II SA/Rz 520/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi A. F. i R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących A. F. i R. G. solidarnie kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 520/11 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi A. F. i R. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] lutego 1990 r., nr [...] dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że A. F. i R. G. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] lutego 1990r. nr [...] w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyjmując, że zachodzi przypadek niedopuszczalności postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn przedmiotowych. Brak jest bowiem aktu, który można byłoby weryfikować w trybie stwierdzenia nieważności. SKO po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. W wyniku skargi A. F. i R. G. na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 539/08 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w składzie organu orzekającego w sprawie. Po rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1990 r., nr [...] dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości SKO decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO złożyli A. F. oraz R. G., wnosząc o uchylenie decyzji Kolegium i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1990 r. Zarzucono naruszenie art. 105 § 1 oraz 157 § 2 w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości. Wskazano, że wnioskodawcy są uprawnieni do żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego [...], gdyż przed wydaniem tej decyzji ich spadkodawcy figurowali jako właściciele nieruchomości wchodzącej w skład działki oznaczonej aktualnie nr 448. Tymczasem decyzją z dnia [...] lutego 1990 r. prawo własności zostało wpisane na rzecz Gminy [...], mimo, że nie łączyło się to z żadną czynnością, dającą podstawę do przeniesienia własności. SKO decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i prawne zawarte w kwestionowanej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Wskazało, że wnioskodawcy nie wykazali, aby wydana w sprawie decyzja mogła wpłynąć na sferę ich praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego. Naprowadziło, że celem dokonanego rozgraniczenia było określenie zasięgu praw do nieruchomości, zaś postępowanie o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji mogło być zatem zainicjowane przez podmioty, którym względem rozgraniczonych nieruchomości przysługuje obecnie określony tytuł prawny. Okoliczności takiej wnioskodawcy nie zdołali wykazać. Organ odwoławczy wyeksponował, że fakt, iż aktualnie wnioskodawcom nie przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 448 - wyklucza możliwość ukształtowania ich praw lub obowiązków rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] lutego 1990 r. Tym samym nie sposób uznać, że A. F. i R. G. legitymują się interesem prawnym we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, a zatem brak podstaw do podzielenia stanowiska wyrażonego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji nie będzie bowiem skutkowało w sferze praw i obowiązków wnioskodawców i nie zmieni niczego w zakresie praw własności nieruchomości nr 448. Organ nie podzielił zapatrywania wnioskodawców, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynym trybem, w którym urzeczywistnia się ich interes prawny. Konkludując Kolegium stwierdziło, że konsekwencją uznania, że A. F. i R. G. nie legitymują się interesem prawnym w w/w rozumieniu jest uznanie, że nie mogli oni skutecznie domagać się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] lutego 1990 r., co obligowało organ nadzoru do umorzenia postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji, jako bezprzedmiotowego. Skargę na tą decyzję wnieśli A. F. i R. G. domagając się jej uchylenia wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie art. 157 § 2 w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości – poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że właściciele nieruchomości, która na skutek decyzji o rozgraniczeniu, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, została przyłączona do nieruchomości objętej tym rozgraniczeniem, nie są uprawnieni do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, 3) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. – poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem Kolegium, że decydującym kryterium posiadania przez wnioskodawców interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej jest posiadanie aktualnie tytułu prawnego do nieruchomości, której dotyczyło to rozstrzygnięcie a konkretnie działki nr 448. W ocenie skarżących mogą oni żądać stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] lutego 1990 r., gdyż każdy z nich jest stroną w rozumieniu art. 28 i art. 157 § 2 k.p.a. Skarżący powtórzyli, że swój interes prawny widzą w tym, że przed wydaniem w/w decyzji ich spadkodawcy figurowali jako właściciele nieruchomości, z której powstała działka nr 448. Na skutek tej decyzji nieruchomość wnioskodawców została połączona z sąsiednią nieruchomością należącą do Gminy, mimo, że nie łączyło się to z żadną czynnością, która w świetle obowiązujących przepisów prawa mogła doprowadzić do przeniesienia własności nieruchomości. Wobec braku innych zdarzeń prawnych, które mogłyby skutkować wpisaniem praw własności na rzecz Gminy, tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynym trybem, w którym urzeczywistnia się interes prawny wnioskodawców. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpatrzeniu sprawy w wyżej wskazanych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna. SKO oceniło, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony, gdyż nie mają interesu prawnego w doprowadzeniu do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] lutego 1990 r. o rozgraniczeniu nieruchomości z uwagi na to, że aktualnie nie mają tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr 448. Według skarżących w wyniku rozgraniczenia w skład tej działki weszła parcela gruntowa, której właścicielami byli ich poprzednicy prawni. Stało się tak mimo braku jakiejkolwiek podstawy. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący są spadkobiercami B. F. z domu G. (G.) zmarłej w kwietniu 1978 r., co stwierdził Sąd Rejonowy w D. prawomocnym postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2004 r. sygn. akt [...]. B. F. z kolei to następca prawny S. G., N. G., I. G., R. S. –współwłaścicieli w częściach określonych w uchwale Sądu Grodzkiego w D. z dnia 26 sierpnia 1946 roku – parcel gruntowych objętych lwh [...] i lwh [...]. Przed Sądem Okręgowym w T. toczy się sprawa z powództwa M. B. przeciwko Gminie [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Przedmiotem tego postępowania jest nieruchomość położona w D. – róg ul. K. i K. oznaczona jako działka nr 448 objęta uprzednio księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy, zaś aktualnie księgą wieczystą [...]. W odniesieniu do działki 448 wpisane jest ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. M. B. to brat B. F., który zmienił nazwisko, a który w dokumentach wystepuje jako M. G. lub M. G. Po zakończeniu II Wojny Światowej właśnie M. G. podjął starania o odzyskanie majątku rodzinnego, i jemu Sąd Grodzki postanowieniem z dnia 29 września 1945 r. w sprawie sygn. akt [...] przywrócił posiadanie opuszczonej w związku z wojną nieruchomości – objętej lwh [...]. W księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w D. dla nieruchomości składających się z działek nr 449 i 450 położonych w D. w obr. [...] jako współwłaściciele po 1/5 części są ujawnieni R. B. córka N. i D., B. F. córka N. i D., J. G. syn N. i D., M. B. córka N. i D. oraz M. G. vel M. B. syn N. i D. W dziale trzecim tej księgi wieczystej wpisane jest ostrzeżenie o przejściu prawa własności nieruchomości w 1/5 części na rzecz spadkobierców dotychczasowego właściciela B. F. W aktach sprawy znajdują się też dwa wykazy zmian gruntowych. W aktach postępowania rozgraniczeniowego k. 35 – z synchronizacji katastralnej z poz. 8 –wynika, że część parceli gruntowych 999/1 i 996 objętych księgą wieczystą KW Nr [...] utworzyło działkę ewidencyjną 1495, zaś z pgr 1, 2 objętych lwh [...] (gdzie jako współwłaściciel w 1/5 części figurować miała B. F.), pozostałej części należącej do Gminy [...] parceli 996/1, parceli 996/2, części parceli 999/1 będącej według zbioru dokumentów własnością Skarbu Państwa, oraz z parceli gruntowych 3/1, 3/2, 3/3, 4/1, części parceli budowlanych 5/1, 5/2, 5/3 objętych lwh [...] oraz pgr 4/1 i Pb 3 objętych lwh [...] gminy katastralnej D. powstała działka ewidencyjna 1494. Z kolei z wykazu zmian gruntowych wykonanego w 1997 r. przez geodetę uprawnionego M. S. wynika, że działka 1494 powstała z w/w parcel budowlanych i gruntowych, ale także z parceli budowlanej Pb 4 objętej lwh [...]. W operacie pomiarowym l.ks.rob [...] znajduje się postanowienie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] maja 1987 r., z którego wynika, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu i dotyczyło rozgraniczenia między innymi działki 1494 z działkami 1491 i 1493/1 (pkt 4 postanowienia). W kolejnym wykazie zmian gruntowych znajdującym się w tych aktach (k.129b -130) pod pozycją 8 i 9 znajdują się odpowiednio działka 1494/1 i 1494/2. Taki podział został naniesiony kolorem czerwonym na mapę uzupełniającą l.ks.rob. [...] sporządzoną przez inż. J. K. Z wykazu zmian gruntowych sporządzonego w 1987 r. wyżej powołanego wynika, że działka 1494 podzieliła się na działki 1494/1 i 1494/2. Z kolei z decyzji, której stwierdzenia nieważności domagali się skarżący wynika, że zatwierdzone zostały ustalone protokolarnie w toku postępowania rozgraniczeniowego granice między nieruchomościami położonymi w D. w rejonie P. ulic: K., K. i K. oznaczonych w operacie ewidencji gruntów m. D. obręb [...] nr 1498, 1499, 1496/4, 1496/1, 1496/3, 1494, 1491, 1493/1, 1487, 1488, 1489 z uwzględnieniem zmiany ich oznaczeń wynikających ze zniesienia m.in. działki 1496/3 do działki 1496/1, działki nr 1490 do 1498 i podziału działki 1491 na 1491/1 i 1492/2 oraz działki 1494 na działki 1494/1 i 1494/2. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że czynności rozgraniczeniowe na gruncie zostały wykonane w dniach 23 i 25 czerwca 1987 r. przez geodetę mgr inż. A. M. Wynik przeprowadzonego postępowania spowodował potrzebę sporządzenia mapy uzupełniającej oraz wykazu zmian gruntowych. Znajdująca się w operacie pomiarowym mapa uzupełniająca z 1987 r. z przekreślonym czerwonym kolorem numerem działki 1494 i oznaczonymi na czerwono numerami działek 1494/1 i 1494/2 i granicą między tymi działkami sugerować mogą w zestawieniu z treścią decyzji z [...] lutego 1990 r. i wcześniejszego postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego z [...] maja 1987 r., że podział działki 1494 został dokonany podczas tego postępowania rozgraniczeniowego. Według wykazu zmian gruntowych z 1997 roku działka 1494/2 zmieniła oznaczenie na działkę 448, zaś z działki 1494/1 powstały działki 449 i 450. W wykazie tym z kolei podano, że podziału działki 1494 na 1494/1 i 1494/2 dokonano w 1977 r. mimo, że do 1978 r. w ewidencji widniała działka 1494. Jest to wyraźna sprzeczność, wymagająca niewątpliwie wyjaśnienia przez organ, który przecież zgodnie z art. 7 k.p.a. był zobowiązany do wyjaśnienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Jeśli bowiem podziału działki 1494, która według takiego oznaczenia objęta była postępowaniem rozgraniczeniowym, zakończonym decyzją z [...] lutego 1990 r. dokonano w toku i na potrzeby tego postępowania, to nie sposób byłoby odmówić interesu prawnego właścicielom parcel, które wchodziły w skład działki, która została podzielona i której części także aktualnie są współwłaścicielami jako następcy prawni B. F. – tj. działek 449 i 450 powstałych ze zmiany oznaczenia działki 1494/1. Interes ten wynika z przepisów art. 140 i 143 kodeksu cywilnego. W trakcie podziału działki na nowe powstaje granica miedzy nowymi działkami i granica ta wyznacza zasięg prawa własności konkretnych nieruchomości. Wskazane wyżej wątpliwości i luki w materiale dowodowym prowadzą do wniosku, że zaskarżone decyzje zostały wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, co wskazuje na naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co z kolei mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem podział działki 1494 na działki 1494/1 i 1494/2 został dokonany w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym decyzją z [...] lutego 1990 r. to zdaniem Sądu skarżącym nie można byłoby odmówić interesu prawnego wynikającego z wyżej powołanych przepisów prawa cywilnego. Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, chociaż nie miało to w niniejszej sprawie znaczenia, że skarżący jako spadkobiercy B. F. zmarłej w 1978 roku winni być stronami tamtego postępowania rozgraniczeniowego. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W dalszym postępowaniu SKO wyjaśni kiedy i na podstawie jakiego aktu dokonany został podział działki 1494 na działki 1494/1 i 1494/2 i w zależności od wyniku tych ustaleń dokona ponownej oceny interesu prawnego skarżących.