III SA/Gd 127/11

Dnia 4 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. P. 136 (sto trzydzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 28 października 2010 r. M. P. zwróciła się do Burmistrza Miasta z wnioskiem o wymeldowanie A.P. z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł. przy ul. [...]. W uzasadnieniu złożonego wniosku w/w wskazała, że A. P. wraz z dzieckiem zamieszkuje na stałe w miejscowości A. (gdzie korzysta z Ośrodka Pomocy Społecznej) a w Ł. przebywa sporadycznie. Po przeprowadzeniu postępowania Burmistrz Miasta decyzją z dnia 5 stycznia 2011 r. znak [....] wydaną w oparciu o art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.), art. 3 pkt 11 c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych odmówił wymeldowania A.P. z budynku położonego w Ł. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż A. P. nie zamierza zmienić swojego miejsca zameldowania na pobyt stały a jej nieobecność w Ł. ma charakter wyłącznie czasowy i związana jest z podjęciem studiów w innej miejscowości. W/w zamieszkuje u rodziców swojego partnera i od 31 maja 2010 r. zameldowana jest na pobyt czasowy w A. przy ul. [...]. Niemniej jednak przyjeżdża co pewien czas do Łeby aby odwiedzić najbliższą rodzinę. W ocenie organu z uwagi na przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wykluczona jest możliwość kwestionowania zameldowania na pobyt stały w sytuacji posiadania zameldowania na pobyt czasowy. Skoro bowiem organ meldunkowy w A. uznał, że zachodzą przesłanki do zameldowania w/w na pobyt czasowy to tym samym dał wyraz przekonaniu, że brak jest zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Innymi słowy nie można uznać, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego. W odwołaniu od w/w decyzji M. P. wniosła o uchylenie wydanej decyzji wskazując, że oświadczenie A. P. o rozpoczęciu nauki w miesiącu maju jest nieprawdziwe, gdyż naukę w szkołach wyższych rozpoczyna się w październiku bądź w lutym. Nadto dziecko A. P. zameldowane jest w A. na pobyt stały. Ona sama w Ł. nie przebywa od 2 lat poza kilkudniowymi przerwami związanymi z wizytą u rodziców. Co istotne, w obrocie prawnym funkcjonuje wyrok eksmisyjny dotyczący A. P. Odwołująca nie jest jednakże w stanie zrealizować przysługujących jej praw. Decyzją z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta . W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że meldunek czasowy A. P. został zgłoszony przed złożeniem wniosku o wymeldowanie. W/w dopełniła obowiązku meldunkowego co wyklucza uznanie, że dotychczasowe miejsce pobytu stałego zostało opuszczone w sposób trwały. A.P. zgodnie ze swym oświadczeniem zamierza bowiem powrócić do spornego lokalu. W tym więc decyzja o odmowie wymeldowania z pobytu stałego jest faktycznie i prawnie uzasadniona. Z kolei kwestie podnoszone w odwołaniu, w tym fakt wydania wyroku eksmisyjnego nie mają znaczenia dla prowadzonego postępowania. Wyrok eksmisyjny nie został wykonany a w aktach nie ma dokumentu, z którego by wynikało, że A. P. zawarła z miastem umowę o przydział lokalu socjalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. P. podniosła, ze nie zgadza się z wydaną w sprawie decyzją Wojewody, gdyż okoliczności sprawy przemawiają za wymeldowaniem A. P. z pobytu stałego. Skarżąca podniosła, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 31 sierpnia 2009 r. A. P. została eksmitowana ze spornego lokalu mieszkalnego. Brak przydziału lokalu socjalnego nie wynika jednakże z braku takich lokali – jak sugeruje organ - lecz z braku chęci do złożenia stosownego wniosku w tym przedmiocie. W obecnym stanie skarżąca nie może zaś zajmować własnego mieszkania w pełnym zakresie z uwagi na działania rodziny P. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. skarżąca podała, że w aktach administracyjnych nie ma jakiegokolwiek dokumentu, z którego by wynikało, że uczestniczka postępowania studiuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów podniesionych w skardze punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania aktów administracyjnych stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. W całej rozciągłości podzielić należy zaś pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, baza Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W tym świetle podnieść również należy, iż organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w określonej sprawie, winny uwzględniać fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 w/w ustawy (sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Organy administracji nie badają zatem uprawnień danej osoby do przebywania w lokalu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, zważywszy podniesione w odwołaniu zarzuty, nie uzasadnia oceny prawnej dokonanej przez organ odwoławczy. Zważywszy niewątpliwy fakt opuszczenia przez A. P. lokalu, istotnym w sprawie było ustalenie - czy opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny i rozstrzyganie w przedmiocie wymeldowania jedynie w oparciu o deklarowany zamiar strony jest nieprawidłowe. W reasumpcji powyższych rozważań uznać należało, iż organ II instancji z naruszeniem podstawowych reguł postępowania administracyjnego wadliwie uznał, że zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy jest wystarczający do ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Nie zostały podjęte bowiem wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ odwoławczy, mimo zarzutów w tym zakresie nie przeprowadził czynności umożliwiających stwierdzenie czy opuszczenie lokalu było trwałe i dobrowolne. Nie zebrał materiału, który umożliwiłby dokonanie oceny prawnej, który z lokali - obecnie zajmowany czy też opuszczony, z uwagi na sytuację życiową strony, może stanowić dla niej centrum życiowe. Przede wszystkim nie ustalił na podstawie wiarygodnych dokumentów czy pobyt czasowy w obecnym miejscu zamieszkania usprawiedliwiony jest podjęciem studiów magisterskich na co wskazuje A. P. Brak bowiem nawet w oświadczeniu strony informacji jakie to są konkretnie studia i na jakiej uczelni. Uznając tę okoliczność za udowodnioną, organ naruszył art. 80 k.p.a., gdyż poprzestał na bardzo ogólnikowym oświadczeniu strony, co w sytuacji zamieszkiwania ze stałym partnerem wraz ze wspólnym ich dzieckiem stanowi ważne ustalenie dla rozstrzygnięcia istoty sprawy. Podkreślić trzeba, że wypełnienie obowiązku meldunkowego polegającego na czasowym zameldowaniu chroni jedynie przed wymeldowaniem osobę, która nie opuściła dotychczasowego miejsca zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. Za zasadnością zaskarżonego rozstrzygnięcia nie przemawia podnoszony przez organ odwoławczy fakt, braku zakwestionowania czasowego charakteru pobytu przez organ meldunkowy dokonujący takiego zameldowania. Z tych względów, zdaniem Sądu, wadliwie przeprowadzone postępowanie przez organ pierwszej instancji powinno być uzupełnione przez organ odwoławczy celem ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.