II SA/Lu 398/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis, Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 31 marca 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. po rozpatrzeniu odwołania "mieszkańców wsi R." od decyzji Wójta Gminy T. L. z dnia 29 grudnia 2010r. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie Zakładu ...w miejscowości R. - umorzyło postępowanie odwoławcze. Organ stwierdził mianowicie, że żadna z osób, które wniosły odwołanie nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie, gdyż z nie są one właścicielami nieruchomości sąsiadujących z działką objętą inwestycją, zaś w raporcie oddziaływania stwierdzono, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na ludzi ze względu na znaczną odległość siedlisk ludzkich od granic inwestycji. Organ wyjaśnił, że mieszkańcy wsi R. mogli brać udział w postępowaniu wyłącznie jako społeczeństwo, na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła jedna z mieszkanek R. – R. P., domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. Skarżąca przede wszystkim zarzuciła, że organ wadliwie jako stronę postępowania potraktował "mieszkańców wsi"- "społeczeństwo", podczas gdy żaden przepis prawa nie daje przymiotu strony takiemu ogólnemu podmiotowi. W konsekwencji organ nie rozpatrzył indywidualnie interesów prawnych poszczególnych osób odwołujących się, lecz potraktował je zbiorowo. Zdaniem skarżącej, inwestycja polegająca na budowie Zakładu .... jest przedsięwzięciem, które ma daleko większe oddziaływanie niż zabudowa mieszkaniowa, usługowa czy produkcyjna. Jest ona uciążliwa nawet dla właścicieli nieruchomości nie sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji - w projektowanym zakładzie przewidziano przetwarzanie odpadów w bardzo dużej ilości, co będzie się wiązać z dużym natężeniem ruchu, ryzykiem wystąpienia awarii, skażenia wód podziemnych, pożaru i z bardzo dużą uciążliwością zapachową. Organ powinien wnikliwe zbadać obszar oddziaływania inwestycji i na jego podstawie ustalić krąg stron postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodatkowo wskazał, że odwołanie wniosły następujące osoby: R. P., T. P., L. M., U. M., M. K., J. K., M. K., K. W., M. Ś., A. K., B. Ś., I. T., K. T., K. K., M. M., T. i B. W., T. M., K. i S. D., E. P., W. P., K. B., I. B., W. W., S. N., W. K., J. B., M. K., A. N., R. M., M. S.- M., E. K. – K., J. J., S. G., A. W., M. P., M. S., J. B., W. W., J. B., D. W., Z. M., M. M., F. S., T. L., J. J., A. M., S. L., U. i A. K., M. C., K. i W. B., J. H.- J., T. J., L. W., A. W., M. K., I. K., J. i K. W., M. U., A. i Z. D., H. B., T. H., H. H., E. B., J. S., B. i M. L., J. M., K. M., K. S., I. i D. S., A. G., J. G., J. W., E. i M. Ż. Organ wyjaśnił, że połączył wszystkie odwołania do wspólnego rozpatrzenia na podstawie art. 62 kpa i nie potraktował odwołujących się jako podmiot zbiorowy. Z tego względu organ badał legitymację procesową poszczególnych osób, ale mając na uwadze wyniki Raportu oddziaływania na środowisko, iż planowana inwestycja nie posiada żadnej sfery oddziaływania na ludzi, gdyż jest usytuowana w odległości 1,3 km od najbliższych zabudowań, zaś sąsiedztwo z terenem inwestycji stanowią wyłącznie grunty niezamieszkane – uznał, że osoby te nie posiadają interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, przy czym sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów procesowych, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Trafny jest zarzut skarżącej, iż organ wadliwie oznaczył w zaskarżonej decyzji stronę postępowania, co – w tym przypadku – zdaniem Sądu - stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 kpa. Zaskarżona decyzja skierowana została bowiem ogólnie do "mieszkańców", którzy – jako grupa społeczna – nie są podmiotem prawa, a więc nie posiadają również legitymacji procesowej uprawniającej ich do udziału w postępowaniu. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego powinna natomiast wymieniać wszystkich mieszkańców, których dotyczy, a więc tych wszystkich, którzy wnieśli odwołania – tymczasem nie zostali oni wskazani ani w osnowie ani nawet w uzasadnieniu decyzji, a w konsekwencji nie wiadomo w stosunku do jakich konkretnie osób postępowanie odwoławcze się toczyło i zostało umorzone. Wskazanie osób odwołujących się dopiero w odpowiedzi na skargę nie czyni zadość wymogom formalnym decyzji administracyjnej. Wobec braku wskazania w zaskarżonej decyzji stron postępowania, niemożliwa jest obecnie kontrola sądowa rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie z powodu braku legitymacji procesowej stron, gdyż z ogólnego stwierdzenia organu o braku wymaganego zgodnie z art. 28 kpa interesu prawnego "mieszkańców", nie wynika do czyich konkretnie interesów prawnych organ się odnosi, Sąd nie jest w stanie ocenić czy dokonana przez organ analiza interesów prawnych poszczególnych, nie wymienionych jednak przez organ mieszkańców wsi R., jest prawidłowa. Bezspornym jest bowiem, że mieszkańcy - jak wyżej wskazano – nie stanowią samodzielnego podmiotu prawa. Wprawdzie ustawa z dnia z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) posługuje się pojęciem społeczeństwa i mówi o "udziale społeczeństwa", ale ustawa ta nie wprowadza w ten sposób odrębnego podmiotu prawa. Przewiduje ona natomiast pewną wiązkę uprawnień, z których poszczególne osoby, jako członkowie społeczeństwa mają prawo korzystać w ściśle określonych rodzajach postępowań, przy czym wiązka tych uprawnień jest znacznie ograniczona w stosunku do uprawnień strony postępowania administracyjnego, przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ograniczenie to dotyczy m.in. prawa składania odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody – jeżeli zatem "społeczeństwo", czyli poszczególne osoby, nie wykażą swojego indywidualnego interesu prawnego w sprawie, a więc nie wykażą, że posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, nie będą uprawnieni do wniesienia odwołania. Odwołanie mogliby wnieść tylko wówczas, gdyby taki interes posiadali i go wykazali. Skoro jednak w niniejszej sprawie grupa mieszkańców wniosła (jak wynika z akt) własne odwołania, to organ odwoławczy miał obowiązek odnieść się do każdego odwołującego się i uzasadnić w decyzji czy i dlaczego uznał, że dana osoba nie posiada interesu prawnego, a połączenie odwołań do wspólnego rozpoznania na podstawie art. 62 kpa nie zwalniało organu z obowiązku analizowania sytuacji prawnej i zarzutów każdej z tych osób. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy oznaczy więc prawidłowo strony postępowania, a rozstrzygnięcie poprzedzi oceną czy odwołujący się wykazali swoje interesy prawne – wydane orzeczenie organ odwoławczy doręczy następnie stronom w odpowiednim trybie. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.