I FSK 2088/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 615/11 odrzucającego skargę R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług postanawia oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 615/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 grudnia 2010 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zarządzeniem z 24 lutego 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu należnego od skargi, a także do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony przed WSA lub sądami administracyjnymi. Wezwanie doręczono 14 marca 2011 r. Pismem z 21 marca 2011 r. pełnomocnik strony nadesłał wymagane pełnomocnictwo, wskazując jednocześnie, że otrzymana z Sądu przesyłka nie zawierała właściwego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz odpisu odpowiedzi na skargę. Z koperty, w której nadesłano wskazane pismo wynika, że przesyłka nadana została 22 marca 2011 r. Wskazując na art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) Sąd pierwszej instancji stwierdził, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął z dniem 21 marca 2011 r., a zatem przesyłkę zawierającą wymagane pełnomocnictwo nadano z uchybieniem ustawowego terminu. Sąd uznał, że niezależnie od kwestii ewentualnego braku w doręczonej przesyłce zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu bezsporne jest, że 14 marca 2011 r. pełnomocnik odebrał wezwanie do załączenia, w terminie 7 dni, pełnomocnictwa. Skoro termin na wykonanie tego wezwania upłynął 21 marca 2011 r., załączenie pełnomocnictwa dzień później musiało zostać uznane za spóźnione, niezależnie od prawidłowości wezwania do usunięcia braku fiskalnego. Stąd też zaszły przesłanki do zastosowania art. 58 § 3 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów sądowych, w tym zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy WSA nie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w przedmiocie nadesłania pełnomocnictwa procesowego. Z ostrożności procesowej strona zarzuciła postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 1 w zw. z § 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy WSA nie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że doręczona 14 marca 2011 r. przesyłka zawierała tylko jedną stronę – "Doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu", bez żadnych załączników czy wezwań, co nie jest kwestionowane. Pełnomocnik poinformował o tym Sąd pismem z 21 marca 2011 r. Nie zostało zatem doręczone pełnomocnikowi wezwanie do nadesłania pełnomocnictwa, co wynika z pisma z 21 marca 2011 r. Nie wezwano też skarżącego za pośrednictwem pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego. Brak wezwania do uzupełnienia skargi nie wywołuje skutków co do biegu terminu, a tym samym nie można zastosować art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., gdyż termin nie rozpoczął biegu. Pełnomocnik skarżącego przedkładając pismo z 21 marca 2011 r. załączył bez wezwania pełnomocnictwo procesowe w celu wykazania swego umocowania do złożenia pisma procesowego w sprawie i kierowania dalszej korespondencji w sprawie na jego adres. Zdaniem autora skargi kasacyjnej istnieje duże prawdopodobieństwo, że WSA błędnie odczytał pismo procesowe z 21 marca 2011 r. przyjmując, że dołączone do niego pełnomocnictwo jest wykonaniem wezwania Sądu w tym zakresie. Tymczasem takiego wezwania dotąd nie ma. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 220 § 1 w zw. z § 3 P.p.s.a. pełnomocnik strony podniósł, że do tej pory nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, a zatem nie można zastosować art. 220 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczenia wymaga przede wszystkim, że zastrzeżeń nie budzi przedstawiona w rozpatrywanej skardze kasacyjnej wykładnia art. 58 § 1 pkt 3, czy art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. Istotnie nie można odrzucić na podstawie tych przepisów skargi w sytuacji, gdy termin do uzupełnienia braków formalnych czy uiszczenia wpisu nie zaczął biec. Podzielenie stanowiska skargi kasacyjnej w tej kwestii nie świadczy jednakże o jej zasadności ze względu na to, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, iż termin, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. nie upłynął, gdyż stan faktyczny wynikający z akt sprawy nie potwierdza odmiennego poglądu w tym zakresie pełnomocnika strony. Argumentacja skargi kasacyjnej oparta jest na twierdzeniu, że w przesyłce doręczonej pełnomocnikowi skarżącego znajdowała się tylko jedna strona – pismo zatytułowane "Doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrywane łącznie okoliczności sprawy przeczą temu twierdzeniu. Wskazać przede wszystkim trzeba, że zarówno zarządzenie o wezwaniu do usunięcia braków formalnych w zakresie pełnomocnictwa (k. 1 akt WSA), jak i zarządzenie o doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (k. 81 akt WSA) zawierają adnotację o ich wykonaniu, opatrzoną datą (8 marca 2011 r.) i podpisem pracownika WSA – starszego sekretarza sądowego. Z kolei pismo o doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (którego doręczenie pełnomocnik strony potwierdza) i wezwanie do usunięcia braków formalnych (k. 82-83 akt WSA) opatrzone zostały pieczątką "WYSŁANO", także zawierającą datę (8 marca 2011 r.) i podpis pracownika. Należy również zauważyć, że druk potwierdzenia odbioru skierowanej do pełnomocnika skarżącego przesyłki w rubryce opisującej rodzaj przesyłki precyzuje jednoznacznie "1. wezwanie do uiszczenia wpisu 2. wezwanie do usunięcia braków". Na druku tym znajduje się pieczątka kancelarii pełnomocnika, jak i podpis odbierającej przesyłkę osoby upoważnionej do odbioru korespondencji w imieniu tejże kancelarii, stąd też było możliwe skontrolowanie zawartości przesyłki z informacjami wskazanymi w treści zwrotki. Nadto zwrócić uwagę należy, że powoływane przez pełnomocnika strony ewentualne braki przesyłki były natychmiast zauważalne – nawet bez konfrontacji z treścią wskazaną w formularzu potwierdzenia odbioru (przynajmniej w zakresie braku zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu), a zatem zastanawiające jest, iż o swoich spostrzeżeniach w tym zakresie pełnomocnik poinformował pismem nadanym dokładnie dzień po upływie terminu do wypełnienia wezwań. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego usprawiedliwione jest też założenie przez Sąd pierwszej instancji, że załączone do pisma z 21 marca 2011 r. pełnomocnictwo stanowiło (spóźnione) wykonanie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi. Co prawda pismo z 21 marca 2011 r. nie wskazuje na taką zależność (w ogóle nie wspomina o przyczynach załączenia pełnomocnictwa), ale zbieżność dat, czyli przedłożenie pełnomocnictwa 8 dnia po doręczeniu pełnomocnikowi przesyłki, w której – zgodnie z danymi wynikającymi z akt sprawy – znajdowało się wezwanie w tym zakresie, budzi wątpliwości co do twierdzeń pełnomocnika o samoistnym działaniu w tym zakresie, a nie w reakcji na wezwanie z Sądu. Podstawową okolicznością wskazującą na brak naruszenia powołanych w rozpatrywanej skardze kasacyjnej norm procesowych jest jednak prawidłowość doręczenia spornej przesyłki sądowej, która nie została przez stronę zakwestionowana. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie nie jest sporna dopuszczalność przesyłania w jednej przesyłce listowej kilku pism sądowych, pod warunkiem, że w momencie odbioru są one traktowane indywidualnie (por. np. postanowienie NSA z 21 maja 2010 r., II FSK 619/10, post. SN z 20 kwietnia 2000 r., I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność ta wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru - powinno to nastąpić poprzez wymienienie na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki", pism stanowiących zawartość przesyłki. Jak wynika z § 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1277 ze zm., dalej rozporządzenie), znajdującego zastosowanie w sprawie na mocy art. 65 § 2 P.p.s.a., odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Należy uznać, że potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru (por. postanowienie NSA z 31 marca 2010 r., I FSK 1929/09, postanowienie NSA z 21 maja 2010 r., II FSK 619/10). Jak już wskazano wyżej, wymogi te zostały w okolicznościach sprawy spełnione i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do ich kwestionowania. Zauważyć w związku z tym należy również, że wypełniony prawidłowo, na formularzu stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia pocztowy dowód doręczenia pisma sądowego, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism (por. post. SN z 30 kwietnia 1998 r. III CZ 51/98, OSNC 1998). W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić zgodnie z wymaganiami art. 252 K.p.c. Z takim dowodem w okolicznościach sprawy nie mamy do czynienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości, że rzeczą odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz niezwłoczne zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi albo Sądowi (takim niezwłocznym zgłoszeniem nie będzie działanie takie, jakie zostało podjęte przez pełnomocnika strony w przedmiotowej sprawie). W sytuacji gdy tego nie uczyniono, nie ma podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia 14 marca 2011 r. pełnomocnikowi skarżącego przesyłki zawierającej zarówno odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, jak i wezwanie do usunięcia braków formalnych tego pisma. Podkreślić należy, że przyjęcie dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości przeczyłoby sensowi potwierdzania odbioru przesyłki, w każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby bowiem podnosić, że otrzymał inne pismo niż wysłane (tak jak czyni to pełnomocnik w niniejszej sprawie) lub też, że nie otrzymał żadnego (czyli, że odebrał pustą kopertę). Wszystkie wskazane okoliczności wskazują na to, że – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – Sąd pierwszej instancji miał podstawy do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., co czyni zarzut w tym zakresie niezasadnym. Niezrozumiały w okolicznościach sprawy jest natomiast zarzut naruszenia art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że art. 220 § 3 P.p.s.a. nie został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosowany – Sąd ten ograniczył się do badania kwestii nieusunięcia braków formalnych w zakresie pełnomocnictwa, uznając za niekonieczne odnoszenie się do kwestii nieuiszczenia wpisu (jak i ewentualnych nieprawidłowości związanych z wezwaniem w tym zakresie). Konsekwencją powyżej przedstawionych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego jest co prawda przyjęcie, że art. 220 § 3 P.p.s.a. mógł zostać przez Sąd pierwszej instancji zastosowany (tj. zastosowanie takie byłoby prawidłowe), lecz brak oparcia zaskarżonego rozstrzygnięcia na tej podstawie prawnej skutkuje niezasadnością zarzutu skargi kasacyjnej w tym zakresie nawet niezależnie od takiej (potencjalnej) słuszności subsumcji stanu faktycznego sprawy pod tą normę prawną. Jeśli natomiast pełnomocnik skarżącego wywodzi (nie jest to jednoznaczne w świetle skargi kasacyjnej), że obowiązek (ponownego) wezwania do uiszczenia wpisu istniał również w przypadku stwierdzenia już przesłanek do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., to argument taki jest niezasadny w świetle art. 222 P.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu, a z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w sprawie. Z tych to względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a.