II OZ 1039/12

Dnia 27 listopada 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 roku sygn. akt II SA/Po 765/11 o odrzuceniu skargi kasacyjnej A.D. i M.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2012 roku sygn. akt II SA/Po 765/11 w sprawie ze skargi A.D. i M.D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2011 roku Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę postanawia: oddalić zażalenie 3 4 Postanowieniem z dnia 6 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną A.D. i M.D. (dalej jako "skarżący") od wyroku tego Sądu z dnia 13 kwietnia 2012 r. w sprawie ze skargi skarżących na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2012 r. Sąd oddalił skargę skarżących. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na wniosek skarżącej, został jej doręczony w dniu 21 maja 2012 r. Postanowieniem z dnia 18 maja 2012 r. skarżącym przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. W dniu 24 lipca 2012 r. wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu pełnomocnik skarżących wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 r. Odrzucając skargę kasacyjną Sąd I instancji wskazał, że została ona wniesiona z uchybieniem ustawowego, trzydziestodniowego terminu. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie może stanowić podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast niemożność dotrzymania terminu do dokonania czynności przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu podlega ocenie w ramach ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, którego w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie złożył. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Zarzuciła naruszenia art. 177 § 1 i art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., poprzez niezasadne przyjęcie, że skarga kasacyjna została złożona uchybieniem terminu. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu podniosła, że nie powinna być obarczana konsekwencjami długotrwałej procedury w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie skarżącej, termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien w niniejszej sprawie był liczony od dnia dowiedzenia się przez profesjonalnego pełnomocnika o jego wyznaczeniu do reprezentowania strony z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 178 p.p.s.a, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z kolei stosownie do treści art. 177 § 1 p.p.s.a skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Nie ulega więc wątpliwości, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia stronie (lub jej pełnomocnikowi o ile został ustanowiony) wyroku bądź postanowienia wraz z uzasadnieniem. Na bieg tego terminu nie ma wpływu złożenie w jego trakcie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu – możliwości takiej nie przewidują bowiem przepisy cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani też przepisy odrębne. Jednakże ustawodawca przewidział sposób uchylenia się przez stronę, której po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczono pełnomocnika z urzędu, od negatywnych skutków uchybienia terminu. Strona może bowiem wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu. Nie można uznać, że taki tryb postępowania stawia pełnomocnika z urzędu w gorszej procesowo sytuacji, bowiem pełnomocnik z wyboru czy też pełnomocnik wyznaczony z urzędu przed rozpoczęciem biegu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, dysponuje terminem trzydziestodniowym na złożenie środka odwoławczego, podczas gdy pełnomocnik z urzędu wyznaczony już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, będąc zobowiązany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ma jedynie siedem dni na sporządzenie skargi kasacyjnej, ponieważ taki termin określony został na złożenie wniosku, który dla swojej skuteczności wymaga jednoczesnego dopełnienia czynności, której ten wniosek dotyczy. Jak już wyżej wskazano, brak jest możliwości przyjęcia innego dnia rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, niż dzień doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem decydujące znaczenie ma tu jednoznaczna treść art. 177 § 1 p.p.s.a. Stąd też nie sposób przyjąć, że dla pełnomocnika wyznaczonego z urzędu po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej termin ten zaczyna biec niejako na nowo, od daty zawiadomienia pełnomocnika o tym fakcie przez właściwy organ samorządu zawodowego. Możliwości takiej nie przewidują obowiązujące przepisy, a odmienna interpretacja przepisu art. 177 § 1 p.p.s.a. byłaby wykładnią contra legem. Ponadto wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Analiza tego przepisu w kontekście niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia tego środka odwoławczego, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego, że został wyznaczony pełnomocnikiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00, OSNC 2001, Nr 1, poz. 7 oraz Dauter B. [w:] Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka – Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 262). Oczywiście nawet taka interpretacja cytowanego przepisu może prowadzić do sytuacji, w której pełnomocnik wyznaczony z urzędu już po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej ma de facto krótszy niż 30 dni termin do dokonania tej czynności procesowej. Nie zmienia to jednak faktu, że wykładnia art. 177 § 1 p.p.s.a. zaprezentowana przez pełnomocnika skarżącej, prowadzi do wykładni całkowicie niezgodnej z brzmieniem tego przepisu, a więc wykładni normotwórczej, a także, jak już wyżej wskazano, contra legem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 45/12, LEX nr 1116326) Z tych też przyczyn i mając na uwadze, że skarżąca złożyła skargę kasacyjną po upływie ustawowego terminu oraz równocześnie nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, Sąd I instancji zasadnie orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 3 2