I OSK 1558/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.), Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 741/09 w sprawie ze skargi J. K., J. J. i Z. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 741/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. K., J. J. i Z. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Aktem notarialnym z dnia 22 maja 1975 r. J. K. oraz A. K. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. [...]m2. Sprzedaż ta nastąpiła w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), a celem nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa było wybudowanie parkingu dla Przedsiębiorstwa "A" w G. Następcy prawni J. i A. K. – J. K., Z. K. oraz J. J. wnioskiem z dnia 15 maja 2005 r. wystąpili o zwrot tej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Prezydent Miasta Gdyni, odmówił zwrotu, ponieważ w toku postępowania ustalono, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jak wskazano w umowie sprzedaży ww. nieruchomość wchodziła w skład terenów przeznaczonych pod parking Przedsiębiorstwa "A" w G. Organ powołał się również na tę część aktu notarialnego, gdzie mowa jest o lokalizacji parkingu czasowego przedsiębiorstwa na okres od 1975 r. do 1978 r. na podstawie postanowienia nr [...] i informacji o terenie z dnia [...] sierpnia 1973 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdyni. W ocenie organu, przywołane dokumenty jednoznacznie wskazują, że na terenie działki nr [...] już w 1985 r. znajdowała się droga i plac postojowy, ogrodzone grodzeniem z siatki stalowej. Zrealizowanie celu wywłaszczenia ustalono również w oparciu o ewidencję środków trwałych Przedsiębiorstwa "A" w G., sporządzoną na dzień 27 marca 1990 r. gdzie wpisano między innymi drogę i plac postojowy z ogrodzeniem z siatki metalowej. Ponadto na podstawie wskazanego dokumentu sporządzono protokół przekazania majątku pomiędzy Przedsiębiorstwem "A" w G. oraz "Przedsiębiorstwem "B" w G. gdzie wskazano, że na przedmiotowej działce gruntu znajdowały się budowle, drogi i place postojowe ogrodzone siatką. Kolejnymi dokumentami potwierdzającymi istnienie na działce nr [...] parkingu jest decyzją Wojewody Gdańskiego z dnia [...] maja 1996 r., orzekająca o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego działki [...] wraz z budynkami i placem postojowym przez Przedsiębiorstwa "B" w G. W aktach uwłaszczeniowych znajduje się także operat szacunkowy z dnia 2 maja 1996 r. oraz oględziny terenu które przeprowadził organ prowadzący postępowanie w dniu 1 grudnia 2008 r. z którego wynika istnienie na działce [...] placu postojowego utwardzonego ogrodzonego siatką stalową. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. K., Z. K. oraz J. J. Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...], Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że w sprawie w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, a także prawidłowo oceniono zagospodarowanie przedmiotowej działki. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że cel przejęcia wywłaszczonej nieruchomości – budowa parkingu na działce nr [...] został zrealizowany. Aktualnie działka nr [...] jest w całości wykorzystywana przez B. Spółka z o.o. z siedzibą w G. Na działce znajduje się skład kontenerów oraz parkingi dla samochodów ciężarowych do ich przewożenia. Odnosząc się do zarzutu, że zbędność nieruchomości musi istnieć w dniu orzekania w sprawie jej zwrotu, organ odwoławczy wyjaśnił, że późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzenie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Ponadto organ wskazał, że skarżący wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego zakończonego decyzją Wojewody Pomorskiego z dnia [...] maja 1996 r. potwierdzająca nabycie z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo "B" z siedzibą w G. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. W takiej sytuacji organ nie może orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która stała się dla państwowej osoby prawnej przedmiotem użytkowania wieczystego nawet wtedy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu bowiem nieruchomość ta nie jest we władaniu Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę wskazał, że organy ustaliły stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organy zasadnie powołały się na treść aktu notarialnego z dnia 22 maja 1975 r. z którego wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] miała wejść w skład terenów przeznaczonych pod budowę parkingu dla przedsiębiorstwa "A". Przedsiębiorstwo to uległo z dniem 31 stycznia 1990 r. podziałowi m. in. na Przedsiębiorstwo "B" z siedzibą w G. i to do tego podmiotu trafiła działka nr [...] wraz ze znajdującymi się na niej budowlami. Nie umknęło uwadze organów, iż Przedsiębiorstwo "B" zwróciło się do Wojewody Gdańskiego z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] oraz stwierdzenie nabycia prawa własności budowli znajdujących się na przedmiotowej parceli. Do wniosku załączono opinię biegłego rewidenta z dnia 27 stycznia 1993 r. w której zawarto opis działki wskazując, że na działce nr [...] znajdują się drogi, place postojowe oraz parking zapasowy przedsiębiorstwa "B". Podkreślono również, że Wojewoda Gdański decyzją z dnia [...] maja 1996 r. stwierdził nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego stanowiącego działkę nr [...] oraz prawa własności drogi i placu postojowego oraz ogrodzenia, wskazanych w rejestrze środków trwałych sporządzonym na dzień 27 marca 1990 r. Prawo użytkowania wieczystego spornej działki nr [...] przysługujące Przedsiębiorstwu "B" z siedzibą w G. potwierdzone zostało wpisem w księdze wieczystej w dniu 15 września 1999 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił ponadto, że droga i plac postojowy zostały wybudowane w 1985 r. Zatem zakończenie realizacji celu wywłaszczenia nastąpiło w zakreślonych prawem granicach czasowych a teren został wykorzystany zgodnie z celem, na jaki dokonano wywłaszczenia. Sąd I instancji zwrócił także uwagę, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa pozostającą w użytkowaniu wieczystym "B." Sp. z o. o. z siedzibą w G., która to Spółka nabyła swoje prawo od Przedsiębiorstwa "B" z siedzibą w G. na podstawie warunkowej umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego z dnia 2 sierpnia 2001 r. oraz umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego z dnia 23 sierpnia 2001 r. Ustalenie, że na spornych gruntach doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia stanęło na przeszkodzie do ich zwrotu, mimo iż zmienił się podmiot władający gruntami a przedsiębiorstwo, na rzecz którego wywłaszczenia dokonano, przestało istnieć. Zdaniem WSA późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Stąd dla rozstrzygnięcia sprawy obojętne są kwestie związane z przejęciem prawa do działki nr [...] przez "B." Sp. z o.o. od Przedsiębiorstwa "B" z siedzibą w G., czy też późniejsza likwidacją tego drugiego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano ponadto, że w przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany. Stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego stanowiącego działkę nr [...] decyzją z dnia [...] maja 1996 r. i ujawnienie "uwłaszczenia" Przedsiębiorstwa "B" w księdze wieczystej w dniu 15 września 1999 r. stanowi samodzielną podstawę odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła J. J., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenia kosztów postępowania, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: przepisów prawa materialnego, a mianowicie: "art. 77 § 1 oraz art. 9" poprzez ich niezastosowanie (z uwagi na nie zebranie w całości materiału dowodowego w sprawie i nienależytego informowania skarżącej o przebiegu postępowania; art. 64 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie (z uwagi na naruszenie fundamentalnych praw skarżącej do ochrony jej własności); Naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: "art. 23 pkt 4" ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez jego niezastosowanie (z uwagi na brak uczestnictwa skarżącej w procesie uwłaszczeniowym); art. 69 ust. 1 oraz art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię (z uwagi na błędną ocenę organu administracji państwowej); art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie (z uwagi na naruszenie postępowania poprzez brak staranności organów administracji w zgromadzeniu dokumentacji świadczącej o zrealizowaniu celu wywłaszczenia lub braku jego zrealizowania). W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że na dzień złożenia wniosku działka nie była wykorzystywana zgodnie z celem zawartym w decyzji o wywłaszczeniu a więc stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona. Ponadto, w jej ocenie, Wojewoda powinien poinformować poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego następcę prawnego o przysługującym mu roszczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie wziął również pod uwagę, że materiał dowodowy przedstawiony przez Prezydenta Miasta Gdyni oparty jest na dokumentach wytworzonych dla potrzeb podziału przedsiębiorstwa "A" oraz procesu uwłaszczenia, tj. z lat 1990 – 1994. Brak jest natomiast jakichkolwiek dokumentów z lat 1976 – 1983. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec nie stwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, W myśl art. 174 P.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego kasacyjnie uchybił Sąd, I instancji. Z tego względu zarzut oznaczony jako punkt pierwszy skargi kasacyjnej nie może odnieść zamierzonego skutku, bowiem skarżący kasacyjnie nie wskazał nazwy ustawy, której jednostki redakcyjne powołał w tym punkcie. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 23 pkt 4 art. 69 ust. 1 oraz art. 47 ust. 4" ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), bowiem rozpoznając sprawę zarówno organy administracji jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stosowały aktualnie obowiązującą ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ponadto podnieść należy, że nieuwzględnienie przez organy administracji w postępowaniu uwłaszczeniowym, powyższych przepisów nie może być skutecznie podnoszone w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Odnosząc się do zarzut naruszenia art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie stwierdzić należy, że zarzut ten nie może przynieść oczekiwanego rezultatu. Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei w myśl art. 137 ust. 1 ww. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się / ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2 art. 137). Zasada zwrotu nieruchomości, która nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej nieruchomości. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. Zasada ta jest z kolei konsekwencją wyjątkowego i szczególnego charakteru instytucji wywłaszczenia, które powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można realizować za pomocą innych środków prawnych. Zasadniczym elementem przy rozstrzyganiu sprawy o zwrot jest ustalenie celu wywłaszczenia, który nie może być interpretowany zbyt szeroko. O tym bowiem, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona i to cel rozumiany bardzo ściśle. W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia, dokonanego aktem notarialnym z dnia 22 maja 1975 r., został zrealizowany. Wywłaszczona nieruchomość oznaczona jako działka [...] została przeznaczona na parking dla Przedsiębiorstwa "A" w G. Z materiału aktowego wynika, że na działce [...] już w 1985r. znajdował się plac postojowy ogrodzony siatką. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w sporządzonej na dzień 27 marca 1990 r. ewidencji środków trwałych Przedsiębiorstwa "A" w G. gdzie wpisano drogę i plac postojowy z ogrodzeniem z siatki metalowej. Na podstawie wskazanego dokumentu sporządzono protokół przekazania majątku pomiędzy Przedsiębiorstwem "A" w G. a Przedsiębiorstwem "B" w G., której to jednostce przekazano plac postojowy na działce nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 1996 r. Wojewoda Gdański stwierdził nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] przez Przedsiębiorstwo "B" w G. wraz z prawem własności drogi i placu postojowego i budynku wybudowanych ze środków własnych przedsiębiorstwa w 1985 r. Prawo użytkowania wieczystego przysługujące Przedsiębiorstwu "B" w G. zostało ujawnione w księdze wieczyste w dniu 15 września 1999 r. Następnie prawo to zostało przeniesione na "B." spółka z o.o z siedzibą w G. aktem notarialnym z dnia 23 sierpnia 2001 r. Zasadniczym elementem sporu pozostaje zatem okoliczność, czy fakt zrealizowania celu wywłaszczenia z przekroczeniem terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oznacza, że nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego ją wywłaszczono. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie niniejszym zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt istnienia nierozerwalnego związku pomiędzy określeniem celów wywłaszczenia (czy to w decyzji wywłaszczeniowej, czy też w umowie zawartej na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 645 ze zm.) i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej działki. W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany. Z akt sprawy wynika niezbicie, że na działce objętej wnioskiem o zwrot funkcjonuje parking dla kontenerów i samochodów do ich przewożenia. Skoro zaś cel wywłaszczenia powinien być identyczny ze sposobem korzystania z nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 21 października 1991 r., VI SA 914/91, z dnia 22 października 1993 r., SA/Kr 477/93, a także wyrok SN z dnia 7 lutego 1995 r., III ARN 82/94, OSNP 1995/15/183), to trudno w niniejszej sprawie twierdzić, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Za zasadne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że nie da się pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego sytuacji, gdy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami terminów 7 i 10 lat, powodowałoby konieczność wydania decyzji o zwrocie, mimo, że nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już wiele lat. Przemawiają za takim stanowiskiem również inne okoliczności. W rozpatrywanej sprawie wywłaszczenia dokonano na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Artykuł 34 ust. 1 tej ustawy stanowił, że nieruchomość wywłaszczona w trybie tej ustawy podlegała zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli właściwy organ ustalił, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. Ustawa ta nie kreśliła zatem jakiegokolwiek terminu na zrealizowanie celu wywłaszczenia. Podobnie. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu Przepis art. 69 ust. 1 tego aktu stanowił, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tymczasem w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany, nie można więc mówić o zbędności nieruchomości Do realizacji celu wywłaszczenia doszło jeszcze pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., a osoby wówczas uprawnione do zwrotu nie skorzystały z przysługujących im uprawnień określonych w art. 69 ust. 1 i nie złożyły wniosku o zwrot nieruchomości przed wybudowaniem parkingu. Skoro więc nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, to prawo byłego właściciela (bądź jego spadkobierców) do żądania jej zwrotu wygasło (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06). Nie można w tej sytuacji twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w niej w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności - nieruchomość, która nie była zbędna przed 1998 r., bowiem wykorzystywana była zgodnie z celem wywłaszczenia, stała się automatycznie zbędna z dniem 1 stycznia 1998 r., (art. 137 ust. 1) a więc od momentu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a roszczenie byłego właściciela (lub jego spadkobierców) niejako odżyło z tego tylko powodu. Abstrahując od powyższych rozważań zauważyć należy, iż oddanie wywłaszczonej działki nr [...] decyzją Wojewody Gdańskiego z dnia [...] maja 1996r. w użytkowanie wieczyste Przedsiębiorstwu "B" w G. stanowi przesłankę negatywną do zwrotu tej nieruchomości bez względu na to czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Mając zatem powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.