II SA/Bk 212/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych oddala skargę. Starosta Ł. decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] orzekł o niezbędności wejścia inwestora A. S. na teren sąsiedniej nieruchomości, położonej w miejscowości S. S., oznaczonej nr [...], stanowiącej własność P. S. Zezwolenia udzielono celem wykonania przez inwestora ocieplenia i elewacji budynku mieszkalnego na jego działce nr [...]. Określono również granice i warunki korzystania z udostępnianej nieruchomości wskazując, że zajęty pas niezbędny do przeprowadzenia robót może mieć szerokość 150 cm i długość 16 m licząc od narożnika budynku, ma on służyć do ustawienia rusztowania, wykonania ocieplenia i elewacji ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego, a następnie złożenia rusztowania i uporządkowania terenu. Ustalono, że zajęcie terenu może nastąpić na okres 10 dni licząc od uprawomocnienia się decyzji, a inwestor jest zobowiązany naprawić szkody powstałe w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości na zasadach obowiązujących w Kodeksie cywilnym. Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. S. właściciel działki nr [...]. Wojewoda P. decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ odwoławczy, odmiennie niż Starosta, ustalił, że inwestor występował do właściciela sąsiedniej nieruchomości o wyrażenie zgody na wejście na jego teren, której to zgody nie uzyskał. Wskazał na znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru prośby z 20 stycznia 2010r. Jako przyczynę uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej wskazał brak ustaleń w zakresie odległości posadowienia budynku inwestora od granicy z działka sąsiednią. Zdaniem Wojewody udzielenie zgody na wejście na nieruchomość sąsiednią w takich niepełnych okolicznościach faktycznych jest nieprawidłowe, bowiem może doprowadzić do spowodowania naruszenia prawa własności działki nr [...]. Polecono, by w ponownie prowadzonym postępowaniu organ wezwał inwestora do przedłożenia załącznika graficznego, bądź zaświadczenia geodety w przedmiocie odległości budynku inwestora od granicy działki sąsiedniej. Zdaniem organu pozwoli to ustalić czy zamierzone roboty budowlane zmieszczą się w granicach działki inwestora. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do sądu administracyjnego A. S. Wywodził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, gdyż została oparta o wcześniejsze pozwolenie na budowę z [...] czerwca 2008r., w którym zatwierdzono również projekt budowlany. W trakcie postępowania o wydanie przedmiotowego pozwolenia analizowano zamierzenie ocieplenia budynku. Do ostatecznego kształtu pozwolenia i projektu właściciel nieruchomości nr [...] P. S. nie zgłaszał zastrzeżeń. Pozwolenie na budowę stało się prawomocne i organ obecnie prowadzący postępowanie w przedmiocie zezwolenia na wejście na teren sąsiedni nie ma prawa podważać przyjętych w nim rozwiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 21 października 2010r. (sygn. akt II SA/Bk 506/10) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, iż została ona wydana z naruszeniem art. 138 § 2 kpa i art. 47 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd podkreślił, że przesłankami wydania pozytywnego rozstrzygnięcia na podstawie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego są: potrzeba wykonania robót budowlanych; niezbędność wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej, oraz brak zgody na takie wejście właściciela nieruchomości sąsiedniej. Powyższe przesłanki wyznaczają jednocześnie dopuszczalne granice postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie w oparciu o wymieniony przepis. Dalej Sąd wyjaśnił, że potrzeba wykonania prac budowlanych powinna wynikać z pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, od którego nie wniesiono sprzeciwu. Warunek zaś niezbędności wejścia na teren sąsiedni występuje wtedy, gdy obiekty, na których mają być wykonane prace, znajdują się na granicy działki sąsiedniej lub w takiej od niej odległości, że teren dostępny na działce inwestora nie wystarczy na ich prawidłowe przeprowadzenie. Przy ocenie powyższych okoliczności konieczne jest natomiast sięgnięcie do rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym dotyczącym inwestycji, co do której ma być wydane zezwolenie na podstawie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego. Na tej podstawie Sąd za trafne przyjął ustalenia organu I instancji, który stwierdził, że prace polegające na wykonaniu elewacji i dociepleniu ścian zostały przewidziane w projekcie budowlanym, a położenie budynku powoduje, że wymagają wejścia na teren sąsiedni. Za zbędne i wykraczające poza kompetencje organów orzekających na podstawie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego, Sąd uznał natomiast wytyczne udzielone przez Wojewodę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie składu orzekającego polecone przez ten organ ustalenie, "w jakiej odległości od granicy działki zlokalizowany jest budynek inwestora i czy zakres prac, jakie zamierza wykonać nie spowoduje naruszenia własności działki nr [...]", prowadziłyby do podważania projektu i badania przebiegu granicy. Tymczasem na etapie tego postępowania organ nie może badać przebiegu granicy pomiędzy działkami właściciela sąsiedniej nieruchomości i inwestora oraz tego, czy efekt wykonanych prac przekroczy tę granicę. W okolicznościach sprawy nie ma też istotnego znaczenia, czy budynek inwestora został zlokalizowany dokładnie po granicy, jak utrzymuje uczestnik postępowania, czy w odległości 14 i 10 cm od granicy, jak przyjęto w I instancji na podstawie zaświadczenia uprawnionego technika budowlanego. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego istotne jest przede wszystkim to, że wykonanie prac, z uwagi na usytuowanie budynku, nie jest możliwe z działki inwestora oraz ustalenie, w jakim zakresie konieczne jest skorzystanie z terenu działki sąsiedniej. Końcowo za prawidłowe Sąd uznał ustalenie w postępowaniu odwoławczym braku uzgodnienia między stronami sposobu, zakresu i terminu korzystania przez inwestora z nieruchomości nr [...] w celu wykonania ocieplenia i elewacji budynku na działce nr [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że A. S. taką próbę uzgodnienia podjął, o czym świadczy pismo z 20 stycznia 2010 r. wraz z załączonymi potwierdzeniami jego nadania i odbioru. Wojewoda P., rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z [...] marca 2011r. nr [...] uchylił decyzję Starosty Ł. z [...] kwietnia 2010r. w części dotyczącej terminu na wykonanie prac i wyznaczył nowy termin na wykonanie robót budowlanych polegających na ociepleniu i elewacji ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego w okresie nie przekraczającym 14 dni, tj. od 28 marca 2011r. do 10 kwietnia 2011r.; a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie stwierdził, że decyzja organu I instancji o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości nr [...] była słuszna i zgodna z przepisami obowiązującego prawa, w tym art. 47 ust.2 prawa budowlanego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł P. S., zarzucając jej: - rażące naruszenie art. 47 ust.2 prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że inwestor zwrócił się do sąsiada i nie uzyskał zgody, w sytuacji, gdy inwestor o taką zgodę nigdy nie występował, przy braku wykazania przez organ niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości; - wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego poprzez uznanie, że przedłożenie przez inwestora zaświadczenia technika budowlanego stwierdzającego posadowienie budynku w pewnej odległości od granicy uzasadnia ocieplenie budynku; - naruszenie art. 6, 7, 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pomimo kwestionowania przez skarżącego podpisu złożonego na potwierdzeniu odbioru z 21 października 2010r., nie rozpatrzenie wniosku o powołanie w tym zakresie grafologa i wniosku o przedłożenie pierwotnej dokumentacji projektowej i budowlanej. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący stwierdził, że nie było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, albowiem inwestor nie spełnił wymagań z art. 47 ust.2 prawa budowlanego. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnił, inwestor w dniu 20 stycznia 2010r. (zwrotne potwierdzenie odbioru z 21 września 2010r.) zwrócił się do skarżącego z prośba o udostępnienie działki nr [...] określając sposób, zakres i termin wykonania robót, lecz zgody takiej nie uzyskał. W tych okolicznościach organ zobowiązany był wydać zaskarżoną decyzję. Odnosząc się zaś do zarzutu sfałszowania podpisu skarżącego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wyjaśnił, że organ architektoniczno – budowlany nie ma kompetencji do badania prawdziwości podpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa niniejsza była już raz poddana kontroli tutejszego sądu, który wyrokiem z 21 października 2010 r. w sprawie II SA/Bk 506/10 uchylił decyzję Wojewody P. z [...] maja 2010r., wskazując, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego – art. 138 §2 kpa i materialnego – art. 47 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.). W tym miejscu należy podkreślić, że z mocy art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu związany jest zarówno organ, jak i orzekający obecnie skład sądu. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznaczało to, iż Wojewoda P. rozpoznając ponownie sprawę związany był w powyższym zakresie wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 października 2010r. W orzeczeniu tym Sąd wyjaśnił, iż przesłankami wydania pozytywnego rozstrzygnięcia na podstawie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego są: potrzeba wykonania robót budowlanych, niezbędność wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej, oraz brak zgody na takie wejście właściciela nieruchomości sąsiedniej. W przedmiotowej sprawie, jak ustalił jednoznacznie Sąd, przesłanki te zostały spełnione, albowiem prace polegające na wykonaniu elewacji i dociepleniu ścian budynku należącego do A. S. zostały przewidziane w projekcie budowlanym, położenie budynku powoduje, że wykonanie planowanych prac wymaga wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej nr [...] należącej do P. S., a pomiędzy inwestorem i właścicielem nieruchomości sąsiedniej nie doszło do uzgodnienia sposobu, zakresu i terminu korzystania z nieruchomości nr [...] w celu wykonania planowanych prac na działce nr [...]. Mając na uwadze powyższe zalecenia Sądu organ wydający zaskarżoną decyzję prawidłowo zatem wywiódł, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania rozstrzygnięcia zezwalającego A. S. na wejście na teren nieruchomości sąsiedniej nr [...] należącej do skarżącego - w celu wykonania ocieplenia i elewacji rozbudowywanego na działce inwestora nr [...] budynku mieszkalnego. Przede wszystkim inwestor, wbrew temu co twierdzi autor skargi, wystąpił w dniu 20 stycznia 2010r. do skarżącego o udostępnienie działki nr[...] określając sposób, zakres i termin wykonania robót budowanych. Pismo zawierające taką prośbę zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 stycznia 2010r., o czym świadczy załączone do kat administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru. Powyższa kwestia została w sposób jednoznaczny przesądzona w wyroku z 21 października 2010r. i Sąd rozpatrując obecnie sprawę nie może jej powtórnie badać. Na tym etapie Sąd nie mógł też odnieść się do podniesionego w skardze zarzutu "sfałszowania" podpisu skarżącego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Ani bowiem organy architektoniczno – budowlane, ani sąd administracyjny nie mają kompetencji do weryfikowania autentyczności złożonego podpisu. Organami kompetentnymi w tym zakresie jest policja oraz prokuratura i tam skarżący może skierować swoje zarzuty. Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie ma też znaczenia podniesiony w skardze zarzut wybiórczej oceny materiału dowodowego i nie ustalenie, w jakiej odległości posadowiony jest budynek inwestora. Jak wskazał, bowiem Sąd w orzeczeniu z 21 października 2010r., pozwolenie na budowę z [...] czerwca 2008r., obejmujące również zamierzenie ocieplenia budynku, stało się prawomocne, stąd też organ prowadzący postępowanie w przedmiocie zezwolenia na wejście na teren sąsiedni nie ma prawa, podważać przyjętych w nim rozwiązań. Ustalenie zaś, w jakiej odległości od granicy działki zlokalizowany jest budynek inwestora i czy zakres prac, jakie zamierza wykonać nie spowoduje naruszenia własności działki nr [...], prowadziłyby do podważania projektu i badania przebiegu granicy. Tymczasem na etapie tego postępowania organ nie może badać przebiegu granicy pomiędzy działkami właściciela sąsiedniej nieruchomości i inwestora oraz tego, czy efekt wykonanych prac przekroczy tę granicę. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego istotne jest przede wszystkim to, że wykonanie prac, z uwagi na usytuowanie budynku, nie jest możliwe z działki inwestora oraz ustalenie, w jakim zakresie konieczne jest skorzystanie z terenu działki sąsiedniej. Kwestie te zostały prawidłowo ustalone w zaskarżonej decyzji stąd też zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku w świetle powołanego wyżej przepisu art. 153 p.p.s.a. W sprawie niniejszej nie doszło też do istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, ani do wzruszenia wyroku w sprawie II SA/Bk 506/10, co powodowałoby możliwość wyłączenia obowiązku, o jakim mowa w cytowanym wyżej przepisie. Na uwzględnienie nie zasługują też zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6, 7 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, albowiem organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, a zaskarżona decyzja została wydana po wszechstronnym rozważeniu całego, zebranego w sprawie materiału. Z przytoczonych wyżej przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.