I OSK 2281/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Leszek Kamiński (spr.) Protokolant Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej ... Sp.z.o.o. z siedzibą w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 117/11 w sprawie ze skargi ... Sp.z.o.o. z siedzibą w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 października 2010 r. nr SKO-L-74/2010 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 117/11, oddalił skargę ... Sp. z o. o. z siedzibą w Krakowie, zw. dalej Spółką, na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zw. dalej SKO, w Poznaniu z dnia 28 października 2010 r., nr SKO-L-74/2010. W motywach wyroku Sąd Wojewódzki powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Prezydent Miasta Poznania po rozpatrzeniu wniosku Spółki o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego - hali garażowej w budynku A (z wyłączeniem poziomu - 2) przy ul. ... w Poznaniu, postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2010 r., powołując się na art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) zw. dalej k.p.a., w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903, ze zm.), zw. dalej ustawą, odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że lokal użytkowy - hala garażowa nie jest samodzielnym lokalem użytkowym w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy. Organ wskazał, że z dołączonej do wniosku dokumentacji inwentaryzacyjnej wynika, że przedmiotowy lokal graniczy z pomieszczeniem rozdzielni głównej, stanowiącej część wspólną budynku, do której jedyny dostęp jest możliwy przez lokal objęty wnioskiem. Spółka kwestionując powyższe postanowienie, złożyła zażalenie zarzucając naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy poprzez przyjęcie, że lokal nie spełnia wymogów samodzielności lokalu, oraz naruszenie art. 118 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu zażalenia, cytując przepis art. 2 ust. 2 ustawy wskazano, że niezbędnym warunkiem do stwierdzenia, że lokal spełnia warunek samodzielności jest oddzielenie tego lokalu murami (trwałymi ścianami). Nie ma znaczenia dla stwierdzenia samodzielności lokalu fakt, z jakimi innymi lokalami on sąsiaduje, o tyle o ile lokale te nie są jego częścią i nie wchodzą w jego skład. Spółka podniosła, że zamierza dostęp do rozdzielni głównej zapewnić poprzez ustanowienie na przedmiotowym lokalu służebności na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości wspólnej. SKO w Poznaniu po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, wskazując, iż dokonując oceny, czy dany lokal posiada cechy samodzielności, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy posiada on wydzielone trwałymi ścianami w obrębie budynku izby oraz, czy można z niego korzystać samodzielnie. Organ administracyjny I instancji, zdaniem SKO, dokonał prawidłowej oceny w oparciu o dołączoną przez skarżącą inwentaryzację stwierdzając, że nie jest samodzielnym lokalem użytkowym w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy. Jedyny dostęp do pomieszczenia rozdzielni głównej, stanowiącej część wspólną budynku, prowadzi przez halę garażową. W ocenie SKO, nie znajduje uzasadnienia prowadzenie postępowania wyjaśniającego co do sposobu przewidywanego przez skarżącą udostępniania pomieszczeń rozdzielni współwłaścicielom nieruchomości wspólnej. Zapewnienie dostępu do rozdzielni głównej poprzez ustanowienie na przedmiotowym lokalu użytkowym służebności na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości wspólnej jest obciążeniem lokalu, które wyklucza uznanie go jako samodzielnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła Spółka, zarzucając rażące naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy poprzez przyjęcie, że lokal nie spełnia wymogów samodzielności lokalu określonych w tym przepisie, a także rażące naruszenie art. 218 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia samodzielności lokalu i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji wbrew wymogom stawianym tym przepisem, a zwłaszcza przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej, o spełnieniu wymagań budowlano-technicznych świadczy dołączona do wniosku dokumentacja, a korzystanie z lokalu jest możliwe bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy, samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. W świetle powyższego, wyznacznikiem samodzielności lokalu jest wydzielenie go w obrębie budynku trwałymi ścianami. Jak wynika z akt sprawy, w tym z dokumentacji inwentaryzacyjnej przedmiotowa hala garażowa w budynku A graniczy z pomieszczeniem rozdzielni głównej, stanowiącej część wspólną budynku, w którym znajduje się hala garażowa, jak i rozdzielnia główna. Jedyny dostęp do tej rozdzielni możliwy jest przez lokal objęty wnioskiem. Wyklucza to możliwość uznania przedmiotowej hali za lokal samodzielny w rozumieniu ustawy. Skoro bowiem jedyny dostęp do pomieszczenia rozdzielni możliwy jest przez halę garażową, to włączona ona jest w strukturę przedmiotowej hali. Oznacza to, iż nie można przyznać przymiotu samodzielności hali garażowej, bez zapewnienia niezależnego od hali dostępu do pomieszczenia rozdzielni głównej, będącej częścią wspólną budynku, w której się znajduje. Samodzielność przedmiotowej hali garażowej nie może być bowiem stwierdzona z pominięciem połączonej z nią rozdzielnią głównej. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, iż zamierza dostęp do rozdzielni głównej zapewnić poprzez ustanowienie na przedmiotowym lokalu służebności na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości wspólnej, Sąd stwierdził, że zaświadczenie wydaje się w celu potwierdzenia określonych (realnie istniejących) faktów lub stanu prawnego, w oparciu o posiadane dane wynikające z prowadzonych ewidencji, rejestrów i innych dokumentów (art. 217 § 2 pkt 2 oraz art. 218 § 1 k.p.a.). Nadto, dyspozycja art. 2 ust. 2 ustawy nie przewiduje powoływania się na inne, niż wymienione w tym przepisie, kryteria oceny samodzielności lokalu. Wyklucza to możliwość uwzględniania w przedmiotowej sprawie planowanego ustanowienia służebności gruntowej, a więc ustanowienia prawa uregulowanego w przepisach kodeksu cywilnego. Nieuzasadniony jest, zdaniem Sądu, stawiany organom administracyjnym zarzut naruszenia art. 218 § 2 k.p.a., zobowiązującego organ do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie. Postępowanie wyjaśniające, unormowane w dziale VII k.p.a., ma ograniczony zakres. Postępowanie wyjaśniające "w koniecznym zakresie", o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, ma zatem na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw. Zaskarżone postanowienie organu odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, wbrew zarzutom skargi, spełnia również wymagania określone przepisem art. 124 § 1 i 2 k.p.a. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn., akt IV SA/Po 117/11, złożyła Spółka zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 2 ust. 2 ustawy poprzez uznanie, że lokal użytkowy - hala garażowa w budynku A nie jest samodzielnym lokalem użytkowym z uwagi na fakt, że przedmiotowa hala garażowa graniczy z pomieszczeniem rozdzielni głównej, stanowiącą część wspólną budynku, w którym znajduje się hala garażowa i rozdzielnia główna. Stawiając powyższy zarzut, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania podług norm przepisanych. W ocenie skarżącej Spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej wykładni art. 2 ust. 2 ustawy, gdyż aby dokonać prawidłowej wykładni przedmiotowej normy prawnej w celu zastosowania jej w niniejszej sprawie, należało mieć na uwadze okoliczność, że norma ta, zgodnie z wolą ustawodawcy, do lokali użytkowych, jakim jest hala garażowa, znajduje zastosowanie jedynie odpowiednie z uwzględnieniem funkcji użytkowej jaką pełni lokal objęty wnioskiem o wydanie zaświadczenia o samodzielności. Argumentacja SKO, którą podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż o samodzielności lokalu decyduje, niezależnie od jego funkcji, faktyczne wydzielenie izby lub zespołu izb trwałymi ścianami w obrębie budynku oraz możliwość samodzielnego z niego korzystania, nie może być uznana za adekwatną na gruncie niniejszej sprawy. W ocenie skarżącej Spółki, dokonując badania samodzielności hali garażowej należało uwzględnić odpowiednie stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy, tj. dokonać ustalenia, czy lokal wydzielony jest trwałymi ścianami, czego ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ani organy orzekające w toku postępowania administracyjnego nie kwestionowały - i co uznać należy za bezsporne - a następnie ocenić przesłankę możliwości korzystania z niego samodzielnie - ale w zakresie właściwym dla korzystania z lokalu tego typu. Jako hala garażowa lokal ten służy tylko i wyłącznie do parkowania tam samochodów osób będących współwłaścicielami tegoż lokalu. Korzystanie z niego więc sprowadza się jedynie do przejazdu do i z wyznaczonego miejsca postojowego oraz przechodu do i z klatki schodowej do tegoż miejsca postojowego. Fakt, że właściciele poszczególnych lokali w budynku, w którym usytuowana jest hala garażowa, czy też zarządca wspólnoty i przedsiębiorstwo przesyłowe będą (w ograniczonym zakresie) sporadycznie korzystali z możliwości dojścia do spornej rozdzielni głównej, w żadnej mierze nie pozbawia współwłaścicieli hali garażowej możliwości korzystania z tegoż lokalu w sposób samodzielny właściwy dla lokalu tego typu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 2 ust. 2 ustawy poprzez uznanie, że lokal użytkowy - hala garażowa nie jest samodzielnym lokalem użytkowym z uwagi na fakt, że przedmiotowa hala garażowa graniczy z pomieszczeniem rozdzielni głównej, stanowiącą część wspólną budynku, w którym znajduje się hala garażowa i rozdzielnia główna, oraz bez uwzględnienia że funkcja tego lokalu użytkowego jest odmienna od lokali mieszkalnych - nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. można zarzucić naruszenie prawa, które polega na tzw. błędzie interpretacyjnym, inaczej mówiąc, przyjęciu takiego znaczenia przepisu prawa, które nie odpowiada rzeczywistej treści normy prawa. Wykładnia prawa polega bowiem na wyjaśnieniu sensu przepisów prawnych, ustaleniu właściwego ich rozumienia albo przypisaniu im odpowiedniego znaczenia bądź określeniu ich zakresu. Proces wykładni wymaga zatem dokonania przez Sąd analizy określonego przepisu w celu ustalenia znaczenia i zakresu wyrażeń języka prawnego. Przeprowadzenie wykładni wymaga posługiwania się dyrektywami interpretacyjnymi, które pozwalają na prawidłowe odczytanie normy prawnej. Nie wchodząc dalej w zagadnienia techniki dokonywania wykładni, zauważyć trzeba, że błąd interpretacyjny może popełnić wyrokujący Sąd wówczas, gdy nada przepisowi określone znaczenie, będące skutkiem opisanego wyżej procesu interpretacyjnego. Z tych względów skuteczny zarzut popełnienia błędu interpretacyjnego można postawić wówczas, gdy po pierwsze zostanie wykazane, że wyrokujący Sąd dokonywał w ogóle wykładni stosowanego przepisu, po drugie, że wadliwie zastosował którąś z dyrektyw interpretacyjnych, po trzecie wykazane i uzasadnione zostanie przez skarżącego prawidłowe znaczenie zastosowanego przepisu. Dopiero zatem, w konsekwencji poddania krytycznej i uzasadnionej analizie procesu wykładni dokonanej przez wyrokujący Sąd, można sformułować w skardze kasacyjnej skuteczny wniosek, że ustalone przez Sąd znaczenie przepisu nie odpowiada jego rzeczywistemu znaczeniu. Tymczasem w petitum skargi kasacyjnej, jak też w jej uzasadnieniu brak jest rozważań, które mogłyby prowadzić do uznania, że Sąd Wojewódzki popełnił błąd interpretacyjny, przez naruszenia zasad wykładni, podawane zaś przez autora skargi kasacyjnej znaczenie tego przepisu bazujące na twierdzeniu, że przy ocenie samodzielności lokalu trzeba wziąć pod uwagę użytkowy charakter lokalu jest poglądem przedstawionym przez skarżącą, który nie zawiera argumentów podważających stanowisko Sądu Wojewódzkiego. Racją prawną wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu jest umożliwienie dalszych przekształceń własnościowych przede wszystkim przez prawne wyodrębnienie nieruchomości. Z pojęcia samodzielności lokalu zamieszczonego w art. 2 ust. 2 ustawy należy wyprowadzić wniosek, że zamierzeniem ustawodawcy było stworzenie pojęcia samodzielności umożliwiającego wyodrębnienie takiej nieruchomości, która zapewnia korzystanie z nieograniczonego prawa własności. Musi więc ona odpowiadać cechom i atrybutom prawa własności. Własność może wprawdzie doznawać różnorakich ograniczeń, lecz ustanowienie praw zależnych w odniesieniu do hali garażowej, w dacie zgłoszenia żądania wydania zaświadczenia było argumentem odnoszącym się do przyszłości, ze względu na to, iż hala garażowa istnieje w takiej części budynku, która musi być wykorzystywana przez inne podmioty jako przestrzeń komunikacyjna do urządzeń budynku, służących innym celom niż korzystanie z garaży. Ponieważ organy wydają zaświadczenie odnoszące się do istniejącego, a nie przyszłego stanu faktycznego, zasadnie zatem Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organu odmawiające wydania żądanego zaświadczenia. Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.