II FSK 84/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA del. Anna Maria Świderska, Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 547/11 w sprawie ze skargi "L." Spółka z o. o. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 4 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2) zasądza od "L." Spółka z o. o. z siedzibą w G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 547/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone przez L. Sp. z o.o. (dalej Spółka) z siedzibą w G. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 4 maja 2011 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej wysokość podatku od nieruchomości za 2008 r. Postanowieniem z 18 lutego 2011 r. Burmistrz L. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z 18 lutego 2011 r. określającej Spółce zobowiązanie podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r. w kwocie 41.982,00 zł. W uzasadnieniu postanowienia wydanego na podstawie art. 216 w związku z art. 239 b § 1- 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) organ wskazał, że Spółka dokonała sprzedaży nieruchomości zabudowanej, której była wieczystym użytkownikiem i na dzień wydania decyzji nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej. Ponadto organ podał, że uzyskał informacje, że w stosunku do Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. Powyższe okoliczności uprawdopodabniają, zdaniem organu, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2008 r. nie zostanie wykonane. W zażaleniu Spółka zarzuciła, że organ działa na szkodę podatnika, zaprzeczyła również, by prowadzone było przeciwko niej postępowanie egzekucyjne. Dodatkowo podniosła zarzuty przeciwko decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na przepis art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej oraz na przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Zaznaczył, że organ pierwszej instancji uprawdopodobnił możliwość nie wykonania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2008 r., gdyż nieruchomość ta służyła prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej na terenie gminy L.- jej zbycie uprawdopodabnia, że zobowiązanie podatkowe może zostać niewykonane. Końcowo organ podniósł, że podniesione w zażaleniu zarzuty dotyczące zgodności z prawem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w tym postępowaniu nie podlegają rozpatrzeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o jego zmianę i uchylenie postanowienia Burmistrza L. Ww. postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 239 b § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności poprzez uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane oraz do przyjęcia, że w sprawie doszło do zbycia majątku znacznej wartości, podczas gdy doszło do zwykłego zbycia nieruchomości a organ nie wykazał, że działanie Spółki zmierzało do uszczuplenia majątku. Spółka kwestionuje informacje jako lakoniczne, co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz nie godzi się z dokonanym wymiarem podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, aczkolwiek nie podzielił wszystkich zarzutów w niej zawartych. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazując na fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego stwierdził ogólnikowo, że ustalił ten fakt w rozmowie telefonicznej z pracownikiem urzędu skarbowego a wskazując na brak majątku stwierdził, to na podstawie akt sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze również lakonicznie stwierdziło, że organ pierwszej instancji uprawdopodobnił możliwość nie wykonania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, gdyż nieruchomość ta służyła prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, a jej zbycie uprawdopodabnia, że zobowiązanie podatkowe może zostać niewykonane. . Sąd wskazał, że określony w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej wymóg uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Jakkolwiek uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności to postępowanie organu winno sprowadzać się do wykazania stosowną argumentacją, mającą oparcie w faktach, istnienia uzasadnionej obawy, przypuszczenia, że zobowiązanie to nie zostanie wykonane. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że oprócz powołania się na okoliczność sprzedaży nieruchomości nie wskazano na zgodność faktu tj. zagrożenia skuteczności egzekucji z rzeczywistością tj. brak jest wskazania sytuacji finansowej Spółki, czy nieruchomość, której sprzedaży dokonała Spółka jest jej jedynym składnikiem majątkowym, na którym można ustanowić czy to hipotekę czy zastaw, odniesienia wartości sprzedanej nieruchomości do aktywów Spółki celem uprawdopodobnienia wyzbywania się majątku, zestawienia jej aktywów celem wskazania za zagrożenie braku zaspokojenia należności podatkowych. W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 239b Ordynacji podatkowej przez niewłaściwe jego zastosowanie tj. przyjęcie, iż fakt dokonywania przez Spółkę czynności polegających na zbywaniu majątku o znacznej wartości nie stanowi przesłanki do przyjęcia za uprawdopodobnione, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 239b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, decyzji ostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. Ponadto w myśl art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, przepis § 1 znajduje zastosowanie, gdy organ podatkowy uprawdopodobni, iż zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności, gdy wystąpi jedna z przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, a ponadto organ uprawdopodobni okoliczność wykazaną w § 2 tego przepisu. Słuszna jest również argumentacja Sądu pierwszej instancji odnosząca się do instytucji uprawdopodobnienia. Nie oznacza ona konieczności udowodnienia danej okoliczności, a jedynie obowiązek wykazania, w analizowanym przypadku, istnienia uzasadnionej obawy, przypuszczenia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca ponadto uwagę, że charakter instytucji rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej determinuje zakres postępowania, który ma doprowadzić do podjęcia decyzji, czy zachodzą przesłanki do jej zastosowania. Postępowanie to straciłoby swój sens, gdyby jego zakres był rozbudowany i oznaczał konieczność prowadzenia wnikliwego postępowania, ponieważ trwałoby wówczas dłużej, niż wymagany czas na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie wymiarowej. Trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. W tym terminie powinna zatem zostać wydana decyzja, która będzie miała przymiot decyzji ostatecznej, podlegającej wykonaniu. Z powyższych względów ustawodawca do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wprowadził instytucję uprawdopodobnienia, co ma na celu sprawne nadawanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym w sytuacjach, gdy występują przesłanki wskazane w art. 239b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Na tle powyższych uwag można stwierdzić, że każda sprawa z zakresu rygoru natychmiastowej wykonalności musi być oceniana w kontekście stanu faktycznego występującego w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1708/10 (dostępny w CBOSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym "majątek znacznej wartości" w rozumieniu art. 239b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oznacza, że dopiero zbyta część majątku w proporcji do pozostałej znajdującej się w posiadaniu podatnika, a nie sama część zbywana, przedstawia znaczną wartość stanowiąc przesłankę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednak w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organ pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że "zgodnie z dokumentami posiadanymi przez organ strona dokonała już czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości poprzez sprzedaż nieruchomości zabudowanej, której była wieczystym użytkownikiem, a w chwili obecnej strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia". W rozstrzygnięciach organów wskazywano, że Spółka po sprzedaży nieruchomości nie posiada majątku, a to z kolei uprawdopodabnia, w ich ocenie, że zobowiązanie podatkowe może zostać niewykonane. Strona w trakcie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego nie zakwestionowała skutecznie powyższych twierdzeń. Z kolei z akt sądowych dotyczących przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie WSA w Szczecinie z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 547/11, dostępne w CBOSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wynika, że jedynym majątkiem Spółki na dzień podejmowanych przez organy rozstrzygnięć, był monitor LCD o wartości początkowej 1299 zł. Świadczy to o tym, że twierdzenia organów odnoszące się do braku majątku Spółki były uzasadnione. Dokonana sprzedaż nieruchomości za 250.000 zł, a także brak majątku Spółki o dokonanej sprzedaży uzasadniały zatem tezę organów o: - dokonaniu przez Stronę czynności polegającej na zbywaniu majątku znacznej wartości, oraz - uprawdopodobnieniu, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy organy prawidłowo zastosowały art. 239b § 1 pkt 3 i § 2 Ordynacji podatkowej. Zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do niewłaściwego zastosowania art. 239b Ordynacji podatkowej (doprecyzowany w uzasadnieniu) należało uznać za uzasadniony. Wskazane przez Sąd pierwszej instancji wadliwości postanowień organów odnoszące się do braku precyzyjnego określenia podstawy prawnej wydanych rozstrzygnięć choć zasadne, nie mogły przesądzać o nieprawidłowym zastosowaniu powołanych powyżej przepisów w wydanych rozstrzygnięciach. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 p.p.s.a.