II GSK 2429/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. Ż. – M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 967/11 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi H. Ż. – M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2011 r. o sygn. akt VI SA/Wa 967/11 w sprawie ze skargi H. Ż. – M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza odrzucił skargę oraz zwrócił skarżącej kwotę uiszczonego wpisu sądowego. Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że uchwałą z dnia [...] maja 2010 r. Rada Izby Notarialnej w L. (dalej: Rada) na podstawie o art. 35 w zw. z art. 44 § 3 i art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o odwołanie H. Ż. – M. (dalej: skarżąca) ze stanowiska notariusza. Uchwałą z dnia [...] września 2010 r. wydaną na podstawie art. 16 § 3 w zw. z art. 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie Rada postanowiła pozytywnie zaopiniować odwołanie skarżącej z zajmowanego stanowiska. W uzasadnieniu wskazano, iż z uwagi na znaczną ilość uchybień zawodowych, błędów merytorycznych, rangę i negatywne skutki wynikające dla stron dokonywanych czynności notarialnych, przy braku przejawów poprawy poziomu pracy zawodowej skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 Ustawy prawo o notariacie). Krajowa Rada Notarialna po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej uchwałą z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady. Krajowa Rada mając na uwadze wymienione przewinienia i zarzuty wobec skarżącej oraz fakt postawienia skarżącej zarzutu popełnienia przestępstwa, stwierdziła, że nie spełnia ona przesłanek bycia notariuszem, jakimi są nieskazitelność charakteru oraz dawanie rękojmi prawidłowego wykonania zawodu notariusza. Krajowa Rada wskazała, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, opinia wydawana w trybie art. 106 k.p.a. przez organ współdziałający, którym jest w niniejszej sprawie Rada, jeśli szczególny przepis prawa nie nadał jej innego charakteru, jest tylko oceną faktów z użyciem ustawowych lub subiektywnych kryteriów opiniującego. Podkreśliła w związku z tym, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji dokonuje w tym postępowaniu swojej subiektywnej oceny materiału dowodowego, a ocena ta może w sposób znaczący odbiegać od oceny skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę H. Ż. – M. wskazał, iż istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia czy uchwała Krajowej Rady, podjęta na podstawie art. 16 w zw. z art. 35 ust.1 p.o.n., której przedmiotem jest wniosek o odwołanie skarżącej ze stanowiska notariusza, podlega w ogóle kognicji sądu administracyjnego, a zatem czy spełnia przesłanki z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Do zakresu działania rady izby notarialnej należy, m. in. nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, asesorów i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności notariusza. Rada izby ma prawo do wykonywania wobec notariusza czynności władczych, gdyż nadzór, zgodnie z poglądami doktryny, oznacza także prawo do kontroli oraz władczego wkraczania w sprawy nadzorowanego podmiotu. Tak więc uchwała rady izby notarialnej, zawierająca wniosek o odwołanie ze stanowiska komornika, wynika ze sprawowania funkcji nadzorczych. Akty te wydawane są w ramach działania organów danej korporacji zawodowej i dotyczą tylko jej członków. Zdaniem Sądu I instancji zaskarżona uchwała stanowi akt wewnętrzny, podjęty w ramach działania korporacji zawodowej. Uchwała będąca przedmiotem niniejszej sprawy nie dotyczy uprawnień bądź obowiązków, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i to nie tylko z uwagi na jej wewnętrzny charakter, ale także z uwagi na brak jej przełożenia na sferę stosunków prawnych notariusza. Nie powoduje bowiem automatycznie odwołania notariusza z zajmowanego stanowiska. Rada notarialna nie jest organem prowadzącym postępowanie w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza, a jedynie organem współdziałającym, a wydana opinia jest tylko oceną faktów z użyciem ustawowych lub subiektywnych kryteriów opiniującego. Reasumując Sąd I instancji wskazał, że uchwała Krajowej Rady utrzymująca w mocy uchwałę Rady dotyczącą opinii w sprawie odwołania skarżącej ze stanowiska notariusza, nie stanowi rozstrzygnięcia mającego charakter decyzji administracyjnej, a jest tylko jednym z dowodów, branych pod uwagę przy merytorycznym rozstrzyganiu Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie ewentualnego odwołania notariusza. Wniesiona skarga nie dotyczy aktu lub czynności objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego wskazanych w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. tym samym jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. H. Ż. – M. złożyła skargę kasacyjna na powyższe postanowienie wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zarzuciła naruszenie art. 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, w sytuacji gdy kategoria problemów jakie zostały podniesione w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy do drogi administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona do Sądu I instancji uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lutego 2011 r. została wydana na podstawie art. 16 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy Prawo o notariacie oraz art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 106 § 5 k.p.a. Zgodnie z art. 16 § 3 ustawy Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej, wydanej na wniosek Ministra Sprawiedliwości w terminie miesiąca od daty wpływu wniosku. W świetle tego ostatniego przepisu nie ulega wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości podejmuje decyzję o odwołaniu notariusza po zasięgnięciu opinii o jakiej mowa w tym przepisie. Chodzi zatem o sytuację o jakiej mowa w art. 106 § 1k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie) decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Z kolei według art. 106 § 5 k.p.a. zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie. W przedmiotowej sprawie organy samorządu notarialnego zajęły stanowisko (wyraziły opinię) w formie uchwały a nie postanowienia, gdyż stosownie do art. 36 § 1 ustawy Prawo o notariacie jako organy kolegialne zajmują stanowisko w formie uchwał, lecz nie ulega wątpliwości, iż uchwały te są "postanowieniami" o jakich mowa w art. 106 § 5 k.p.a. W konsekwencji więc na taką uchwałę (postanowienie) przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W myśl bowiem tego ostatniego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W świetle przytoczonych wyżej przepisów jest rzeczą oczywistą, iż Sąd I instancji nie miał żadnych podstaw do uznania - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.,- iż wniesienie skargi w niniejszej sprawie było niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przy tym, iż wydanie przez właściwą izbę notarialną opinii o jakiej mowa w art. 16 § 3 ustawy Prawo o notariacie następuje na wniosek Ministra Sprawiedliwości a takiego wniosku w aktach sprawy brak. W przepisie tym nie ma natomiast uprawienia dla właściwej izby notarialnej do podejmowania uchwały z urzędu. Ta ostatnia kwestia dotyczy jednak kontroli legalności zaskarżonej uchwały a nie kwestii właściwości sądu administracyjnego. Z przytoczonych powodów Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a.