II OZ 1051/11

Dnia 3 listopada 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 września 2011 roku sygn. akt III SA/Lu 257/11 o odmowie przyznania T.K. prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2011 roku Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu czasowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił T.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu czasowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz pełnoletnią, uczącą się córką, przy czym posiada rozdzielność majątkową z żoną. W skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. 30,20 m2, poza tym nie posiada innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Skarżący osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.850 zł brutto, zaś żona uzyskuje dochód z tytułu pracy w parafii w B. w kwocie 600 zł netto miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki gospodarstwa domowego to czynsz mieszkaniowy – 60 zł; energia elektryczna – 20 zł; gaz – 60 zł; opał – 1.600 zł w sezonie grzewczym (w rozliczeniu miesięcznym – 133,33 zł); telefon – 50 zł za 3 miesiące (w rozliczeniu miesięcznym – 16,67 zł). Z powyższego wynika, że miesięczne, wykazane przez skarżącego koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego wynoszą 290 zł. Skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, poświadczających jego sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nadesłał dokumenty potwierdzające wysokość jego aktualnych dochodów, natomiast odnośnie dochodów małżonki przesłał jedynie zaświadczenie urzędu skarbowego z dnia 30 maja 2011 r. o wysokości dochodów osiągniętych przez żonę w 2010 r. W piśmie z dnia 19 lipca 2011 r. oświadczył natomiast, że posiada rozdzielność majątkową z żoną (co potwierdza przesłana jako dodatkowy dokument źródłowy, umowa o ustanowieniu rozdzielności małżeńskiej majątkowej od 30 czerwca 2010 r. (akt notarialny z 25 maja 2010 r.). Stwierdził również, że z powodu rozdzielności majątkowej z żoną i okresu urlopowego w jej pracy nie może przedstawić zaświadczenia o zarobkach żony. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że sytuacja majątkowa skarżącego jest dobra, a jeżeli odbiega od sytuacji innych niezamożnych osób w kraju, to jedynie na korzyść. Wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie nie jest nadmiernie wygórowana i jej uiszczenie nie stanowi żadnego wyzwania dla skarżącego, poza tym, jakie stwarza każdy dodatkowy wydatek na cele inne niż zamierzone. Wydatek ten nie przekracza zdolności finansowych wnioskodawcy, opartych na stabilnej podstawie comiesięcznie otrzymywanego wynagrodzenia w kwocie 2.193,49 zł netto. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada stabilną sytuację finansową. Ponadto jak wynika z wyciągu bankowego z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2011 r., na jego konto comiesięcznie wpływały znaczne kwoty pieniężne przelewane przez jego żonę (np. w dniu 21 kwietnia 2011 r. kwota 5.200 zł; w dniu 17 maja 2011 r. kwota 5.100 zł), jak też z innego tytułu – za zakup materiałów budowlanych w dniu 14 czerwca 2011 r. – kwota 5.000 zł. Z powyższego wynika, że małżonka skarżącego regularnie zasila jego konto bankowe oraz, że są to kwoty znacznie przekraczające jej wynagrodzenie uzyskiwane z pracy w parafii w B. (600 zł netto miesięcznie). W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych kwocie 100 zł należy ocenić jako nieusprawiedliwiony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Wniósł o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuację materialną i wysokie ceny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżący posiada stały, miesięczny dochód. Dochód ten nie jest dochodem wysokim, ale uwzględnić również należało, że obecne koszty postępowania zamykają się w kwocie 100 zł. Zestawienie kwoty osiąganego przez skarżącego dochodu oraz kwoty wpisu sądowego od skargi przemawia za uznaniem, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla utrzymania swojego i swojej rodziny. Podkreślenia wymaga zasada, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Przede wszystkim bez wyjaśnienia pozostały dochody żony skarżącego oraz dokonywane przez nią wpłaty na konto wnioskodawcy. Sąd miał oczywiście na uwadze rozdzielność majątkową skarżących, ale zawarcie między małżonkami umowy tego rodzaju nie zwalnia ich z wynikającego z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązku świadczenia sobie pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.