II OSK 1692/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. R. E. M. Sp. z o.o. w K. – J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 839/10 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K. R. E. M. Sp. z o.o. w K. – J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia na rozbiórkę postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2010 r. (sygn. akt VII SA/Wa 839/10) odrzucił skargę wniesioną przez K. R. E. M. Sp. z o.o. w K. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia na rozbiórkę. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd powołał przepis art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. - zgodnie z którym Sąd odrzuci skargę, gdy pomimo wezwania nie został uiszczony wpis sądowy. W niniejszej sprawie Sąd wskazał, iż zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2010r., doręczonym przy piśmie z dnia 30 kwietnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał K. R. E. M. Sp. z o.o. w K. J., do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo wysłane do K. R. E. M. Sp. z o.o. w K. J. było dwukrotnie awizowane i zostało zwrócone do nadawcy w dniu 21 maja 2010r. Oznacza to, że wyznaczony 7 dniowy termin upłynął z dniem 28 maja 2010 r. Do dnia 1 czerwca 2010r. w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie odnotowano należnej wpłaty z tytułu uiszczenia wpisu sądowego. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego postanowienia K. R. E. M. Sp. z o.o. reprezentowana przez radcę prawnego B. M. – S., zaskarżyła postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi pomimo, iż brak było wezwania do uiszczenia należnego wpisu, gdyż skarżąca strona nie otrzymała żadnego spośród 2 doręczonych mu rzekomo awizo informujących o przesyłce sądowej, a zatem brak było podstaw do uznania, iż doszło do skutecznego doręczenia per aviso w trybie art. 73 p.p.s.a.; 2. art. 73 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że tryb doręczenia per aviso, przewidziany w ww. przepisie ma zastosowanie również wówczas, gdy możliwe było doręczenie w trybie zwykłym; 3. art. 73 § 2 - § 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że doręczenie per aviso było skuteczne mimo, że awizo nie było umieszczone w drzwiach adresata, a winno być tam zamieszczone ze względu na brak skrzynek odbiorczych u skarżącego, a nadto poprzez uznanie, że adnotacja poczyniona na dowodzie doręczenia o rzekomym "pozostawieniu awizo w skrzynce odbiorczej" skarżącej była prawdziwa pomimo, że brak jest skrzynek i odbiorczych u skarżącej; 4. art. § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym w związku z art. 65 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pomimo braku zamieszczenia na potwierdzeniu doręczenia wszystkich niezbędnych elementów wymaganych ww. rozporządzeniem oraz wypełnienia niektórych elementów w sposób niezgody z ww. rozporządzeniem doszło do skutecznego doręczenia per aviso, podczas gdy przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia per aviso możliwe jest tylko wówczas, gdy dokument doręczenia został wypełniony ściśle według ww. rozporządzenia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd w sposób nieprawidłowy przyjął, iż brak było w sprawie możliwości dokonania doręczenia zwykłego, podczas, gdy zarówno dnia 5 maja 2010 r. jak i 13 maja 2010 r. biuro Skarżącej było czynne. Powyższe potwierdzają pracownicy sekretariatu obsługującego skarżącą Spółkę, jak również zeznania pracowników lokali sąsiadujących. Tym samym informacja zawarta na dowodzie doręczenia "mieszkanie zamknięte" nie była prawdziwa. Nadto, biuro strony mieści się w centrum handlowym S. P. w K. J. przy ul. W. P. [...], w pokoju wynajmowanym od Spółki S. P. sp. z o.o. na podstawie umowy najmu z dnia 28 maja 2007 r. W celu umożliwienia odbioru korespondencji przez sekretariat S. P., Prezes Zarządu skarżącej Spółki upoważnił A. S. do odbioru korespondencji w jego imieniu. Biuro S. P. otwarte jest codziennie w godzinach od 9.00 do 17.00, a w przypadku chwilowego zamknięcia biura, korespondencja była zostawiana u pracowników kwiaciarni sąsiadującej z biurem skarżącej Spółki, przez którą prowadziło wejście do biura/sekretariatu. W dniu 5 maja 2010 r. listonosz dostarczył przesyłki do S. P./Skarżącej, co potwierdzają zeznania K. M. (zarządzającej centrum handlowym S. P.) i wpis w książce korespondencyjnej prowadzonej dla S. P. Skoro zatem listonosz dostarczył listy polecone w dniu 5 maja 2010 r., całkowicie niewiarygodne jest twierdzenie, że w tym samym czasie pozostawił awizo w skrzynce pocztowej, tym bardziej, że ani kwiaciarnia, ani biuro skarżącej Spółki, ani inne lokale w S. P. nie mają skrzynek odbiorczych. Nadto, w dniu 10 maja 2010 r. A. S. udała się na pocztę celem odebrania listu poleconego od Wojewody Mazowieckiego, którego awizo zostało zostawione w biurze w dniu 27 kwietnia 2010 r. u K. M. (nie mogła odebrać listu do Skarżącej ze względu na brak pełnomocnictwa, A. S., która posiada takie umocowanie była zaś w tym czasie na urlopie). Gdyby przedmiotowy list istotnie był złożony na poczcie zostałby wydany A. S., która 5 dni po rzekomym pozostawieniu awizo stawiła się na pocztę wraz z pełnomocnictwem celem odebrania korespondencji adresowanej do skarżącej Spółki. Tymczasem, A. S. odebrała tylko jeden list od Wojewody Mazowieckiego, tj. odpowiedź na skargę kasacyjną, której dotyczy przedmiotowa sprawa. Skarżąca spółka podniosła nadto, że od początku maja 2010 r. odnotowano poważne problemy z doręczaniem przesyłek przez Pocztę Polską. Miało to miejsce po przejściu na emeryturę dotychczasowej listonoszki. A. S. udała się osobiście na pocztę celem uzyskania informacji, czy nie ma przesyłek do S. P. i do Skarżącej. Na poczcie było do odebrania 8 listów poleconych do S. P. i żadnej informacji o jakichkolwiek innych przesyłkach. W ocenie strony skarżącej, Sąd niewłaściwie przyjął, że prawdziwa jest informacja o pozostawieniu awizo w skrzynce nadawczej podczas, gdy w całym budynku, w którym znajduje się siedziba strony brak jest skrzynek nadawczych. Jedynym możliwym sposobem postępowania listonosza było zatem pozostawienie awizo "na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe", stosownie do brzmienia przepisu art. 73 § 2 p.p.s.a. Tym samym dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne ze stanem faktycznym. W sprawie mógł mieć zastosowanie zwykły tryb doręczenia, gdyż biuro we wskazanych dniach rzekomego pozostawienia awizo było czynne i pracownicy byli w nim obecni, a więc niewłaściwe było zastosowanie trybu doręczenia per aviso z art. 73 p.p.s.a. Strona skarżąca podniosła, iż zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym w związku z art. 65 § 2 p.p.s.a. dla wywołania skutków doręczenia zastępczego (per aviso) konieczne jest min.: dokonanie przez listonosza adnotacji "awizowano dnia" na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki i złożenie podpisu przez listonosza. W niniejszej sprawie brak jest adnotacji "awizowano dnia", a jedynie "awizowano" i data "050510". Adnotacja poczyniona przez listonosza nie pozwala stwierdzić zatem, w jakim dniu zostało dokonane awizo, gdyż wskazana data może być również potraktowana jako data złożenia podpisu. Ponadto, parafa listonosza jest na tyle nieczytelna, że nie można jej potraktować jako podpis. Przy powtórnym zawiadomieniu również wymagana jest na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacja "awizowano powtórnie dnia" i podpis. Tymczasem, brak jest słów "awizowano powtórnie dnia", a jedynie "powtórne awizo 130510" i nieczytelna jest parafa listonosza. Nadto, konieczne jest potwierdzenie przez pocztową placówkę oddawczą przyjęcia od listonosza awizowanej przesyłki poprzez umieszczenie na stronie adresowej odcisku datownika i podpisu przyjmującego pracownika. Trudno przyjąć jakoby strona adresowa zawierała podpis pracownika poczty przyjmującego przesyłkę, który to podpis wskazywałby na przyjęcie przesyłki w dacie wskazanej na stemplu. Strona adresowa koperty zawiera wyłącznie skreślenia, które na nic takiego nie wskazują i nie mogą być potraktowane jako podpis. Zdaniem strony niezgodność ta, jak również pozostałe dowody wskazujące, iż dane zawarte na potwierdzeniu doręczenia nie są prawdziwe, winny stanowić wystarczający dowód pozwalający na obalenie domniemania faktycznego wynikającego z art. 73 p.p.s.a. Jednocześnie do skargi kasacyjnej strona dołączyła potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wysokości 500 zł., który to wpis wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu został dokonany niezwłocznie po powzięciu przez Skarżącą informacji o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 powołanej ustawy nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a nadto wniosła skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu braku uiszczenia wpisu. Z tych względów przypomnieć należy, iż w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego / z powodu uchybienia terminu/ wyłączają się wzajemnie. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Jeżeli natomiast strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a Sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść środek odwoławczy. Powyższe stanowisko zostało wprawdzie wykształcone na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, lecz z uwagi na zbliżoną treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w K.p.c. oraz w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało zaakceptowane i znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 roku, sygn. akt 2CZ 123/57, opubl. NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 roku, sygn. akt IV CZ 163/84, opubl. Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 roku, sygn. akt III CKN 874/98, opubl. Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 roku, sygn. akt I CZ 116/01, opubl. Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, opubl Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 roku, sygn. akt I CZ 120/02, opubl. Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 roku, sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 338). Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - właśnie na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Stwierdzenie takie wynika najczęściej z postanowienia sądu o odrzuceniu pisma procesowego. Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia powołanego środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Skarga kasacyjna – środek odwoławczy przysługujący na postanowienie o odrzuceniu skargi - oparty jest bowiem na twierdzeniu, że termin został zachowany, a wniosek o przywrócenie terminu na przeciwnym, że do uchybienia terminu doszło. W niniejszej sprawie, stronie skarżącej w dniu 22 czerwca 2010 r. doręczono postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał jako przesłankę odrzucenia skargi brak uiszczenia należnego wpisu. Strona skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. (data prezentaty – k. 56) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenie wpisu sądowego. We wniosku tym strona stwierdziła, iż nie dokonała wymaganej czynności w terminie nie ze swojej winy. Jednocześnie skarżąca Spółka podała przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia należnego wpisu od skargi. Nadto w dniu 21 lipca 2010 r. strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną na wskazane wyżej postanowienie WSA w Warszawie o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona powołała się na te same okoliczności, które legły u podstaw wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podkreślić przy tym należy, iż skarżąca Spółka konsekwentnie podtrzymywała wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Świadczy o tym nie tylko złożenie tego wniosku, ale i wnoszenie kolejnych zażaleń na postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. I tak, skarżąca Spółka wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r. ( NSA uchylił powyższe postanowienie - postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt. II OZ 941/10), a następnie na kolejne postanowienie tegoż Sądu z dnia 10 listopada 2010 r. (NSA uchylił to postanowienie - postanowieniem z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 122/11). Po kolejnym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi WSA w Warszawie przywrócił stronie ten termin – postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. A zatem, strona skarżąca osiągnęła skutek prawny przypisany wnioskowi o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Sąd pierwszej instancji, przywracając stronie uchybiony termin, podzielił argumenty skarżącej Spółki, iż strona nie uiściła należnego wpisu od skargi bez swojej winy. Tym samym strona - poprzez wykazanie wadliwości działania pracownika urzędu pocztowego i uczynienia przez niego niezgodnych ze stanem faktycznym adnotacji na dowodzie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi - uzyskała przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, a więc do uiszczenia wpisu, którego nie uiściła w wymaganym terminie bez własnej winy. Powyższe oznacza, iż strona nie może skutecznie na te same okoliczności powoływać się w skardze kasacyjnej wniesionej na postanowienie o odrzuceniu skargi. Wadliwość bowiem działania pracownika urzędu poczty i uczynienia przez niego na dowodzie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi niezgodnej ze stanem faktycznym adnotacji, nie może uzasadniać uwzględnienia skargi kasacyjnej. Wykazana wadliwość działania urzędu pocztowego stanowiła podstawę do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wadliwość ta została wykazana w trakcie postępowania o przywrócenie terminu do dokonania uchybianej czynności procesowej. W dacie wydawania przez WSA w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. w dniu 15 czerwca 2010 r., Sąd pierwszej instancji dysponował dowodem doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, na którym znajdowały się adnotacje świadczące o dwukrotnym awizowaniu przesyłki i pozostawieniu w skrzynce oddawczej adresata zawiadomienia o pozostawieniu tej przesyłki w placówce pocztowej. Na dowodzie doręczenia naniesione zostały daty awizowania przesyłki, numer przesyłki, podpisy doręczyciela i data zwrotu przesyłki do nadawcy. Powyższe oznacza, iż Sąd pierwszej instancji w dniu wydania zaskarżonego postanowienia miał podstawy prawne do przyjęcia prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu. W tym stanie rzeczy Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić, iż wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 220 § 3 p.p.s.a., art. 73 p.p.s.a., art. 73 § 2 - § 4 p.p.s.a. i § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym ( Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) w związku z art. 65 § 2 p.p.s.a., tak przez błędną wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie. Jak już wyżej wskazano, na tych samych okolicznościach nie można opierać dwóch środków odwoławczych zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków prawnych. Nie jest bowiem możliwe – ze względu na wewnętrzną sprzeczność podstaw - przyjęcie tej samej argumentacji we wniosku o przywrócenie terminu i w skardze kasacyjnej. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Skutkiem braku wykonania zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi jest zatem jej odrzucenie. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie uiściła należnego wpisu w przepisanym terminie, a zatem Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a. Nadmienić należy, iż postanowienie Sądu o przywróceniu terminu (taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie) znosi skutki postanowienia o odrzuceniu skargi, bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia. Konsekwencją rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie ze złożonym w tym przedmiocie żądaniem jest nadanie sprawie dalszego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 180/09). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. .