V SA/Wa 101/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o uchylenie mandatu karnego kredytowanego; oddala skargę. Przedmiotem skargi z 9 grudnia 2009 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Ł. S. jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] listopada 2009r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję własną z [...] września 2009 r. umarzającą, jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem Ł. S. z [...] maja 2009r. sprecyzowanym pismem z [...] września 2009r. - o uchylenie prawomocnego mandatu karnego kredytowanego seria [...] nr [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] maja 2009r. Ł. S. złożył do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek w sprawie uchylenia mandatu karnego kredytowanego w trybie nadzoru nad postępowaniem mandatowym, jaki na podstawie art. 102 ustawy z 23 sierpnia 2001r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia ( Dz. U z 2008r. Nr 133, poz. 848 ze zm. ) sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. W uzasadnieniu swego stanowiska wnioskodawca podał, że w momencie przyjmowania i podpisywania mandatu karnego w szpitalu, będąc w szoku powypadkowym, nie był w pełni świadomy co do czynności podpisywania mandatu karnego. W odpowiedzi na wniosek ukaranego organ administracji pismem z dnia [...] lipca 2009r. wyjaśnił, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada kompetencji do uchylenia lub wzruszenia prawomocnego mandatu karnego kredytowanego. Pismem z 21 września 2009r. zainteresowany nie zgodził się z formą odpowiedzi, jaką otrzymał od organu i wniósł o wydanie w tej sprawie decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na powyższe - decyzją z [...] września 2009r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art. 105 §1 kpa w zw. z art. 102 ustawy z 24 sierpnia 2001r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia ( Dz. U Nr 133 poz. 848 ze zm. ) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem zainteresowanego z [...] maja 2009r. W uzasadnieniu swego stanowiska organ administracji wskazał, że rozpatrzenie wniosku o uchylenie mandatu karnego kredytowanego nałożonego na wnioskodawcę nie jest możliwe z uwagi na nieistnienie uprawnienia do władczego rozstrzygnięcia w tej kwestii po stronie organu administracji publicznej. W złożonym w dniu 8 października 2009r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - Ł. S. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu administracyjnego. Przywołując jedno ze stanowisk doktryny (prof. A. Skowrona), wyrażone w komentarzu do Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, które wskazuje, że "jedynym sposobem skasowania skutków prawomocnego mandatu, który jest obarczony poważnymi wadami, że w żadnym razie nie może funkcjonować w obrocie prawnym , jest instytucja z art. 102 ustawy o postępowaniu w sprawach o wykroczenia ( uchylenie mandatu w drodze nadzoru)" podnosi, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest organem właściwym do uchylenia mandatu kredytowanego w trybie nadzoru. Stąd umorzenie postępowania w sprawie uznaje za bezpodstawne. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 i art. 105 §1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 102 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia decyzją z [...] listopada 2009r. nr [...]. utrzymał w mocy uprzednio wydane przez siebie rozstrzygnięcie. Uzasadniając swoje stanowisko, w pierwszej kolejności organ administracji odniósł się do istoty sprawowania nadzoru, o którym mowa w art. 102 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Wskazał, że samo stwierdzenie w ustawie, że określony organ nadzoruje inne podmioty lub określone postępowanie, nie daje jeszcze organowi nadzorującemu uprawnień do władczego oddziaływania na jednostki nadzorowane. Organ nadzoru, jak dalej wskazał minister, może stosować tylko takie środki nadzoru , jakie przyznaje mu ustawa . Przy braku ich wskazania może jedynie wpływać na podmiot nadzorowany za pomocą środków niewładczych starając się zwrócić uwagę na ewentualne nieprawidłowości w działaniu jednostki nadzorowanej. Mając powyższe na uwadze oraz jednoznaczną treść przepisu art. 102 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zdaniem organu odwoławczego, minister właściwy do spraw wewnętrznych nie ma prawa uchylić prawomocnego mandatu karnego. Kompetencje w tym względzie, zgodnie z art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, przysługują wyłącznie sądowi i to w ściśle określonych przypadkach. Odnosząc się natomiast do zarzutów strony, która jako argument przytacza stanowisko doktryny organ dalej wskazał, że mimo niewątpliwie cennego charakteru interpretacyjnego nie stanowi ono w świetle art. 87 Konstytucji RP źródła powszechnie obowiązującego w RP prawa. W tej sytuacji brak prawnych możliwości podjęcia przez organ rozstrzygnięcia regulującego w sposób władczy i jednostronny konkretną sytuację prawną obywatela czyni, zdaniem organu, postępowanie bezprzedmiotowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ł. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie: - art. 6, w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie ma kompetencji do uchylenia prawomocnego mandatu karnego kredytowanego, w sytuacji gdy uprawnienie takie wynika z art. 102 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia - art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawiając tok postępowania w sprawie nałożenia, w jego ocenie, w sposób wadliwy mandatu karnego kredytowanego wskazał, analogicznie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż art. 102 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia stanowi podstawę do uchylenia w trybie nadzoru mandatu karnego kredytowanego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a skoro tak, to nie zachodziła przesłanka braku przedmiotu postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał zawarte w skardze zarzuty za nieuzasadnione i podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania. W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2010 r. skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze. Wnosząc o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z akt sprawy zawisłej przed Sądem Rejonowym w S. [...] Zamiejscowym Wydziałem Karnym z siedzibą w P. sygn. akt [...] na okoliczność, iż w tym postępowaniu odmówiono mu sądowej kontroli mandatu podkreślił raz jeszcze , że właściwym w postępowaniu w sprawie o uchylenie mandatu karnego kredytowanego jest zatem minister do spraw wewnętrznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) dalej p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone rozstrzygnięcie pod względem jego zgodności z przepisami ustawy, jak również przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Sąd nie dopatrzył się w sprawie uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego orzeczenia i uznał, iż rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi jest prawidłowe, argumenty przedstawione w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia właściwe, natomiast podniesione w skardze zarzuty - nieuzasadnione. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż kontrolowane postępowanie zostało zainicjowane pismem skarżącego z [...] maja 2009r. w sprawie uchylenia przez organ nadzoru Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji trybie art. 102 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia prawomocnego mandatu kredytowanego. W piśmie tym skarżący zakwestionował zasadność nałożenia grzywny w związku z uczestnictwem w kolizji drogowej jak również przedstawił wątpliwości co do okoliczności towarzyszących nałożeniu grzywny w drodze mandatu. W tym miejscu wskazać należy, że postępowanie mandatowe jako szczególny tryb postępowania w sprawach o wykroczenia uregulowane zostało w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia ( Dz.U Nr 133 poz. 848 ze zm. ) - art. 95 i następne ustawy. Zgodnie z art. 98 §1 pkt 2 powyższej ustawy w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydawanego ukaranemu z pośrednictwem odbioru. Mandat taki powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia grzywny w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu oraz o skutkach nieuiszczenia grzywny w terminie. Staje on się prawomocny z chwilą przyjęcia pokwitowania jego odbioru przez ukaranego – art. 98 §3 k.p.s.w. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia przewiduje również możliwość i procedurę postępowania w zakresie zaskarżania prawomocnych mandatów karnych. Stanowi o tym przepis art. 101 k.p.s.w. , zgodnie z którym prawomocny mandat karny podlega uchyleniu ,jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty Prawomocny mandat karny uchyla sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna – art. 101 §2 k.p.s.w. Jak wynika z treści postanowienia w sprawie sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w S. Zamiejscowego VII Wydziału Grodzkiego w P. skarżący zwrócił się do sądu o uchylenie prawomocnego mandatu kredytowanego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009r. Sąd Rejonowy w S. odmówił ukaranemu uchylenia mandatu, zaś postanowieniem z dnia [...] listopada 2009r. odmówił zainteresowanemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uchylenie mandatu karnego kredytowanego serii [...]. W tej sytuacji ukarany domaga się uchylenia prawomocnego mandatu kredytowanego przez organ administracji publicznej – ministra właściwego do spraw wewnętrznych, który z mocy art. 102 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia sprawując nadzór nad postępowaniem mandatowym ,jest w ocenie skarżącego w tej sytuacji organem właściwym do wydania takiej decyzji. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, czy art. 102 k.p.s.w daje organowi sprawującemu nadzór możliwość uchylenia bądź "anulowania" prawomocnego mandatu karnego. W ocenie Sądu odpowiedź na to pytanie jest negatywna. Interpretacja art. 102 k.p.s.w. zawarta w wydanych przez organ administracji publicznej w podjętych na podstawie art. 105 kpa rozstrzygnięciach formalnych jest prawidłowa i Sąd w całości stanowisko to podziela. Nadzór nad postępowaniem mandatowym powierzony ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, o czym mowa w art. 102 k.p.s.w. bez określenia władczych uprawnień ( środków nadzoru ) wynikających wprost z przepisów prawa daje organowi nadzoru jedynie możliwości reagowania na te uchybienia ( nieprawidłowości ) w działaniu organu mandatowego, które nie dają podstaw do uchylenia prawomocnego mandatu. Brak właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do uchylenia mandatu karnego wynika również jak słusznie organ zauważa z braku wyraźnie określonej normy kompetencyjnej do takiego działania. Skoro prawomocny mandat podlega uchyleniu tylko przez sąd i tylko wówczas gdy grzywnę nałożono za czyn nie będący czynem zabronionym, w świetle obowiązujących regulacji prawnych, organ sprawujący nadzór nad postępowaniem mandatowym nie ma prawa uchylić prawomocnego mandatu karnego. W ocenie Sądu należy podzielić również stanowisko organu co do formy przyjętego w zaskarżonych decyzjach rozstrzygnięcia. Orzeczenia podjęte w sprawie organ oparł bowiem na przepisie art. 105 k.p.a, który stanowi o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Zasadnie organ stwierdził brak przedmiotu postępowania w sprawie niniejszej poprzez nieistnienie takiej sytuacji prawnej w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z przepisów prawa materialnego. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle powyższych rozważań, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Powyższej oceny Sądu -dotyczącej legalności zaskarżonej decyzji- nie zmieniają zarzuty podniesione w skardze i w piśmie procesowym skarżącego stanowiącym jej uzupełnienie. Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 151 orzekł jak w sentencji. Oddalając skargę Sąd nie orzekł o kosztach postępowania na rzecz organu od skarżącego (wniosek pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę), gdyż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 199 p.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, a zwrot kosztów postępowania przysługuje jedynie w razie uwzględnienia skargi, umorzenia postępowania skarżącemu od organu. Przepisy ustawy nie przewidują natomiast obciążenia strony skarżącej kosztami postępowania w razie oddalenia skargi- na rzecz organu.