I OSK 37/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-06-27
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Monika Nowicka, Zygmunt Zgierski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, umarzając należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, powinien badać przesłanki z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czy jedynie art. 30 ust. 1 tej ustawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który określa warunki częściowego lub całkowitego umorzenia w zależności od skuteczności egzekucji. Art. 30 ust. 2 tej ustawy, dotyczący umarzania należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie ma zastosowania w sprawach dotyczących zaliczek alimentacyjnych. Sąd uchylił wyrok WSA, uznając, że WSA błędnie nakazał organowi badanie przesłanek z art. 30 ust. 2.Stan faktyczny
A. H. wystąpił o umorzenie zadłużenia z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Burmistrz umorzył część należności, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie zbadały należycie stanu faktycznego i nie odniosły się do wszystkich zarzutów, w tym do możliwości umorzenia na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Odstąpił od zasądzenia od A. H. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 985/11 w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia od A. H. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2011 (sygn. akt I SA/Wa 985/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. H., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] maja 2010 r. A. H. wystąpił o umorzenie jego zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych na rzecz małoletniej G. H. zaliczek alimentacyjnych.
Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Burmistrz Miasta O. – działając na zasadzie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm. ) - umorzył wnioskodawcy kwotę [...] zł, tj. [...]% z kwoty [...] zł stanowiącej dług dłużnika z tytułu wypłaconych w okresie od dnia [...] kwietnia 2006 r. do dnia [...] września 2008 r. na dziecko – G. H. zaliczek alimentacyjnych, stwierdzając jednocześnie, że pozostała do uregulowania jeszcze kwota w wysokości [...] zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji, wnioskodawca wnosił o umorzenie całości zadłużenia twierdząc m. in., że decyzje orzekające o wypłacie w/w zaliczek alimentacyjnych oparte były na nieprawdziwym oświadczeniu matki małoletniej – M. M., iż odwołujący się nie płacił alimentów bo płacone przez niego kwoty, zaliczała ona jako prezenty. Zdaniem zatem A. H. to M. M. winna zwrócić organowi pobrane zaliczki alimentacyjne, gdyż otrzymywała ona od odwołującego się alimenty i jednocześnie pobierała zaliczki z MOPS –u.
Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, a więc m.in. należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w łącznej wysokości 30%, 50 % lub 100% - przy spełnieniu warunków określonych w tym przepisie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podało, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, iż egzekucja prowadzona przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. wobec dłużnika alimentacyjnego A. H., była skuteczna dopiero w okresie od miesiąca lutego 2008 r. do miesiąca lutego 2011 r. W wyniku jej prowadzenia wyegzekwowano kwoty w wysokości miesięcznej, nie niższej niż wysokość zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2003 r. (sygn. akt [...]) alimentów, w kwocie [...] zł miesięcznie, co oznaczało, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka określona przez ustawodawcę w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy, pozwalająca organowi pierwszej instancji na umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w łącznej wysokości [...] % tj. w kwocie [...] zł. Egzekucja należności wobec dłużnika alimentacyjnego, w określonej wysokości, była skuteczna zatem przez okres 3 lat. Powyższe dawało możliwość organowi częściowego umorzenia zadłużenia, w wysokości określonej ustawą, i z możliwości takiej organ skorzystał.
Na wyżej przedstawioną decyzję A. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podnosił, że organy obu instancji ograniczyły swoje rozważania tylko do kwestii regulacji prawnych wynikających z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, natomiast nie wzięły pod uwagę faktu, że M. M., składając wniosek o zaliczkę alimentacyjną, świadomie wprowadziła organ pierwszej instancji w błąd poprzez zatajenie faktu, że skarżący płacił na swoje dziecko alimenty przekazami pocztowymi, na dowód czego skarżący złożył w MOPS w O. kserokopie dowodów w/w wpłat.
Skarżący podkreślał też, że ma ciężką sytuację życiową i rodzinną i nie jest w stanie łożyć alimentów w podwójnej wysokości niż zasądzono.
Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.") – zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd przytoczył treść art. 7 i 77 k.p.a. i uznał, że organy obu instancji przepisy te naruszyły, ponieważ nie wyjaśniły należycie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie ustosunkowało się do wszystkich podniesionych w odwołaniu skarżącego zarzutów.
Skarżący A. H. podnosił bowiem w odwołaniu, że jego rodzina - żona i dwoje dzieci - żyją w niedostatku, a on nie ma pracy, rodzinę utrzymuje żona. Jednakże organy administracji nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, opierając się jedynie na prowadzonej egzekucji komorniczej.
Ponadto Sąd Wojewódzki podniósł, że choć podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tym niemniej, organy wydające decyzje w niniejszej sprawie wzięły tylko ten przepis brały pod uwagę a nie zbadały przesłanek z art. 30 ust. 2 w/w ustawy, z którego to przepisu wynika, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty - uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, organy powinny również odnieść się do zarzutu skarżącego dotyczącego nienależnie pobranych zaliczek, o czym mowa w art. 42 i następnych ustawy z dnia 7 września 2007 r. jak również do art. 41 tej ustawy, zgodnie z którym sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych.
W związku z powyższym, Sąd Wojewódzki zalecił, aby ponownie rozpoznając sprawę, organ miał na uwadze powyższe treści.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając w/w wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:
I. przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. przez błędne oparcie wyroku uchylającego decyzję Kolegium oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza Miasta O. na uznaniu, że zaskarżone decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji SKO w O. oraz organu I instancji, pomimo braku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek bezpodstawnego uznania, że zostały naruszone przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.;
3. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku, nieodpowiadajace wymogom tego przepisu polegające na:
- braku przedstawienia stanowiska pozostałych stron, przez całkowite pominięcie stanowiska Kolegium zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę,
- braku wskazania co do dalszego postępowania wobec uwzględnienia skargi, w wyniku którego sprawa ma być ponownie rozpatrzona;
4. art. 151 P.p.s.a. przez niezastosowanie normy tego przepisu, kiedy to skarga jako nieuzasadniona winna być oddalona.
II. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędne przyjęcie, iż powyższa regulacja stanowi podstawę do rozstrzygania w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium podkreśliło, że to właśnie wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego i dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego skutkowało w tej sprawie wydaniem decyzji, która uwzględniała, w miarę możności, wniosek strony. Kolegium wyjaśniło przy tym w swoim rozstrzygnięciu, iż zastosowanie w sprawie miał jedynie art. 30 ust. 1 ustawy z 2007 r., bowiem ust. 2 tegoż przepisu odnosi się tylko do należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tymczasem wniosek skarżącego tyczył się jedynie umorzenia jego zadłużenia z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych. Ponadto zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na dzień podejmowania rozstrzygnięcia, skarżący już nie posiadał.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, organ odwoławczy ustosunkował się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów. Celem właśnie odniesienia się do podnoszonych przez stronę odwołującą się okoliczności, Kolegium przytoczyło szereg przepisów prawa, regulujących sposób zaliczania wyegzekwowanych poprzez komornika kwot, jak też mających zastosowanie przy spełnieniu świadczenia do rąk wierzyciela.
Akcentowano też, że Sąd Wojewódzki nie udzielił zaleceń, co do dalszego toku postępowania i całkowicie pominął stanowisko Kolegium zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, co naruszało treść art. 141 § 4 P.p.s.a. W piśmie tym zaś organ wskazał, iż zgodnie z ogólnymi zasadami kodeksowymi postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Inicjatorem zaś wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie był skarżący, który wnioskiem z dnia [...].05.2010 r. zwrócił się o umorzenie jego zadłużenia z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych. W przypadku postępowań wszczynanych na wniosek strony, to – jak wywodził organ - żądanie wnoszącego determinuje zakres przedmiotowy sprawy. Toteż w postępowaniu takim organy nie miały uprawnień do kwestionowania zasadności (prawidłowości) przyznania osobie uprawnionej świadczenia w postaci zaliczki alimentacyjnej, co do którego zapadły już ostateczne rozstrzygnięcia.
Dlatego też, w ocenie autora skargi kasacyjnej, bezpodstawne było stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd Wojewódzki naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędną wykładnię. Z racji treści tego przepisu nie może mieć on bowiem zastosowania do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Możliwość umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, określa z kolei art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o czym świadczy wyraźne odesłanie przez ustawodawcę do regulacji art. 28 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Ponadto podnoszono, że w/w przepis art. 30 ust. 1 w/w ustawy określa też warunki, jakie winien spełnić dłużnik alimentacyjny w spłacie należności alimentacyjnych. Regulacja ta w założeniu ustawodawcy ma zmierzać do skuteczniejszego prowadzenia egzekucji wobec osób, na których ciąży prawny obowiązek dostarczenia środków utrzymania, z którego osoby te nie wywiązywały się wywołując konieczność zastępczych świadczeń publicznych na rzecz osób uprawnionych do alimentacji. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, Kolegium wywodziło, że inne natomiast okoliczności, jak chociażby sytuacja materialna czy osobista dłużnika alimentacyjnego, nie stanowią samodzielnej, ani też dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.
Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Podstawy te sprowadzały się zaś do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutów procesowych w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. należy uznać, że zarzuty te były uzasadnione.
Wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało staranną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wnikliwe rozważenie wszystkie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., że na A. H. ciążył i ciąży obowiązek alimentacyjny wobec małoletniej G. H. Wyrokami sądów powszechnych obciążono ojca dziecka kosztami utrzymania i wychowania małoletniej. Wprawdzie wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] września 2009 r. (sygn. akt [...]), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] lutego 2010 r. (sygn. akt [...]), część wspomnianych tytułów wykonawczych została pozbawiona wykonalności, ale nadal pozostał w mocy tytuł wykonawczy, wydany w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] sierpnia 2003 r.( sygn. akt [...]). W tym zakresie bowiem Sąd powszechny umorzył postępowanie, z uwagi na cofnięcie przez A. H. powództwa. Na podstawie zaś w/w wyroku z 2003 r. nadal jest prowadzona egzekucja komornicza i na podstawie jego była wypłacana od dnia 1 kwietnia 2006 r. zaliczka alimentacyjna.
Z uwagi na fakt, że od lutego 2008 r. egzekucja komornicza stała się skuteczna, okoliczność ta pozwoliła organowi I instancji na częściowe (30%) umorzenie długu, jaki stanowiła kwota wypłaconych przez organ matce małoletniej wierzycielki zaliczek alimentacyjnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7), który – jak Sąd Wojewódzki sam ustalił – stanowił podstawę materialnoprawną wydanych w tej sprawie decyzji, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu m. in. zaliczek alimentacyjnych (wypłacanych osobie uprawnionej pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ), w łącznej wysokości 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Taka zaś sytuacja w analizowanym stanie faktycznym zachodziła.
Wskazać wypada, że powyższy przepis nie zawierał innych przesłanek, warunkujących umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Z tej zatem przyczyny nie można było twierdzić, iż organy nie wyjaśniły w sposób rzetelny stanu faktycznego sprawy albo, że nie odniosły się do istotnych dla rozstrzygnięcia, opartego na zasadzie art. 30 ust. 1 w/w ustawy, zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Nietrafnie także Sąd Wojewódzki wskazywał organowi na konieczność odnoszenia się do zarzutu skarżącego, dotyczącego nienależnie pobranych zaliczek, o czym mowa w art. 42 i następnych ustawy z dnia 7 września 2007 r., jak również do art. 41 tej ustawy. Słusznie akcentuje w tej mierze autor skargi kasacyjnej, że analizowana sprawa dotyczyła wniosku A. H. o umorzenie jego zadłużenia z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych. Przepisy natomiast art. 41 i 42 oraz 43 cytowanej wyżej ustawy nie dotyczą tej materii. Jak wyjaśnił to bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 r. ( sygn. akt I OSK 31/11), z którym to stanowiskiem w pełni zgadza się skład orzekający w niniejszej sprawie, przepis intertemporalny, jaki zawiera art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odnosi się do postępowania rozpoznawczego w sprawach dotyczących zaliczek alimentacyjnych. Przepis zaś art. 42 ust. 2 w/w ustawy dotyczy spraw o zwrot nienależnie pobranych zaliczek. Natomiast umarzanie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych jest dokonywane wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r., o czym – jak wskazano w powyższym wyroku - przesądza treść wspomnianego wyżej przepisu.
Zgodzić się też trzeba ze skarżącym kasacyjnie organem, że uzasadnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego narusza art. 141 § 4 P.p.s.a.
Sąd I instancji stwierdził bowiem, że (cyt.) "podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podnieść należy, iż organy wydające decyzje w niniejszej sprawie wzięły pod uwagę tylko art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a nie zbadały przesłanek z art. 30 ust. 2 w/w ustawy, z którego to przepisu wynika, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty - uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną".
Powyższy pogląd jest całkiem niezrozumiały. Skoro bowiem, z jednej strony Sąd Wojewódzki przyjmuje, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 30 ust. 1 cyt. ustawy z 2007 r. a drugiej strony, nakazuje organowi badanie przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy, który dotyczy umarzania należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (nie zaliczki alimentacyjnej), przy czym poglądu swego w żaden sposób nie uzasadnia, to w takiej sytuacji nie można mówić, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku zostało wyjaśnione oraz, że wyrok ten zawierał wskazania dla organu, co do dalszego postępowania.
Brak powyższego uzasadnienia stanowiska Sądu Wojewódzkiego, co do kwestii materialnoprawnej, uniemożliwia też Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do zarzutu prawnomaterialnego, podniesionego w skardze kasacyjnej.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki, mając na uwadze treść przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, powinien zatem przede wszystkim jednoznacznie określić podstawę prawną żądania A. H., ocenić pod względem legalności - w jej kontekście - wydane w tej sprawie decyzje i swoje stanowisko właściwie uzasadnić.
W tych warunkach, biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona, Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na przepisie art. 207 § 2 cytowanej wyżej ustawy procesowej, z uwagi na trudną sytuację finansową skarżącego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło