III SA/Lu 157/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca),, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją Nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r. nie stwierdził u S. M. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) - zwanym dalej rozporządzeniem. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że S. M. był zatrudniony w P. [...] od 1 sierpnia 1969r. do 6 lipca 2009r. W okresie 1 sierpnia 1969r. – 31 grudnia 1972r. pracował na stanowisku rzemieślnika, następnie od 1 stycznia 1973r. do 29 maja 2006r. jako pomocnik maszynisty oraz maszynista pojazdów trakcji elektrycznej, a od 30 maja 2006r. na stanowisku specjalisty mechanika. Zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] kwietnia 2006r. lekarz uprawniony do badań profilaktycznych orzekł przeciwwskazania do pracy na stanowisku maszynisty. Przeprowadzona ocena narażenia zawodowego wykazała, że S. M. wykonując czynności zawodowe na stanowisku pomocnika maszynisty i maszynisty był narażony na hałas, którego źródłem były obsługiwane lokomotywy. Przeprowadzone w 1988r. pomiary natężenia hałasu na stanowisku lokomotywy elektrycznej wykazały wartości 73,3 dB/A do 75,6 dB/A, w 1991r. na stanowisku lokomotywy elektrycznej ET-22 Nr 1085-78 dB, w 2002r. na stanowisku lokomotywy EU07-492 - 84 dB, w 2004r. na stanowisku lokomotywy EU07-419 77,8 db. Uzyskane wartości nie wykazywały przekroczeń najwyższych dopuszczalnych wartości normatywów higienicznych. Brak jest pomiarów z pozostałego okresu zatrudnienia S. M. Jednostki orzeczenie obu stopni (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego orzeczeniem lekarskim z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...]) rozpoznając u S. M. obustronny mieszany ubytek słuchu, orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Orzeczenia te stanowiły podstawę do wydania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu. Owa decyzja została utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego , decyzją z dnia [...] września 2008 r., Nr [...]. Na skutek skargi wniesionej przez S. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2009 r. , sygn. akt III SA/Lu 390/08 uchylił decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji przesłał odpis w/w wyroku do obu jednostek orzeczniczych, żądając weryfikacji i uzupełnienia orzeczeń, z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w wydanym w dniu [...] czerwca 2009r. uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] wskazała, że przeprowadzone u S. M. badania specjalistyczne laryngologiczne wykazały obustronny mieszany niedosłuch, większy dla ucha prawego, podkreślając, że niedosłuch ten nie jest charakterystyczny dla uszkodzenia słuchu spowodowanego przewlekłym działaniem hałasu. Zwrócono ponadto uwagę na brak potwierdzenia narażenia na hałas ponadnormatywny przez okres dostatecznie długi (10 lat i więcej) stwarzający ryzyko powstania trwałego uszkodzenia słuchu. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego na podstawie analizy dokumentacji medycznej, dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego oraz przeprowadzonych w dniu 11 sierpnia 2009r. ponownych badań lekarskich stwierdził, że dostępna dokumentacja medyczna (wyniki badań audiometrycznych od 1999 roku) z okresu zatrudnienia S. M. potwierdza występowanie u niego obustronnego niedosłuchu, jednak sposób wykonania badań (oznaczona krzywa progowa powietrzna) umożliwia określenie jedynie wielkości tego niedosłuchu, a nie jego rodzaj. Zaznaczono, że S. M. w badaniach okresowych do 2005 roku uzyskiwał I kategorię słuchu, natomiast w ostatnim badaniu okresowym z dnia 7 kwietnia 2006r. średnie podwyższenie progu słuchu wynosiło UP-60 dB, UL-43 dB. Aktualnie przeprowadzone badanie lekarskie oraz diagnostyka audiologiczna wykazała w badaniu audiometrii tonalnej niedosłuch mieszany obustronny, podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1000, 2000, 3000 Hz o wartościach UP - 61 dB, UL - 47 dB. Wyniki badania audiometrii impedancyjnej wskazały na obecność patologii w obrębie ucha środkowego obustronnie. W swoim orzeczeniu lekarskim jednostka orzecznicza drugiego stopnia odniosła się do oceny narażenia zawodowego, która wykazała, że poza okresem 1969-1987 oraz 1992 - 1998 (brak z tego okresu danych pomiarowych), w pozostałym okresie zatrudnienia warunki pracy nie stwarzały ryzyka powstania uszkodzenia słuchu. Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. Przekładając powyższy przepis do rozpatrywanej sprawy organ I instancji zauważył, że dla stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej, niezbędne jest wystąpienie łączne dwóch przesłanek, po pierwsze potwierdzenie narażenia zawodowego na hałas o natężeniu przekraczającym normatywy higieniczne, a po drugie rozpoznanie przez właściwe jednostki orzecznicze choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych (pozycja 21), czyli obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kH. Niesporne jest, że S. M. będąc zatrudniony na stanowisku pomocnika maszynisty i maszynisty pojazdów trakcji elektrycznej pracował w warunkach narażenia na hałas, którego źródłem były lokomotywy. Nie wykazano jednak, aby hałas, na który był narażony wykazywał przekroczenia normatywów higienicznych. Powyższe wynika z tego, że przeprowadzone badania nie dotyczą całego okresu zatrudnienia S. M., natomiast te, które zostały wykonane nie przekraczały normatywów higienicznych, zatem nie stwarzały ryzyka uszkodzenia narządu słuchu. Brak rozpoznania przez orzecznicze placówki lekarskie choroby zawodowej narządu słuchu, spełniającej wymagane i szczegółowo określone w wykazie chorób zawodowych kryteria, nie pozwala na jej stwierdzenie. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. M.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. , nr [...], podtrzymując stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył S. M., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że podejrzewa, iż nigdy nie jeździł na lokomotywach, które poddano badaniom. Poza tym nie wiadomo, na jakich odcinkach szlakowych były przeprowadzone pomiary. Natężenie hałasu jest zależne również od stanu technicznego i rodzaju podłoża (podkładów, podbicia torów). Nie jest wykluczone, że nikt, nigdy nie badał lokomotyw, na których pracował skarżący. Każda lokomotywa jest w innym stanie technicznym, a lokomotywę do badań wyznacza pracodawca. W ocenie skarżącego, decyzje organów obu instancji nie uwzględniają wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2008 r. , sygn. akt III SA/Lu 390/08. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z definicji zawartej w art. 2351 kodeksu pracy wynika, że aby uznać chorobę pracownika za chorobę zawodową, muszą zostać spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze – rozpoznane u pracownika schorzenie figuruje w wykazie chorób zawodowych, po drugie zaś – ocena warunków pracy wykazuje w sposób bezsporny lub wysoce prawdopodobny związek przyczynowo-skutkowy między schorzeniem, a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo będących rezultatem sposobu wykonywania pracy ("narażenie zawodowe"). W toku postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, ani też racjonalnych argumentów, które mogłyby podważyć ustalenia zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 15 listopada 2007 r. (k.7 - 6 v. akt administracyjnych). Wbrew twierdzeniom skarżącego, orzeczenia uzupełniające opracowane przez jednostki orzecznicze obu stopni , zostały wydane z uwzględnieniem dyspozycji zawartej w § 6 ust. 1 rozporządzenia, tj. na podstawie wyników przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej skarżącego, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Rozpoznana u S. M. jednostka chorobowa pod nazwą "niedosłuch mieszany obustronny", zdaniem lekarzy orzeczników Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie ma etiologii zawodowej. Nie jest to schorzenie ujęte pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia. W ocenie tej drugiej jednostki choroba skarżącego została spowodowana zmianami w obrębie ucha środkowego, które nie były wywołane działaniem hałasu. Czynnikiem sprawczym mógł być np. przewlekły stan zapalny lub czynniki genetyczne. Zauważono również, że do 2005 r. skarżący uzyskiwał w badaniach okresowych I kategorię słuchu. W ocenie sądu, orzeczenia lekarskie są przekonywujące i wyjaśniają wszystkie aspekty sprawy. Orzeczenia te mają walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organy sanitarne zatem, nie mogły wbrew tym orzeczeniom dokonywać rozpoznania choroby i ustalać, że dane schorzenie jest chorobą zawodową. Z oceny narażenia zawodowego wynika, że skarżący pracując na stanowisku pomocnika maszynisty i maszynisty pojazdów trakcji elektrycznej pracował w warunkach narażenia na hałas, którego źródłem były lokomotywy. Nie odnotowano jednak, aby hałas przekraczał normatywy higieniczne. Organy decyzyjne nie miały zatem uzasadnionych podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w rozumieniu art. 2351 k.p. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane, z uwzględnieniem wymogów przewidzianych w § 8 ust. 1 rozporządzenia. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).