II OSK 1579/11

Dnia 23 sierpnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 177/11 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi T. W. na postanowienie Wojewody Jeleniogórskiego z dnia [...] października 1996 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 177/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę T. W. Sąd wskazał, że T. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Wojewody Jeleniogórskiego z dnia [...] października 1996 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu skargi podniósł między innymi, że Wojewoda Jeleniogórski zawarł w zaskarżonym postanowieniu błędne pouczenie o niedopuszczalności zażalenia jak i skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dalszych pismach procesowych skarżący powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ we Wrocławiu, zawarty jego zdaniem w wyroku z dnia 25 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Wr 156/2001, według którego nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie Wojewody Jeleniogórskiego z dnia [...] października 1996 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania z uwagi na błędne pouczenie w nim zawarte. Skarżący nie składał wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na przedmiotowe postanowienie. Z uwagi na brak w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia, wezwano skarżącego do wskazania, w jakiej dacie doręczono mu to postanowienie, zobowiązując jednocześnie Wojewodę Dolnośląskiego do przedłożenia dowodu doręczenia skarżącemu tego postanowienia. Skarżący w piśmie z dnia 17 kwietnia 2011 r. oświadczył, że przedmiotowe postanowienie otrzymał w dniu 7 listopada 1996 r. Natomiast Wojewoda Dolnośląski w piśmie z dnia 20 kwietnia 2011 r. wyjaśnił, że cały materiał aktowy sprawy przekazał do sądu administracyjnego we Wrocławiu. Jednocześnie nie zakwestionował daty doręczenia stronie przedmiotowego postanowienia, wskazanej przez skarżącego i dodatkowo podkreślił, że z uwagi na fakt, że postępowanie dotyczy okresu w jakim sprawę prowadził inny organ i nie posiada akt sprawy, nie jest władny złożyć oświadczenia w kwestii daty doręczenia skarżącemu przedmiotowego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach prawnych przyjął, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, zawartym w piśmie procesowym z dnia 17 kwietnia 2011 r., zaskarżone postanowienie Wojewody Jeleniogórskiego zostało mu doręczone w dniu [...] listopada 1996 r. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, powołując się w tym zakresie na pouczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ we Wrocławiu zawarte w wyroku z dnia 25 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Wr 156/01. Sąd I instancji podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny OZ we Wrocławiu w uzasadnieniu wskazanego wyroku nie zawarł takiego pouczenia, ani nie wyraził poglądu pozwalającego na argumentację, na którą powołuje się skarżący. Kwestie wskazane przez skarżącego ujęte zostały w części zawierającej przedstawienie stanu faktycznego sprawy o sygn. II SA/Wr 156/01, w ramach którego przedstawiono również stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze zawarte w odpowiedzi na skargę. Natomiast wywody i rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym wyroku w żadnym stopniu nie dotyczą kwestii początku biegu terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego, zważywszy, że przedmiotem sporu w sprawie o sygn. akt IISA/Wr 156/2001 była wyłącznie odmowa przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zdaniem Sądu, skoro skarżący otrzymał zaskarżone postanowienie w dniu 7 listopada 1996 r., to zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 112, poz.540 ze zm.) skarga do sądu powinna być wniesiona w terminie 30 dni od daty doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, a w innych przypadkach w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o podjęciu aktu lub innej czynności organu uzasadniającej wniesieni skargi (art. 35 ust.1 tej ustawy). Wobec tego termin do wniesienia skargi na postanowienie Wojewody Jeleniogórskiego z dnia [...] października 1996r. r. nr [...] upływał w dniu 9 grudnia 1996 r., który był ostatnim dniem na uruchomienie postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie. Sąd podkreślił, że na bieg terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego nie ma wpływu błędne pouczenie o środkach zaskarżenia lub brak stosownego pouczenia w tym zakresie. Okoliczności te mogą mieć znaczenie jedynie przy składaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Również obowiązująca obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a."), w art. 53 § 1 przewiduje 30 – dniowy termin do wniesienia skargi, który to termin stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu administracyjnego. Skarżący wniósł skargę z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a, co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. T. W. w skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.: - art. 106 § 2 w zw. z art. 90 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie dokonania czynności procesowych w nich wskazanych, mimo że w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego należało umożliwić skarżącemu osobisty udział w postępowaniu przed sądowym w celu zagwarantowania stronie zrealizowania ustawowego uprawnienia złożenia wyjaśnień; - art. 106 § 3 p.p.s.a. wskutek przeprowadzenia dowodu z pisemnych wyjaśnień strony; - art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia w oparciu o pisemne oświadczenia skarżącego, które nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe merytorycznie, a w kontekście procesowych uprawnień strony narusza naczelną zasadę postępowania administracyjnego realizującą gwarancje czynnego uczestnictwa w rozprawie, składanie wyjaśnień i oświadczeń realizujących się treścią przepisu art. 106 § 2 w zw. z art. 106 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji przyjął, że skarżący wniósł skargę na postanowienie Wojewody Jeleniogórskiego w przedmiocie niedopuszczalności odwołania czemu jednak sprzeciwia się autor skargi kasacyjnej. Z wymiany pism pomiędzy stroną postępowania a sądem wynika, że przedmiotem skargi, według oceny skarżącego, nie jest decyzja Wojewody Jeleniogórskiego, a strona postępowania zabiega o uznanie, że postanowienie Wojewody Jeleniogórskiego z dnia [...] października 1996 r. zostało wydane w części odnoszącej się do elementów konstrukcyjnych decyzji z rażącym i oczywistym naruszeniem reguł postępowania administracyjnego wobec pouczenia strony, że tak wydany akt jest ostateczny w administracyjnym toku instancji, którego nie można wzruszyć zażaleniem jak też, iż nie podlega ono zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W świetle zarzutów skargi kasacyjnej zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było to, czy odrzucając skargę strony na posiedzeniu niejawnym Sąd I instancji pozbawił stronę możliwości obrony jej praw, która w tym przypadku polegałaby na możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień. Stosownie do treści art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Takim szczególnym przepisem jest niewątpliwie art. 58 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Co do zasady zatem, Sąd może wydać postanowienie o odrzuceniu skargi na posiedzeniu niejawnym, a jeżeli uzna, że sprawa wymaga uzupełnienia czy też rozpoznania przez skład trzech sędziów, kieruje sprawę na rozprawę. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej Sąd I instancji przed odrzuceniem skargi podjął prawidłowe czynności procesowe zmierzające do wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych z terminem doręczenia zaskarżonego postanowienia oraz złożenia skargi do Sądu. Dokonanie ustaleń niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia nie wymagało skierowania sprawy na rozprawę, bowiem stosowne oświadczenia strona złożyła w formie pism procesowych, stanowiących materiał procesowy będący podstawą orzekania przez Sąd. Z uwagi na to, że zakres ustaleń Sądu dotyczył wyłącznie wymogów formalnych skargi, to zbędne było prowadzenie ewentualnego postępowania dowodowego przewidzianego w art. 106 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji należało uznać, że skarżący nie został ograniczony w realizacji ustawowych uprawnień procesowych. Ewentualne złożenie wyjaśnień przez skarżącego na posiedzeniu sądowym nie mogłoby zmienić zasadniczych ustaleń Sądu Wojewódzkiego co do daty doręczenia zaskarżonego postępowania skarżącemu oraz faktu błędnego pouczenia w nim zawartego. Podkreślenia wymaga, że wyłącznie te wymienione okoliczności determinowały ocenę w zakresie dopuszczalności skargi. Zgodzić się należało ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, iż na bieg terminu do złożenia skargi nie miało wpływu wadliwe pouczenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W rezultacie prawidłowo Sąd przyjął, że skarga złożona została do sądu z przekroczeniem ustawowego 30-dniowego terminu, co skutkować musiało jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zaznaczyć ponadto trzeba, że Sąd dokonał prawidłowej kwalifikacji skargi uznając, że przedmiotem zaskarżenia było postanowienie Wojewody Jeleniogórskiego z dnia [...] października 1996 r. Było to uzasadnione tym, że skarżący domagał się kontroli legalności tego postanowienia z uwagi na wadliwe pouczenie w nim zawarte, skutkujące tym, że nie mógł on w terminie skorzystać ze środków zaskarżenia, ale też kwestionował rozstrzygnięcie w aspekcie merytorycznym. W rozważanym stanie sprawy istotne było przy tym ustalenie Sądu, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Trafnie Sąd zarazem zaznaczył, że okoliczności błędnego pouczenia strony o przysługujących środkach zaskarżenia może mieć znaczenie w razie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zastrzec należy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał obowiązku pouczać skarżącego o możliwości złożenia takiego wniosku, bowiem był on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w ramach przyznanego prawa pomocy. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wobec powyższego Sąd Wojewódzki był uprawniony do orzeczenia o odrzuceniu skargi, jako wniesionej po upływie ustawowego terminu. Skoro dopiero rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sposób prawomocny przesądza kwestię przekroczenia spornego terminu, przewidzianego na założenie skargi do Sądu, to należy przyjąć, że od daty doręczenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego zaczyna biec 7-dniowy termin określony dla wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1592/11, publik w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA) Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.