II OZ 329/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 674/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie wejścia na teren nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 674/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odmówił I. S. przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie wejścia na teren nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, iż zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania sądowego związane ze swoim udziałem w sprawie. Jednakże w szczególnych sytuacjach istnieje możliwość przyznania skarżącemu przez Sąd prawa pomocy m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych czy też ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Sąd przytoczył treść art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy, w którym jest mowa o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym wówczas, kiedy wnioskodawca wykaże niemożność poniesienia kosztów postępowania w pełnym zakresie bez powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. A zatem strona jest zobowiązana wykazać, iż znajduje się w takiej sytuacji, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Częściowe przyznanie prawa pomocy następuje odpowiednio do wielkości wykazanego przez wnioskodawcę możliwego uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, przy czym ocena wyników tego dowodzenia należy do Sądu. Z art. 246 § 1 pkt 1 cyt. wyżej ustawy wynika, że przyznania zwolnienia od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy domagać się może osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wykazanie określonych okoliczności wymaga dla swej skuteczności, poza własnym oświadczeniem – stosownego ich uwiarygodnienia. W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie pozwoliły przyjąć, że jej sytuacja majątkowa i osobista uzasadnia jego uwzględnienie. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zdaniem Sądu skarżąca, uzyskując stały dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.300 zł., nawet przy stałych koniecznych wydatkach jest w stanie wygenerować środki na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego na obecnym etapie. Sąd zaznaczył, iż skarżąca podnosząc fakt opieki nad matką, nie wykazała w tym zakresie żadnych kosztów, które zobowiązana ponosiła w tym zakresie. Sąd zwrócił uwagę, że jedynym kosztem, który skarżąca winna ponieść w związku z postępowaniem sądowym jest jednorazowy koszt wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Sąd nadmienił, że prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku, a w omawianej sprawie taka sytuacja nie występuje. Ponadto zwrócił uwagę, że skarżąca nie ma na utrzymaniu innych osób, ani też nie jest obciążona żadnymi wierzytelnościami wymagającymi spłaty. W zażaleniu na powyższe postanowienie I. S. wniosła o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Sąd bezpodstawnie stwierdził, że nie opiekuje się matką, która jest ofiarą napadu z przyczyn antysemickich. Podniosła, że comiesięczna pomoc dla matki wynosi 500 – 600 zł., na którą składa się dojazd do szpitala, rehabilitacja i leki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej p.p.s.a. - zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub wydatki. Art. 246 § 1 p.p.s.a. wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja materialna I. S. - zważywszy na regularne dochody skarżącej, a także uwzględniając fakt posiadania majątku - budynek wielolokalowy, który stanowi kamienicę z lokalami mieszkalnymi na wynajem - nie jest tego rodzaju, że wnioskodawczyni nie jest w stanie uiścić kwoty 500 zł., należnej z tytułu wpisu od skargi. Należy zwrócić uwagę, że podnoszona przez skarżącą okoliczność pomocy finansowej matce nie została przez żalącą się w żaden sposób uwiarygodniona. Samo oświadczenie podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) nie jest wystarczającą podstawą do przyznania przez Sąd prawa pomocy. Zaznaczyć należy, iż jest to kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 21 września 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na powyższe orzeczenie - postanowieniem z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1285/11 oddalił zażalenie. Ocena sytuacji skarżącej wyrażona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r. jest tożsama z oceną wyrażoną w niniejszym postanowieniu. Podstawą oddalenia zażalenia są te same okoliczności tj. brak wykazania przez skarżącą trudnej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. I. S. nie wykazała, iż od wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy uległa zmianie sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.