I OZ 170/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1088/11 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1088/11 w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1088/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek B. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącej w dniu 26 września 2011 r. Na skutek wniosku z dnia 28 września 2011 r. referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 października 2011 r. przyznał B. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie, na pełnomocnika skarżącej wyznaczony został adwokat w osobie J. P. (pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia 9 listopada 2011 r.). W dniu 19 grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiona została skarga kasacyjna od powołanego wyroku z dnia 31 sierpnia 2011 r., sporządzona przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącej. Wraz z przedmiotową skargą kasacyjną złożony został wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik przytoczył treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/2006, podkreślając, iż przeszkoda do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje dopiero z momentem, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż w 30 dniu od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Zatem skoro wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wniesiony został w dniu 19 grudnia 2011 r., to zdaniem pełnomocnika należy uznać, iż został zachowany termin przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a. W motywach swego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 31 sierpnia 2011 r. należało odrzucić, bowiem został złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w powołanym wyżej art. 87 § 1 P.p.s.a. W ocenie Sądu za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 31 sierpnia 2011 r. uznać należy datę, kiedy wyznaczony z urzędu pełnomocnik procesowy dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie, tj. w dniu 17 listopada 2011 r. Od dnia 10 kwietnia 2010 r., tj. od dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 244 § 2 P.p.s.a. stanowi, że ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Obecnie więc wyznaczenie pełnomocnika przez właściwą radę uprawnia go do podjęcia właściwych czynności w danym postępowaniu. Innymi słowy już w momencie doręczenia stosownego zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, pełnomocnik jest uprawniony do działania w imieniu strony. Jak wynika z informacji uzyskanej od adw. J. P., o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu dowiedziała się w dniu 17 listopada 2011 r., tj. w dniu kiedy otrzymała stosowną informację z Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Od wskazanej daty rozpoczął zatem bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek o przywrócenie terminu powinien więc zostać złożony najpóźniej w dniu 24 listopada 2011 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną, nadany został w dniu 19 grudnia 2011 r. Podnoszone zaś przez pełnomocnika okoliczności, iż przeszkoda do wniesienia skargi kasacyjnej ustała dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, tj. 30 listopada 2011 r., nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bo również i w tym przypadku uchybiono terminowi siedmiodniowemu z art. 87 § 1 P.p.s.a. W określonej sytuacji mogą co prawda wystąpić okoliczności powodujące, że rzeczywista możliwość działania w imieniu strony nastąpi później niż w dacie otrzymania przez pełnomocnika stosownego zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, jednak zdaniem Sądu nie miało to miejsca w rozpoznawanej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. B., zarzucając mu obrazę przepisów prawa procesowego tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 177 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie prowadzące do faktycznego pozbawienia skarżącej prawa do wniesienia skargi kasacyjnej w ustawowym trzydziestodniowym terminie, podczas gdy z okoliczności sprawy i zasad doświadczenia życiowego wynika, iż skoro pełnomocnik o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem dowiedział się dopiero w dniu 17 listopada 2011 r., to nie miał rzeczywistej możliwości zapoznania się z aktami sprawy i sformułowania poprawnej skargi kasacyjnej najpóźniej w dniu 24 listopada 2011 r. Wskazanie w uzasadnieniu postanowienia daty 19 grudnia 2011 r. jako spóźnionego terminu nadania listem poleconym skargi kasacyjnej zdaje się błędnie sugerować, jakoby skarga ta została wniesiona nawet po upływie trzydziestodniowego terminu – 17 grudnia 2011 r. przypadał bowiem na dzień wolny od pracy, a jak wynika z przepisu art. 83 § 2 P.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy – w niniejszej sprawie dniem tym był właśnie 19 grudnia 2011 r. Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powołując się na art. 177 § 1 P.p.s.a. wskazała, iż za początek biegu terminu należy uznać dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestodniowego terminu od zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Przyjęcie odmiennego założenia, które znalazło wyraz w zaskarżonym postanowieniu, prowadziłoby w praktyce do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do siedmiu dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co z kolei mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej, a tym samym ograniczyć prawo skarżącej do obrony jej praw. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). W związku ze złożeniem przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej w dniu 19 grudnia 2011 r. skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w pierwszej kolejności należało ustalić czy wniosek ten został złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 244 § 2 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r. (zmienionego art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 36, poz. 196), ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Mając na względzie powyższy przepis, należy przyjąć, iż ustanie przeszkody do spełnienia terminowej czynności należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik skarżącej dowiedziała się, iż została ona wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnikiem z urzędu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt II OZ 724/10). Powyższe pozwala na ustalenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności, a więc również określenia, czy strona składając wniosek o przywrócenie terminu, zachowała termin wymagany art. 87 § 1 P.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy, adw. J. P. dowiedziała się o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu w dniu 17 listopada 2011 r., co nie było również przez nią kwestionowane. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.) upływał w dniu 24 listopada 2011 r. Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż złożony w dniu 19 grudnia 2011 r. wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną w jest spóźniony i podlega odrzuceniu (art. 88 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił argumentacji pełnomocnika skarżącej podniesionej w zażaleniu, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zostać złożony przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie później niż w dniu, w którym upłynęło trzydzieści dni od momentu, kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. Z punktu widzenia art. 87 § 1 P.p.s.a. przyjęcie takiego poglądu w istocie miałoby charakter prawotwórczy, gdyż wprowadzałoby do rozstrzygania w przedmiocie przywrócenia terminu pozaustawowy miesięczny termin. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.