II SO/Op 16/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. A. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] w osobach: E. K., I. B., L. K., M. T., W. K., R. W., B. B., E. K., T. M., S. P., W. M., A. M., M. W., S. N., T. K., R. M., E. M., E. C., T. R., W. O., K. W., M. H., P. D., B. S., A. T., I. W., B. B., A. A., K. W., B. O, G. J., M. J., H. W., M. K., M. S., M. J., Ł. F., B. K., E. Ż., B. K., A. M. oraz R. S. Pismem z dnia 13 stycznia 2011 r. Z. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Następnie, pismem z dnia 7 czerwca 2011 r., skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w WSA w [...] od rozpoznania jej skargi, z uwagi na "realność zagrożenia prawidłowego rozstrzygnięcia wskutek zmanipulowanej treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji (...), wskazujących na z góry powzięty zamiar i cel wyeliminowania firmy [...] (prowadzonej przez skarżącą - dopisek Sądu), z małej energetyki wodnej." Zdaniem wnioskodawczyni powyższe jest konsekwencją działań ówczesnego Wicewojewody Śląskiego, pracownika WSA w [...] Sędziego T. R.. Ponadto przedmiotowy wniosek uzasadnia okoliczność "zmanipulowania" przez organ odwoławczy treści zawartych w odpowiedzi na skargę, które miały zostać poddane ocenie Sądu w miejsce oceny legalności kwestionowanych aktów, stosownie do art. 135 i 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wskazała również, że wpływ na wynik rozpoznania skargi ma prawdopodobieństwo udziału Sędziego T. R. w podejmowaniu i redagowaniu uzasadnień zaskarżonych rozstrzygnięć oraz działania Sędziów I i II Wydziału oraz treść uzasadnień sporządzanych w oderwaniu od rzeczywistego stanu rzeczy. Zarzuciła także, że zaskarżone decyzje oparte zostały na fałszywych dowodach i twierdzeniach, z bezpośrednim zamiarem przejęcia majątku skarżącej. Natomiast w/w sędzia zatuszowała skutki "rabunkowej gospodarki wodami rzeki [...], przez współwłaścicieli [...]". Dalej skarżąca zakwestionowała prawidłowość i legalność postępowania przed organami administracji w sprawie przedłużenia pozwolenia wodnoprawnego, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji i Kodeksu postępowania administracyjnego oraz błędną wykładnię przepisów prawa. Końcowo podkreśliła, że niezależnie od dokonanej przez Sąd kontroli zaskarżonych aktów manipulacje przeprowadzone przez organy zostaną poddane badaniu przez organy śledcze. W kolejnym piśmie z dnia 9 czerwca 2011 r. skarżąca podniosła, że złożyła powyższy wniosek o wyłączenie sędziów WSA w [...] "z uwagi na dokonywane rozboje proceduralne przez organy administracji [...] i ich legalizację przez Sąd". Powołała również szereg orzeczeń sądów administracyjnych, które - jej zdaniem - wskazują na bezprawne i błędne działania organów w sprawie odmowy przedłużenia na jej rzecz pozwolenia wodnoprawnego. W piśmie procesowym z dnia 13 lipca 2011 r. skarżąca wywiodła, że skoro została wezwana przez Sąd do przedłożenia 5 egzemplarzy pisma z dnia 9 czerwca 2011 r. celem doręczenia ich pozostałym uczestnikom postępowania, to Sąd "zamierza nadal korzystać z uzurpatorskich uprawnień" tych osób, powołanych przez organ I instancji. Powyższe dowodzi również, że Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej, iż jest jedyną osobą uprawnioną do wyrażenia zgody na wzruszalność decyzji w trybie art. 155 K.p.a. Zaznaczyła także, iż podejmowane przez nią działania są powstrzymywane przez sędziego T. R. "podejmującej rozstrzygnięcia w powiązaniu z przedmiotem skargi przejętej w roku 2003 i do dziś niezałatwionej zgodnie z procedurą." W związku ze złożonym wnioskiem orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] - sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, w których stwierdzili, że brak jest podstaw do wyłączenia ich z mocy ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 tej ustawy. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OW 112/11, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. (w sprawach: w których sędzia jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których sędzia był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których sędzia świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie sędzia brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; w których sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej). W związku z tym, iż wskazane przyczyny wyłączenia tworzą katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74 - 75 i 79). Przy czym podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 191). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy - obok zachowania samych sędziów - istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Podkreślić również należy, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, opubl. OSNC z 1972 r. Nr 3, poz. 55). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA w [...] nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku, jak i w kolejnych pismach procesowych oraz zawarte w aktach dokumenty, nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przyczyn uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wskazane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące "zmanipulowania treści" uzasadnień zaskarżonych decyzji oraz odpowiedzi na skargę, a także działań sędziów orzekających w WSA w [...], którzy sporządzają uzasadnienia w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie wskazała bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Podobnie o zasadności wniosku skarżącej nie mogą świadczyć zarzuty, które odnoszą się do legalności i prawidłowości działań podejmowanych przez organy administracji publicznej we wszczętym przez skarżącą postępowaniu w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca w swojej argumentacji nie zgadza się z treścią kwestionowanych aktów administracyjnych i zarzuca organom naruszenie przepisów postępowania poprzez ich niezastosowanie bądź błędną wykładnię. W istocie skarżąca odnosi się do merytorycznego stanowiska organów w sprawie przedmiotowego pozwolenia, nie akceptując wydanego rozstrzygnięcia. Tymczasem powyższe zarzuty mogą stanowić przedmiot rozważań Sądu w zakresie dokonywanej kontroli legalności zaskarżonych aktów, natomiast nie są to okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, iż samo subiektywne przeświadczenie Z. A. o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA w [...], których dotyczy wniosek, wynika, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy na podstawie art. 18 P.p.s.a., a także nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Natomiast skarżąca nie wykazała we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe - na podstawie art. 22 § 2 P.p.s.a., wedle którego postanowienie o wyłączeniu sędziów wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym - orzeczono, jak w sentencji postanowienia.