzielenia świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest treść art. 17 ust. 5 ustawy, który wylicza negatywne przesłanki przyznania tej pomocy. Pośród nich nie wskazano zasiłku celowego, zatem nie można przyjmować, że ten rodzaj świadczeń może prowadzić do decyzji odmownej, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zwłaszcza nie można w oderwaniu od treści tego przepisu prowadzić wykładni art. 17 ust. 1 ustawy i przez pryzmat tego zasiłku rozumieć "nie podejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia". Sąd zauważa, że sam fakt pobierania zasiłku chorobowego nie może być podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takim powodem mogłaby zostać uznana niemożliwość sprawowania opieki ze względu na stan zdrowia, który był podstawą przyznania zasiłku chorobowego. Jednak w tym zakresie organy nie prowadziły postępowania. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. Organy orzekając ponownie w sprawie będą zobowiązane zastosować wskazaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tych powodów należało skargę uwzględnić.