II FSK 34/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1190/11 w zakresie odrzucenia skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne. Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2011 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wezwał A.D. - skarżącego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 30 maja 2011 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych - do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500zł. Postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 1190/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę stwierdzając, że skarżący w wyznaczonym terminie nie uiścił wpisu sądowego. W uzasadnieniu wskazano, że wezwania do uiszczenia wpisu sądowego zostały doręczone w trybie doręczenia zastępczego z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W piśmie, które wpłynęło do WSA w dniu 13 września 2009 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W dniu 16 września 2011 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, na skutek którego WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 29 września 2011 r. przyznał prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie pismem z dnia 28 października 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę wraz z pismem zatytułowanym "zażalenie" wskazując na zły stan zdrowia skarżącego, który uniemożliwia mu poruszanie się. WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r. przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. WSA uwzględnił wniosek skarżącego i przywrócił termin do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżącemu nie można było przypisać winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, gdyż jego stan zdrowia i sytuacja życiowa w sposób obiektywny uniemożliwiają sprawne funkcjonowanie i tym samym nie stanowią okoliczności, za które odpowiedzialnością można obarczyć stronę. Zastrzeżono także, że postanowienie to powoduje uchylenie skutków uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy należy wskazać, że strona błędnie zatytułowała pismo skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zaskarżyła postanowienie o odrzuceniu skargi "zażalenie". Zgodnie bowiem z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postanowienie o odrzuceniu skargi jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie niezależnie od tego jaka była przyczyna odrzucenia skargi (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 399). Jednak to uchybienie nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, ponieważ mylne oznaczenie rodzaju pisma nie pociąga za sobą ujemnych skutków dla strony i sąd rozpoznaje je zgodnie z jego treścią (por. B. Dauter Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego Bogusław Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s. 133). Przechodząc do istoty rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych i poglądami doktryny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia sądu o odrzuceniu pisma procesowego z powodu uchybienia terminu wykluczają się. W myśl art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu możliwe jest w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, ale nie jest możliwe przypisanie jej winy por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1692/11 oraz z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt FZ 61/04 oraz T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2011 r., s.493, B. Dauter Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego Bogusław Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s 288). Tym samym należy uznać, że przez złożenie wniosku o przywrócenie terminu strona przyznała, że nie dokonała w wyznaczonym terminie czynności w postępowaniu przed sądem, a następnie przez złożenie skargi kasacyjnej próbowała kwestionować fakt uchybienia terminowi. Zresztą fakt nieuiszczenia wpisu od skargi nie był okolicznością sporną, a w skardze kasacyjnej wniesionej na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz we wniosku o przywrócenie terminu powołano się na te same okoliczności - zły stan zdrowia uniemożliwiający sprawne funkcjonowanie. Należy także dodać, że doktrynie sporna jest kolejność dokonania czynności przez sądu w przypadku kolizji wynikającej z działań strony polegającej na złożeniu wniosku o przywrócenie terminu i środka zaskarżenia na postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia z powodu z powodu uchybienia terminowi (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska Prawo... r., s.493, B. Dauter Metodyka... s.288). Jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro sąd pierwszej, jako pierwszy rozpoznał wcześniej złożony wniosek o przywrócenie terminu to należy uznać, że wskazane rozbieżności pozostają bez wpływu na niniejszą sprawę. Reasumując powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie wydanie postanowienia w postępowaniu odwoławczym na skutek wniesionej skargi kasacyjnej należało uznać za zbędne, gdyż sąd pierwszej instancji przywrócił skarżącemu termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz przyznał prawo pomocy w zakresie całkowitym. Tym samym zagwarantowano nadanie biegu sprawie wniesionej ze skargi A. D. Z tego powodu skargę kasacyjną należy uznać za niedopuszczalną, a wszczęte postępowanie za bezprzedmiotowe. Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a, gdy postępowanie stanie się bezprzedmiotowe to sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które polega na przerwaniu i zakończeniu postępowania sądowadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie czynności staje się zbędne albo niedopuszczalne (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska Prawo... r., s.737). Z wskazanych przyczyn orzeczono jak w sentncji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a.