I OZ 525/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 426/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie A.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i nie posiada nieruchomości ani zasobów pieniężnych, a jedynymi przedmiotami wartościowymi są dwa samochody: Mercedes Benz S o wartości 105000 zł i Mercedes Benz A o wartości 9000 zł. Na dochód jego rodziny składa się wynagrodzenie w wysokości 900 zł i emerytura jego żony w wysokości 1200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 426/11 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 245 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej; P.p.s.a.) podał, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Jest bowiem zasadą, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występując na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a od zaistnienia których zależy przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego przez niego wniosku wynika, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynosi 2100 zł brutto, a w skład jego majątku wchodzą dwa samochody o wartości 105000 zł i 9000 zł. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje w sytuacji, gdy brak profesjonalnej pomocy może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw oraz podkreślił, że w ostatnim czasie jego stan zdrowia uległ pogorszeniu, co uniemożliwia mu uczestniczenie w toczącym się postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że wnioskodawca jest właścicielem dwóch samochodów : Mercedes Benz S o wartości 105000 zł i Mercedes Benz A o wartości 9000 zł, a miesięczny dochód w jego gospodarstwie domowym wynosi 2100 zł brutto. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zatem uznać, że sytuacja wnioskodawcy jest tego rodzaju, iż posiadane przez niego środki, nie pozwalają na ponoszenie przez niego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji trafnie wywiódł, iż złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zasadnie uznał, że sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się wnioskodawca nie powoduje konieczności przyznania mu pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawca dotychczas wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy wszystkie polecenia Sądu. Treść jego pism wskazuje również, że nie ma on problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te uzasadniają pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jest on w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu (por. postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. Sygn. akt I FZ 240/08, LEX nr 479128). Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.